In Defence of Boredom
Zerikish himoyasida
Sarlavha va pastdagi so‘zlarga qarang. Matn nima haqida bo‘lishi mumkin? Bir daqiqa o‘ylab ko‘ring — bu miyani o‘qishga tayyorlaydi.
Zerikish nega ijodkorlik va o‘z-o‘zini anglash uchun foydali bo‘lishi mumkin.
Kalit so‘zlar
Bu so‘zlar matnda uchraydi va matnda ajratib ko‘rsatiladi. Bosing — talaffuzini eshitasiz.
⏱ O‘qish boshlanganda vaqt o‘lchanadi — oxirida tezligingizni ko‘rasiz.
👆 Istalgan so‘zni bosing — tarjimasi yoki lug‘atga havola chiqadi.
Boredom has a poor reputation. We treat it as a problem to be solved, and in the age of the smartphone we rarely need to tolerate it for more than a few seconds. Any queue, commute or pause in conversation can be filled instantly. It is worth asking what, if anything, we lose by this.
Zerikishning obro‘si yomon. Biz uni hal qilinishi kerak bo‘lgan muammo sifatida ko‘ramiz va smartfon davrida unga bir necha soniyadan ko‘proq chidashimizga kamdan-kam ehtiyoj bo‘ladi. Har qanday navbat, yo‘l yoki suhbatdagi to‘xtalishni darhol to‘ldirish mumkin. Bu bilan nimani yo‘qotishimiz haqida so‘rashga arziydi.
Psychologists increasingly view boredom not as an absence of feeling but as a signal: an uncomfortable state that tells us our current activity lacks meaning or challenge and prompts us to seek something better. Like pain, it is unpleasant precisely because it is meant to motivate change.
Psixologlar zerikishni tobora his-tuyg‘uning yo‘qligi emas, balki signal sifatida ko‘rmoqda: hozirgi faoliyatimizda ma’no yoki qiyinchilik yo‘qligini bildiradigan va bizni yaxshiroq narsa izlashga undaydigan noqulay holat. Og‘riq kabi, u aynan o‘zgarishga undash uchun mo‘ljallangani sababli yoqimsiz.
There is also evidence that boredom can foster creativity. In one study, participants who first completed a deliberately tedious task, copying numbers from a telephone directory, subsequently generated more inventive ideas than a control group. A plausible explanation is that boredom encourages the mind to wander, and mind-wandering is associated with making unexpected connections.
Zerikish ijodkorlikni rivojlantirishi mumkinligi haqida dalillar ham bor. Bir tadqiqotda ataylab zerikarli vazifani — telefon ma’lumotnomasidan raqamlarni ko‘chirishni bajargan ishtirokchilar keyinchalik nazorat guruhiga qaraganda ixtirochiroq g‘oyalar ilgari surgan. Ishonarli izohlardan biri — zerikish fikrni sarson bo‘lishga undaydi, fikrning sarson bo‘lishi esa kutilmagan bog‘lanishlar yaratish bilan bog‘liq.
None of this is an argument for chronic, inescapable boredom, which is linked to depression and risky behaviour. But the habit of reaching for a screen at the first flicker of restlessness may deprive us of both the signal and the space in which new ideas form. Occasionally allowing ourselves to be bored, on a walk without headphones, say, may be one of the simplest ways to think more clearly.
Bularning hech biri surunkali, qochib bo‘lmaydigan zerikish foydasiga dalil emas, u depressiya va xavfli xatti-harakatlar bilan bog‘liq. Lekin bezovtalikning ilk belgisidayoq ekranga qo‘l cho‘zish odati bizni ham signaldan, ham yangi g‘oyalar shakllanadigan bo‘shliqdan mahrum qilishi mumkin. Vaqti-vaqti bilan o‘zimizga zerikishga ruxsat berish — aytaylik, quloqchinsiz sayr qilish — aniqroq fikrlashning eng oddiy yo‘llaridan biri bo‘lishi mumkin.
Historically, many thinkers have valued periods of apparent idleness. The philosopher Bertrand Russell argued that a generation unable to endure boredom would be “a generation of little men”, cut off from the slow rhythms of nature. Numerous writers and scientists have described ideas arriving not at their desks but during walks, baths or long train journeys.
Tarixan ko‘plab mutafakkirlar zohiran bekorchilik davrlarini qadrlashgan. Faylasuf Bertran Rassell zerikishga chiday olmaydigan avlod tabiatning sekin ritmlaridan uzilgan “kichik odamlar avlodi” bo‘ladi, deb ta’kidlagan. Ko‘plab yozuvchi va olimlar g‘oyalar ularga yozuv stoli ortida emas, balki sayr, vanna yoki uzoq poyezd safarlari paytida kelganini tasvirlashgan.
Children may stand to benefit most. Developmental psychologists warn that children whose every free moment is scheduled or filled by screens may miss the opportunity to develop inner resources: the ability to invent games, follow their curiosity and tolerate the discomfort of not knowing what to do next. Parents who respond to “I’m bored” by suggesting the child work it out may be giving a valuable gift.
Eng ko‘p foyda bolalarga tegishi mumkin. Rivojlanish psixologlari har bir bo‘sh daqiqasi rejalashtirilgan yoki ekranlar bilan to‘ldirilgan bolalar ichki resurslarni — o‘yin o‘ylab topish, qiziqishiga ergashish va keyin nima qilishni bilmaslik noqulayligiga chidash qobiliyatini rivojlantirish imkonidan mahrum bo‘lishi mumkinligidan ogohlantiradi. “Zerikdim” degan gapga bolaning o‘zi yo‘lini topishini taklif qilib javob beradigan ota-onalar qimmatli sovg‘a berayotgan bo‘lishi mumkin.
Tushundingizmi?
Javob topa olmasangiz, «O‘qish» bosqichiga qaytib, matnga qarang — bu ham mashq.
-
Asosiy g‘oya
1 What is the writer’s main argument?
-
2 How do psychologists increasingly view boredom?
-
3 What did the telephone directory study find?
True / False / Not Given
True — matnda aynan shunday deyilgan. False — matn aksini aytadi. Not Given — matnda bu haqda ma’lumot yo‘q.
-
1 Russell had his best ideas on trains.
-
2 Children are bored more often than adults.
-
3 The writer links chronic boredom to depression.
-
4 Psychologists recommend filling every free moment of children’s time.
-
5 Bertrand Russell wrote about the value of boredom.
-
6 The writer recommends always using headphones on walks.
So‘zni ma’nosi bilan juftlang
Chapdan so‘zni, o‘ngdan uning ma’nosini tanlang. Hammasi juftlansa, natija chiqadi.