B2 55-dars 13 daqiqa

All 12 Tenses

Barcha 12 ta zamon

Bu darsda

Oddiy qilib aytganda

“Ingliz tilida 12 ta zamon bor” degan gap ko‘pchilikni qo‘rqitadi. Lekin aslida bu 12 ta alohida narsa emas — ular faqat ikki savolning javobi:

  1. Qachon? — hozir (Present), o‘tmish (Past) yoki kelajak (Future).
  2. Ish qanday ko‘rinadi? — oddiy fakt (Simple), jarayon (Continuous), tugagan natija (Perfect) yoki davom etib kelgan jarayon (Perfect Continuous).

3 vaqt × 4 ko‘rinish = 12 zamon. Buni ko‘paytirish jadvali deb tasavvur qiling: hammasini alohida-alohida yodlash shart emas — tizimni tushunsangiz, istalgan zamonni o‘zingiz qura olasiz.

Simple Continuous Perfect Perfect Continuous
Present I work I am working I have worked I have been working
Past I worked I was working I had worked I had been working
Future I will work I will be working I will have worked I will have been working

O‘zbek tilida ham zamonlar ko‘p: ishlayman, ishlayapman, ishladim, ishlagan edim, ishlayotgan edim, ishlayman, ishlayotgan bo‘laman... Lekin ular ingliz zamonlariga bir-biriga to‘g‘ri kelmaydi. Shuning uchun zamonni o‘zbekcha shaklga qarab emas, ma’noga qarab tanlash kerak.

Bu darsda siz quyidagilarni o‘rganasiz:

  1. 12 zamon tizimi: 3 vaqt va 4 ko‘rinish.
  2. Har bir ko‘rinishning ma’nosi.
  3. Bir gap — 12 xil ma’no.
  4. Zamonni qadamma-qadam qurish.
  5. Yordamchi fe’l — zamonning kaliti.
  6. Qaysi zamonlar ko‘p ishlatiladi va eng ko‘p xatolar.

Uch vaqt

Present (hozir)Hozirgi payt yoki umuman: I work, I am working.
Past (o‘tmish)O‘tgan payt: I worked, I was working.
Future (kelajak)Kelajak: I will work, I will be working.

Vaqtni birinchi yordamchi fe’l ko‘rsatadi:

  • Present: am / is / are, have / has, do / does;
  • Past: was / were, had, did;
  • Future: will.

To‘rt ko‘rinish

Ko‘rinish (aspect) — ishga qanday qaraymiz: tugagan fakt sifatidami, jarayon sifatidami yoki natija sifatidami.

SimpleFakt, odat, tugagan ish — nuqta kabi
ContinuousDavom etayotgan jarayon — chiziq kabi
PerfectBiror paytgacha tugagan ish — natija
Perfect ContinuousBiror paytgacha davom etib kelgan ish — jarayon + davomiylik

Simple — oddiy fakt

Ish butunligicha, nuqta sifatida ko‘riladi. Odat, fakt, tugagan voqea.

  • I work in a bank.Bankda ishlayman. (fakt, doimiy)
  • I worked there for five years.U yerda besh yil ishladim. (tugagan)
  • I will work tomorrow.Ertaga ishlayman. (kelajakdagi fakt)

Continuous — jarayon

Ish davom etayotgan jarayon sifatida, uning o‘rtasida turibmiz.

Tuzilishibe (am / was / will be) + fe’l-ing
  • I am working now.Hozir ishlayapman.
  • I was working at 5.Soat 5 da ishlayotgan edim.
  • I will be working at 5 tomorrow.Ertaga soat 5 da ishlayotgan bo‘laman.

Perfect — natija

Ish biror paytgacha tugagan, uning natijasi muhim. Har doim ikki vaqtni bog‘laydi.

Tuzilishihave (have / had / will have) + fe’lning 3-shakli
  • I have worked here since 2020.2020-yildan beri shu yerda ishlayman. (hozirgacha)
  • I had worked there before I moved.Ko‘chishimdan oldin u yerda ishlagan edim. (o‘tmishdagi nuqtagacha)
  • I will have worked here for ten years by 2030.2030-yilga kelib bu yerda o‘n yil ishlagan bo‘laman. (kelajakdagi nuqtagacha)

Perfect Continuous — davom etib kelgan jarayon

Ish biror paytgacha davom etib kelgan, davomiylik muhim.

Tuzilishihave been (have been / had been / will have been) + fe’l-ing
  • I have been working for three hours.Uch soatdan beri ishlayapman.
  • I had been working for hours when he called.U qo‘ng‘iroq qilganda soatlab ishlayotgan edim.
  • I will have been working for ten hours by 6.Soat 6 ga borib o‘n soat ishlagan bo‘laman.

Bir gap, 12 xil ma’no

read (o‘qimoq) fe’li bilan barcha 12 zamonni ko‘ring:

  • I read every day.Har kuni o‘qiyman. (Present Simple)
  • I am reading now.Hozir o‘qiyapman. (Present Continuous)
  • I have read this book.Bu kitobni o‘qiganman. (Present Perfect)
  • I have been reading for an hour.Bir soatdan beri o‘qiyapman. (Present Perfect Continuous)
  • I read it yesterday.Kecha o‘qidim. (Past Simple)
  • I was reading at 5.Soat 5 da o‘qiyotgan edim. (Past Continuous)
  • I had read it before the film.Filmdan oldin o‘qib bo‘lgan edim. (Past Perfect)
  • I had been reading for an hour when he came.U kelganda bir soatdan beri o‘qiyotgan edim. (Past Perfect Continuous)
  • I will read it tomorrow.Ertaga o‘qiyman. (Future Simple)
  • I will be reading at 5.Soat 5 da o‘qiyotgan bo‘laman. (Future Continuous)
  • I will have read it by Monday.Dushanbagacha o‘qib bo‘laman. (Future Perfect)
  • I will have been reading for an hour by 5.Soat 5 ga borib bir soat o‘qigan bo‘laman. (Future Perfect Continuous)

Bosqichma-bosqich

Har qanday zamonni uch qadamda quring:

  1. Asos zamoni: hozirgi, o‘tgan yoki kelasi (am / was / will be yoki have / had / will have).
  2. Continuous bo‘lsa: be + -ing qo‘shing.
  3. Perfect bo‘lsa: have + 3-shakl qo‘shing.
OddiyI work.
+ davomliI am working.
+ tugallanganI have worked.
+ ikkalasiI have been working.

Misol: “Ertaga soat 10 ga kelib men hisobotni tugatgan bo‘laman.”

  1. Vaqt: kelajak → will.
  2. Ko‘rinish: biror paytgacha tugagan (natija) → Perfect → have + V3.
  3. Birlashtirish: will + have + finished.
NatijaBy 10 tomorrow I will have finished the report.

Misol: “U kelganida biz ikki soatdan beri kutayotgan edik.”

  1. Vaqt: o‘tmish → had.
  2. Ko‘rinish: biror paytgacha davom etib kelgan jarayon → Perfect Continuous → had been + -ing.
NatijaWe had been waiting for two hours when she arrived.

Misol: “Hozir u telefonda gaplashyapti.”

  1. Vaqt: hozir → is.
  2. Ko‘rinish: jarayon → Continuous → be + -ing.
NatijaShe is talking on the phone now.

Yordamchi fe’l — zamonning kaliti

Zamonning hammasini birinchi yordamchi fe’l ko‘rsatadi. Inkor va savol ham shu so‘z atrofida quriladi: inkorda undan keyin not, savolda u egadan oldinga chiqadi.

  • She has been working. → She hasn’t been working. → Has she been working?Yordamchi fe’l harakatlanadi
  • They were eating. → They weren’t eating. → Were they eating?Zamon yordamchida
  • You will have finished. → You won’t have finished. → Will you have finished?Birinchi yordamchi — will
Zamon Yordamchi So‘roq Inkor
Present Simple do / does Do you work? I don’t work.
Past Simple did Did you work? I didn’t work.
Continuous be Are you working? I’m not working.
Perfect have Have you worked? I haven’t worked.
Future will Will you work? I won’t work.

Present Simple va Past Simple — yagona zamonlar, ularda bo‘lishli gapda yordamchi ko‘rinmaydi. Shuning uchun inkor va savolda do / does / did “paydo bo‘ladi”.

Zamonlarni juftlab solishtirish

Eng ko‘p chalkashtiriladigan juftliklar:

Juftlik Farqi Misol
Present Simple / Continuous odat — hozirgi jarayon I work here. / I’m working now.
Past Simple / Present Perfect tugagan vaqt — hozirgacha I saw him yesterday. / I’ve seen him.
Past Simple / Past Continuous voqea — fon I arrived. / It was raining.
Past Simple / Past Perfect asosiy voqea — undan oldingi I came. / She had left.
will / be going to hozir qaror — oldindan reja I’ll help. / I’m going to help.
Present Perfect / Perfect Continuous natija — jarayon I’ve read 3 books. / I’ve been reading all day.

Holat fe’llari

know, like, want, believe, understand, own, belong kabi holat fe’llari Continuous va Perfect Continuous shakllarida ishlatilmaydi. Ularda faqat Simple va Perfect shakllari.

  • I know him.Uni taniyman. (am knowing emas)
  • I’ve known him for years.Uni yillardan beri taniyman. (have been knowing emas)
  • She wanted to leave.U ketmoqchi edi. (was wanting emas)

Eng keng tarqalganlari

Hamma zamonlar bir xil darajada ishlatilmaydi. Avval eng keraklilarini mustahkamlang.

Har kuniPresent Simple, Present Continuous, Past Simple
Tez-tezwill, going to, Present Perfect
Ba’zanPast Continuous, Past Perfect, Present Perfect Continuous
KamFuture Perfect, Future Continuous, Past Perfect Continuous
Juda kamFuture Perfect Continuous

Kundalik nutqning 80% ga yaqini birinchi ikki guruhdagi zamonlar bilan aytiladi. Avval ularni mustahkamlang, keyin qolganlari o‘zi oson bo‘ladi.

O‘zbek tilidan farqi

Ba’zi o‘zbekcha shakllar bir nechta ingliz zamoniga to‘g‘ri keladi — va aksincha.

O‘zbekcha Inglizcha (ma’noga qarab)
ishlayman I work (odat) / I will work (kelajak)
ishlayapman I’m working (hozir) / I’ve been working (...dan beri)
ishladim I worked (aniq vaqt) / I’ve worked (natija)
ishlagan edim I had worked / I worked
ishlayotgan edim I was working / I had been working

Ko‘p uchraydigan xatolar

Ko‘p uchraydigan xatolar

✗ I am working here since 2020.

✓ I have been working here since 2020.

since bilan Perfect.

✗ I have seen him yesterday.

✓ I saw him yesterday.

Aniq o‘tgan vaqt — Past Simple.

✗ When I arrived, she left. (u allaqachon ketgan)

✓ When I arrived, she had left.

Oldingi voqea — Past Perfect.

✗ I will call you when I will arrive.

✓ I will call you when I arrive.

when dan keyin will yo‘q.

✗ I am knowing the answer.

✓ I know the answer.

know — holat fe’li.

✗ Do you have been working?

✓ Have you been working?

Savolda birinchi yordamchi.

✗ She don’t work here.

✓ She doesn’t work here.

she — doesn’t.

✗ I didn’t went.

✓ I didn’t go.

did dan keyin asosiy shakl.

✗ I will have finish by Monday.

✓ I will have finished by Monday.

have + V3.

✗ I have been knew him.

✓ I have known him.

Perfect + V3.

Eslab qoling: zamonni tanlashda ikki savol bering: qachon? (hozir, o‘tmish, kelajak) va qanday? (fakt, jarayon, natija yoki davomiylik).

Hayotiy vaziyatlarda

Hayot hikoyasi — barcha zamonlar bilan

My name is Rustam. I live in Tashkent and I work as an engineer. Right now I’m working on a new bridge project. I have lived here since 2015 and I’ve been working for the same company for eight years. Before I moved here, I had lived in Samarkand. When I was studying at university, I met my wife. Next year we are going to buy a house. By 2030 I will have worked here for fifteen years. This time next year I will be travelling around Europe with my family!

Matndagi har bir zamonni toping va nima uchun aynan shu zamon tanlanganini o‘ylab ko‘ring.

O‘zingizni tekshiring

  1. Look! It ___ (snow). → is snowing
  2. I ___ (live) here for ten years. → have lived / have been living
  3. When I got home, everyone ___ (go) to bed. → had gone
  4. This time tomorrow I ___ (fly) to London. → will be flying
  5. By the end of the year she ___ (finish) her studies. → will have finished
  6. Men har kuni soat yettida turaman. → I get up at seven every day.
  7. U qo‘ng‘iroq qilganda men dush qabul qilayotgan edim. → I was having a shower when he called.
  8. Xatoni toping: I know her since childhood. → I have known her since childhood.

Qisqa xulosa

  • 3 vaqt × 4 ko‘rinish = 12 zamon.
  • Simple — fakt, Continuous — jarayon (be + -ing), Perfect — natija (have + V3), Perfect Continuous — davomiylik (have been + -ing).
  • Zamonni birinchi yordamchi fe’l ko‘rsatadi.
  • Inkor va savol yordamchi atrofida quriladi.
  • Holat fe’llari (know, want, like) — Continuous’da yo‘q.
  • Avval Present / Past Simple, Present Continuous, will, Present Perfect ni mustahkamlang.
  • Zamonni o‘zbekcha shaklga emas, ma’noga qarab tanlang.
Barcha darslar
A1 Boshlang‘ich 20 ta dars
  1. 1 Sentence StructureIngliz tilida gap tuzilishi
  2. 2 Plural NounsOtlarning ko‘plik shakli
  3. 3 Articles: a / anNoaniq artikl
  4. 4 The Article: theAniq artikl
  5. 5 Personal PronounsKishilik olmoshlari
  6. 6 PossessivesEgalik: my, mine va ’s
  7. 7 The Verb “to be”“To be” fe’li: am, is, are
  8. 8 This, That, These, ThoseKo‘rsatish olmoshlari
  9. 9 There is / There areBiror narsaning borligini aytish
  10. 10 Have / Have got“Bor” ma’nosida have
  11. 11 Present SimpleHozirgi oddiy zamon
  12. 12 Present ContinuousHozirgi davomli zamon
  13. 13 Question WordsSo‘roq so‘zlari
  14. 14 CanQila olish: can
  15. 15 ImperativesBuyruq gaplar
  16. 16 Prepositions of PlaceJoy predloglari
  17. 17 Prepositions of TimeVaqt predloglari
  18. 18 AdjectivesSifatlar
  19. 19 Countable Nouns, Some and AnySanaladigan otlar, some va any
  20. 20 Numbers and DatesSonlar va sanalar
A2 Oddiy 17 ta dars
  1. 21 Past of “to be”: was / were“To be” ning o‘tgan zamoni
  2. 22 Past SimpleO‘tgan oddiy zamon
  3. 23 Irregular VerbsNoto‘g‘ri fe’llar
  4. 24 Past ContinuousO‘tgan davomli zamon
  5. 25 Present PerfectHozirgi tugallangan zamon
  6. 26 Present Perfect or Past Simple?Present Perfect va Past Simple farqi
  7. 27 Future: willKelasi zamon: will
  8. 28 Future: be going toReja: be going to
  9. 29 Comparative AdjectivesSifatlarning qiyosiy darajasi
  10. 30 Superlative AdjectivesSifatlarning orttirma darajasi
  11. 31 Adverbs of MannerTarz ravishlari
  12. 32 Adverbs of FrequencyTakror ravishlari
  13. 33 QuantifiersMiqdor so‘zlari
  14. 34 Must and Have toMajburiyat: must va have to
  15. 35 ShouldMaslahat: should
  16. 36 Like doing, Want to doFe’ldan keyin fe’l
  17. 37 ConjunctionsBog‘lovchilar
B1 O‘rta 17 ta dars
  1. 38 Present Perfect ContinuousHozirgi tugallangan davomli zamon
  2. 39 Past PerfectO‘tgan tugallangan zamon
  3. 40 Future ContinuousKelasi davomli zamon
  4. 41 Used toO‘tmishdagi odatlar
  5. 42 Zero and First ConditionalShart gaplar: 0 va 1-tur
  6. 43 Second ConditionalShart gaplar: 2-tur
  7. 44 Passive VoiceMajhul nisbat
  8. 45 Reported SpeechKo‘chirma gap
  9. 46 Relative ClausesAniqlovchi ergash gaplar
  10. 47 Gerunds and Infinitives-ing shakli va to + fe’l
  11. 48 May, Might, CouldEhtimollik
  12. 49 Phrasal VerbsFrazali fe’llar
  13. 50 Question TagsAjratma savollar
  14. 51 So, Such, Too, EnoughDaraja so‘zlari
  15. 52 Reflexive PronounsO‘zlik olmoshlari
  16. 53 Indefinite PronounsNoaniq olmoshlar
  17. 54 Both, Either, NeitherIkki narsa haqida
B2 Yuqori o‘rta 28 ta dars
  1. 55 All 12 TensesBarcha 12 ta zamon
  2. 56 Narrative TensesHikoya zamonlari
  3. 57 Past Perfect ContinuousO‘tgan tugallangan davomli zamon
  4. 58 Future PerfectKelasi tugallangan zamon
  5. 59 Future FormsKelasi zamonning barcha shakllari
  6. 60 Stative and Dynamic VerbsHolat va harakat fe’llari
  7. 61 Third ConditionalShart gaplar: 3-tur
  8. 62 Mixed ConditionalsAralash shart gaplar
  9. 63 Alternatives to IfIf o‘rnidagi so‘zlar
  10. 64 Wish and If onlyAfsus va xohish
  11. 65 As if, As though, SupposeXayoliy o‘xshatishlar
  12. 66 Advanced PassiveMurakkab majhul nisbat
  13. 67 Causative: have something doneIshni boshqaga qildirish
  14. 68 Reported Questions and CommandsKo‘chirma so‘roq va buyruq
  15. 69 Non-defining Relative ClausesQo‘shimcha ma’lumot beruvchi gaplar
  16. 70 Noun ClausesOt ergash gaplar
  17. 71 Modal + have + V3O‘tmish haqida modal fe’llar
  18. 72 Modal Verbs OverviewBarcha modal fe’llar
  19. 73 Would rather, Had better, It’s timeAfzallik va maslahat
  20. 74 Advanced Verb PatternsFe’l qoliplari
  21. 75 Dependent PrepositionsDoimiy predloglar
  22. 76 Linking WordsZidlik, sabab va natija bog‘lovchilari
  23. 77 Advanced ArticlesArtikllar: murakkab holatlar
  24. 78 Advanced QuantifiersMiqdor so‘zlari: murakkab holatlar
  25. 79 Subject-Verb AgreementEga va fe’l moslashuvi
  26. 80 Advanced ComparativesMurakkab taqqoslashlar
  27. 81 Gradable and Extreme AdjectivesDarajali va kuchli sifatlar
  28. 82 Participle ClausesSifatdosh oborotlar
C1 Ilg‘or 18 ta dars
  1. 83 InversionTeskari so‘z tartibi
  2. 84 Advanced ConditionalsMurakkab shart gaplar
  3. 85 Cleft SentencesAjratilgan gaplar
  4. 86 The SubjunctiveSubjunktiv (istak mayli)
  5. 87 Ellipsis and SubstitutionTakrorlashdan qochish
  6. 88 NominalisationOtlashtirish
  7. 89 Complex Noun PhrasesMurakkab ot birikmalari
  8. 90 Emphasis and HedgingKuchaytirish va yumshatish
  9. 91 Future in the PastO‘tmishdan qaraganda kelajak
  10. 92 Advanced Word OrderOldinga chiqarish va tartib
  11. 93 Advanced Modal UsesModal fe’llarning nozik ma’nolari
  12. 94 Perfect and Passive InfinitivesInfinitiv va gerundning murakkab shakllari
  13. 95 Nominal Relative ClausesWhatever, whoever va boshqalar
  14. 96 Distancing LanguageMasofa saqlash uslubi
  15. 97 Absolute ClausesMustaqil oborotlar
  16. 98 Discourse MarkersNutqni bog‘lovchi iboralar
  17. 99 Formal and Informal EnglishRasmiy va norasmiy uslub
  18. 100 PunctuationTinish belgilari