A1 18-dars 12 daqiqa

Adjectives

Sifatlar

Bu darsda

Oddiy qilib aytganda

Sifat otga “rang beradi”. “Mashina” desangiz, odam oddiy, rangsiz mashinani tasavvur qiladi. “Katta qizil yangi mashina” desangiz, ko‘z oldida aniq rasm paydo bo‘ladi. Sifat — qanday? savoliga javob beradigan so‘z: katta, chiroyli, yangi, mazali, qiziqarli.

Ingliz tilidagi sifatlarning ajoyib tomoni bor: ular hech qachon o‘zgarmaydi. Ko‘plikda ham, erkak yoki ayol uchun ham, qaysi gapda bo‘lmasin — bir xil.

  • a good studentyaxshi talaba
  • good studentsyaxshi talabalar (goods emas!)
  • a beautiful womanchiroyli ayol
  • a beautiful citychiroyli shahar

O‘zbek tilida ham sifat odatda o‘zgarmaydi va otdan oldin keladi: katta uy — a big house. Bu yerda ikki til o‘xshash, bu juda qulay. Farq faqat ba’zi tafsilotlarda — ularni shu darsda ko‘rib chiqamiz.

Bu darsda siz quyidagilarni o‘rganasiz:

  1. Sifatning gapdagi ikki joyi: otdan oldin va fe’ldan keyin.
  2. Holat fe’llari: look, feel, taste, smell, sound.
  3. Bir nechta sifatning tartibi.
  4. very, really, too, so, quite bilan kuchaytirish.
  5. -ed va -ing bilan tugaydigan sifatlar: bored va boring.
  6. one / ones, sifat yasovchi qo‘shimchalar va eng ko‘p xatolar.

1. Sifat o‘zgarmaydi

Holat Misol
Birlik a tall man
Ko‘plik tall men
Erkak a kind father
Ayol a kind mother
Narsa a kind letter

Talls men, goods students, news books — xato. Sifat doim bir xil shaklda qoladi.

2. Sifatning joyi

Sifat gapda ikki asosiy joyda turadi.

Otdan oldina big house
to be dan keyinThe house is big.
Holat fe’lidan keyinYou look tired. It tastes good.

Otdan oldin

Tartib: artikl / egalik so‘zi + sifat + ot.

  • a new phoneyangi telefon
  • an old houseeski uy
  • my little sisterkichik singlim
  • this interesting bookbu qiziqarli kitob
  • cold watersovuq suv

Diqqat: sifat tufayli a / an o‘zgarishi mumkin, chunki artikl keyingi birinchi so‘zga qaraydi: an apple, lekin a red apple; a house, lekin an old house.

to be dan keyin

Bu holatda sifat otdan keyin keladi, o‘rtada am / is / are.

  • My phone is new.Telefonim yangi.
  • The weather is beautiful today.Bugun havo ajoyib.
  • These shoes are expensive.Bu tuflilar qimmat.
  • I am hungry.Qornim och.

O‘zbekchada “Telefonim yangi” — fe’lsiz. Inglizchada is albatta kerak: My phone is new.

Holat fe’llaridan keyin

Ba’zi fe’llar to be ga o‘xshab ishlaydi — ulardan keyin sifat keladi (ravish emas).

Fe’l Ma’nosi Misol
look ko‘rinmoq You look tired. — Charchagan ko‘rinasiz.
feel his qilmoq I feel happy. — O‘zimni baxtli his qilyapman.
taste ta’mi ... The soup tastes good. — Sho‘rva mazali.
smell hidi ... The flowers smell nice. — Gullarning hidi yoqimli.
sound eshitilmoq That sounds great! — Zo‘r eshitilyapti!
seem tuyulmoq She seems angry. — U jahldor ko‘rinadi.
become / get bo‘lmoq It’s getting cold. — Havo sovib boryapti.
  • She looks happy.U xursand ko‘rinadi.
  • I feel sick.Ko‘nglim aynayapti.
  • This milk smells bad.Bu sutning hidi yomon.
  • Your idea sounds interesting.Fikringiz qiziq eshitilyapti.

She looks happily — xato. Holat fe’lidan keyin sifat: She looks happy.

Bir nechta sifat ketma-ketligi

Otdan oldin bir nechta sifat kelsa, ular ma’lum tartibda turadi. Inglizlar bu tartibni o‘ylamasdan ishlatishadi, chunki noto‘g‘ri tartib g‘alati eshitiladi.

Tartibfikr + o‘lcham + yosh + shakl + rang + kelib chiqish + material + ot
Misola beautiful small old red Uzbek carpet
Tartib Turi Misollar
1 Fikr, baho beautiful, nice, delicious, boring
2 O‘lcham big, small, long, tall
3 Yosh old, new, young
4 Shakl round, square, flat
5 Rang red, blue, black
6 Kelib chiqish Uzbek, Chinese, Italian
7 Material wooden, silk, cotton, metal
8 Maqsad sleeping (bag), running (shoes)
  • a lovely little catyoqimli kichkina mushuk
  • a big old wooden housekatta eski yog‘och uy
  • beautiful long black hairchiroyli uzun qora soch
  • a nice Italian restaurantyaxshi italyan restorani
  • a small round tablekichik dumaloq stol

Amaliy maslahat: kundalik nutqda odatda ikki-uch sifatdan ko‘p ishlatilmaydi. Eng muhim qoidani eslab qoling: fikr birinchi, rang va material otga yaqin.

Ikkita sifat to be dan keyin kelsa, ular and bilan bog‘lanadi: The house is big and old.

Kuchaytirish: very, really, too, so, quite

Sifat oldiga ravish qo‘yib, ma’nosini kuchaytirish yoki yumshatish mumkin.

So‘z Ma’nosi Misol
very juda It is very hot.
really haqiqatan, rosa This film is really good.
so shunchalik You are so kind!
quite ancha, anchagina The test was quite easy.
a bit / a little biroz I’m a bit tired.
too haddan tashqari (salbiy) This coffee is too hot.
not very unchalik emas It’s not very far.
  • It is very hot.Juda issiq.
  • This film is really good.Bu film haqiqatan yaxshi.
  • The test was quite difficult.Test ancha qiyin edi.
  • I’m a bit tired.Biroz charchadim.

very va too farqi

Bu muhim farq. Very — shunchaki “juda”, too — “haddan tashqari, shuning uchun muammo bor”.

  • This bag is very expensive, but I’ll buy it.Bu sumka juda qimmat, lekin olaman.
  • This bag is too expensive. I can’t buy it.Bu sumka haddan tashqari qimmat. Ololmayman.
  • The tea is very hot.Choy juda issiq.
  • The tea is too hot to drink.Choy ichib bo‘lmaydigan darajada issiq.

-ed va -ing sifatlar

Ko‘p fe’llardan ikki xil sifat yasaladi. Ularni chalkashtirish juda keng tarqalgan xato.

-edodam nimani his qiladi: I am bored. (zerikdim)
-ingnarsa qanday ta’sir qiladi: The film is boring. (zerikarli)
-ed (his-tuyg‘u) -ing (sabab)
bored — zerikkan boring — zerikarli
interested — qiziqqan interesting — qiziqarli
tired — charchagan tiring — charchatadigan
excited — hayajonlangan exciting — hayajonli
surprised — hayron surprising — hayratlanarli
confused — chalkashgan confusing — chalkash
  • I’m bored. This lesson is boring.Zerikdim. Bu dars zerikarli.
  • She is interested in history. History is interesting.U tarixga qiziqadi. Tarix qiziqarli.
  • I was tired after the tiring journey.Charchatadigan safardan keyin charchadim.

I am boring — “Men zerikarli odamman” degani! Agar zerikkan bo‘lsangiz: I am bored.

one va ones

Ot ma’lum bo‘lsa, sifatni yolg‘iz qoldirib bo‘lmaydi — uning o‘rniga one (birlik) yoki ones (ko‘plik) qo‘shiladi.

  • I don’t want the blue shirt. I want the red one.Ko‘k ko‘ylakni emas, qizilini xohlayman.
  • Which phone is yours? — The black one.Qaysi telefon sizniki? — Qorasi.
  • These shoes are old. I need new ones.Bu tuflilar eski. Menga yangilari kerak.

I want the red — xato. Sifat ot o‘rnida yolg‘iz turolmaydi.

Sifat qanday tanib olinadi?

Ko‘p sifatlar ma’lum qo‘shimchalar bilan tugaydi. Bu yangi so‘zni tanishga yordam beradi.

-fulbeautiful, useful, careful (to‘la)
-lesshomeless, useless, careless (-siz)
-ysunny, rainy, healthy, hungry
-alnational, natural, cultural
-ousdangerous, famous, delicious
-able / -iblecomfortable, readable, possible
-iveexpensive, active, creative
-ishchildish, English, Turkish

-ful va -less — qarama-qarshi: careful (ehtiyotkor) — careless (beparvo), useful (foydali) — useless (foydasiz).

Qarama-qarshi sifatlar

Sifatlarni juftlab yodlash eng samarali usul.

Sifat Qarama-qarshisi Sifat Qarama-qarshisi
big small hot cold
old new / young long short
fast slow easy difficult
cheap expensive clean dirty
rich poor happy sad
strong weak full empty
heavy light early late

old ning ikki qarama-qarshisi bor: odam uchun young (yosh), narsa uchun new (yangi).

Bosqichma-bosqich

Misol: “Mening katta qora mushugim bor.”

  1. Ot: mushuk → cat.
  2. Sifatlar: katta (o‘lcham), qora (rang). Tartib: o‘lcham → rang.
  3. Artikl: birlik, birinchi so‘z “big” → a.
NatijaI have a big black cat.

Misol: “Bu ovqat juda mazali ko‘rinadi.”

  1. Holat fe’li: ko‘rinadi → looks.
  2. Kuchaytirish + sifat: juda mazali → really delicious.
NatijaThis food looks really delicious.

Misol: “Film zerikarli edi, shuning uchun men zerikdim.”

  1. Film (sabab) → boring.
  2. Men (his-tuyg‘u) → bored.
NatijaThe film was boring, so I was bored.

Ko‘p uchraydigan xatolar

Ko‘p uchraydigan xatolar

✗ goods students

✓ good students

Sifat -s olmaydi.

✗ a car red

✓ a red car

Sifat otdan oldin keladi.

✗ She beautiful.

✓ She is beautiful.

to be tushib qolmaydi.

✗ I am boring. (zerikdim ma’nosida)

✓ I am bored.

His-tuyg‘u — -ed.

✗ I want the red.

✓ I want the red one.

Sifat yolg‘iz turolmaydi.

✗ She looks happily.

✓ She looks happy.

Holat fe’lidan keyin sifat.

✗ a red big car

✓ a big red car

O‘lcham rangdan oldin.

✗ It’s too nice! (maqtov)

✓ It’s very nice! / It’s so nice!

too — salbiy ma’no.

✗ an big house

✓ a big house

Artikl sifatga qaraydi.

✗ The soup tastes well.

✓ The soup tastes good.

taste dan keyin sifat.

Eslab qoling: sifat o‘zgarmaydi va otdan oldin yoki to be / look / feel dan keyin turadi.

Hayotiy vaziyatlarda

Odamni tasvirlash

  • — What does your new teacher look like?— Yangi o‘qituvchingiz qanday ko‘rinishda?
  • — She is tall and slim. She has long dark hair.— U baland bo‘yli va ozg‘in. Sochi uzun va qora.
  • — Is she nice?— U yaxshimi?
  • — Yes, she’s very kind and her lessons are really interesting.— Ha, juda mehribon va darslari rosa qiziqarli.

Shaharni tasvirlash

Bukhara is a beautiful old city. It has narrow streets and ancient buildings. The people are friendly and the food is delicious. In summer it’s very hot and dry, but in spring the weather is perfect. It’s quite small, so you can walk everywhere. It’s a wonderful place for tourists.

O‘zingizni tekshiring

  1. Bu kitob juda qiziqarli. → This book is very interesting.
  2. Men bu kitobga qiziqaman. → I am interested in this book.
  3. U (qiz) charchagan ko‘rinadi. → She looks tired.
  4. Katta oq uy. → a big white house
  5. Bu kofe haddan tashqari issiq. → This coffee is too hot.
  6. Qora telefonni emas, oqini xohlayman. → I don’t want the black phone. I want the white one.
  7. Xatoni toping: They are goods friends. → They are good friends.
  8. Xatoni toping: The cake smells nicely. → The cake smells nice.

Qisqa xulosa

  • Sifat o‘zgarmaydi: birlik, ko‘plik, erkak, ayol — bir xil.
  • Joyi: otdan oldin (a big house) yoki to be dan keyin (The house is big).
  • look, feel, taste, smell, sound dan keyin ham sifat: You look tired.
  • Tartib: fikr → o‘lcham → yosh → rang → kelib chiqish → material + ot.
  • very — juda, too — haddan tashqari (muammo bor).
  • -ed — odam his qiladi (bored), -ing — narsa sabab bo‘ladi (boring).
  • Yolg‘iz qolsa one / ones qo‘shiladi: the red one.
Barcha darslar
A1 Boshlang‘ich 20 ta dars
  1. 1 Sentence StructureIngliz tilida gap tuzilishi
  2. 2 Plural NounsOtlarning ko‘plik shakli
  3. 3 Articles: a / anNoaniq artikl
  4. 4 The Article: theAniq artikl
  5. 5 Personal PronounsKishilik olmoshlari
  6. 6 PossessivesEgalik: my, mine va ’s
  7. 7 The Verb “to be”“To be” fe’li: am, is, are
  8. 8 This, That, These, ThoseKo‘rsatish olmoshlari
  9. 9 There is / There areBiror narsaning borligini aytish
  10. 10 Have / Have got“Bor” ma’nosida have
  11. 11 Present SimpleHozirgi oddiy zamon
  12. 12 Present ContinuousHozirgi davomli zamon
  13. 13 Question WordsSo‘roq so‘zlari
  14. 14 CanQila olish: can
  15. 15 ImperativesBuyruq gaplar
  16. 16 Prepositions of PlaceJoy predloglari
  17. 17 Prepositions of TimeVaqt predloglari
  18. 18 AdjectivesSifatlar
  19. 19 Countable Nouns, Some and AnySanaladigan otlar, some va any
  20. 20 Numbers and DatesSonlar va sanalar
A2 Oddiy 17 ta dars
  1. 21 Past of “to be”: was / were“To be” ning o‘tgan zamoni
  2. 22 Past SimpleO‘tgan oddiy zamon
  3. 23 Irregular VerbsNoto‘g‘ri fe’llar
  4. 24 Past ContinuousO‘tgan davomli zamon
  5. 25 Present PerfectHozirgi tugallangan zamon
  6. 26 Present Perfect or Past Simple?Present Perfect va Past Simple farqi
  7. 27 Future: willKelasi zamon: will
  8. 28 Future: be going toReja: be going to
  9. 29 Comparative AdjectivesSifatlarning qiyosiy darajasi
  10. 30 Superlative AdjectivesSifatlarning orttirma darajasi
  11. 31 Adverbs of MannerTarz ravishlari
  12. 32 Adverbs of FrequencyTakror ravishlari
  13. 33 QuantifiersMiqdor so‘zlari
  14. 34 Must and Have toMajburiyat: must va have to
  15. 35 ShouldMaslahat: should
  16. 36 Like doing, Want to doFe’ldan keyin fe’l
  17. 37 ConjunctionsBog‘lovchilar
B1 O‘rta 17 ta dars
  1. 38 Present Perfect ContinuousHozirgi tugallangan davomli zamon
  2. 39 Past PerfectO‘tgan tugallangan zamon
  3. 40 Future ContinuousKelasi davomli zamon
  4. 41 Used toO‘tmishdagi odatlar
  5. 42 Zero and First ConditionalShart gaplar: 0 va 1-tur
  6. 43 Second ConditionalShart gaplar: 2-tur
  7. 44 Passive VoiceMajhul nisbat
  8. 45 Reported SpeechKo‘chirma gap
  9. 46 Relative ClausesAniqlovchi ergash gaplar
  10. 47 Gerunds and Infinitives-ing shakli va to + fe’l
  11. 48 May, Might, CouldEhtimollik
  12. 49 Phrasal VerbsFrazali fe’llar
  13. 50 Question TagsAjratma savollar
  14. 51 So, Such, Too, EnoughDaraja so‘zlari
  15. 52 Reflexive PronounsO‘zlik olmoshlari
  16. 53 Indefinite PronounsNoaniq olmoshlar
  17. 54 Both, Either, NeitherIkki narsa haqida
B2 Yuqori o‘rta 28 ta dars
  1. 55 All 12 TensesBarcha 12 ta zamon
  2. 56 Narrative TensesHikoya zamonlari
  3. 57 Past Perfect ContinuousO‘tgan tugallangan davomli zamon
  4. 58 Future PerfectKelasi tugallangan zamon
  5. 59 Future FormsKelasi zamonning barcha shakllari
  6. 60 Stative and Dynamic VerbsHolat va harakat fe’llari
  7. 61 Third ConditionalShart gaplar: 3-tur
  8. 62 Mixed ConditionalsAralash shart gaplar
  9. 63 Alternatives to IfIf o‘rnidagi so‘zlar
  10. 64 Wish and If onlyAfsus va xohish
  11. 65 As if, As though, SupposeXayoliy o‘xshatishlar
  12. 66 Advanced PassiveMurakkab majhul nisbat
  13. 67 Causative: have something doneIshni boshqaga qildirish
  14. 68 Reported Questions and CommandsKo‘chirma so‘roq va buyruq
  15. 69 Non-defining Relative ClausesQo‘shimcha ma’lumot beruvchi gaplar
  16. 70 Noun ClausesOt ergash gaplar
  17. 71 Modal + have + V3O‘tmish haqida modal fe’llar
  18. 72 Modal Verbs OverviewBarcha modal fe’llar
  19. 73 Would rather, Had better, It’s timeAfzallik va maslahat
  20. 74 Advanced Verb PatternsFe’l qoliplari
  21. 75 Dependent PrepositionsDoimiy predloglar
  22. 76 Linking WordsZidlik, sabab va natija bog‘lovchilari
  23. 77 Advanced ArticlesArtikllar: murakkab holatlar
  24. 78 Advanced QuantifiersMiqdor so‘zlari: murakkab holatlar
  25. 79 Subject-Verb AgreementEga va fe’l moslashuvi
  26. 80 Advanced ComparativesMurakkab taqqoslashlar
  27. 81 Gradable and Extreme AdjectivesDarajali va kuchli sifatlar
  28. 82 Participle ClausesSifatdosh oborotlar
C1 Ilg‘or 18 ta dars
  1. 83 InversionTeskari so‘z tartibi
  2. 84 Advanced ConditionalsMurakkab shart gaplar
  3. 85 Cleft SentencesAjratilgan gaplar
  4. 86 The SubjunctiveSubjunktiv (istak mayli)
  5. 87 Ellipsis and SubstitutionTakrorlashdan qochish
  6. 88 NominalisationOtlashtirish
  7. 89 Complex Noun PhrasesMurakkab ot birikmalari
  8. 90 Emphasis and HedgingKuchaytirish va yumshatish
  9. 91 Future in the PastO‘tmishdan qaraganda kelajak
  10. 92 Advanced Word OrderOldinga chiqarish va tartib
  11. 93 Advanced Modal UsesModal fe’llarning nozik ma’nolari
  12. 94 Perfect and Passive InfinitivesInfinitiv va gerundning murakkab shakllari
  13. 95 Nominal Relative ClausesWhatever, whoever va boshqalar
  14. 96 Distancing LanguageMasofa saqlash uslubi
  15. 97 Absolute ClausesMustaqil oborotlar
  16. 98 Discourse MarkersNutqni bog‘lovchi iboralar
  17. 99 Formal and Informal EnglishRasmiy va norasmiy uslub
  18. 100 PunctuationTinish belgilari