A1 10-dars 14 daqiqa

Have / Have got

“Bor” ma’nosida have

Bu darsda

Oddiy qilib aytganda

O‘zbekchada “Mening kitobim bor” deymiz. Bu gapda kitob “bor” bo‘ladi, ya’ni gapning markazida — narsa. Inglizchada esa aksincha: odam narsaga “ega bo‘ladi”. I have a book — so‘zma-so‘z “Men kitobga egaman”.

Shuning uchun inglizcha gap I bilan boshlanadi, “my” bilan emas. My have a book yoki My book is have — xato. To‘g‘ri: I have a book.

O‘zbekcha “Menda ... bor”, “Mening ...im bor”, “...im yo‘q” kabi gaplar inglizchada have bilan aytiladi.

I / you / we / theyhave / have got
he / she / ithas / has got

Have va have got — bir xil ma’no. Have got ko‘proq Britaniya so‘zlashuv tilida, have esa hamma joyda (ayniqsa Amerikada) ishlatiladi. Ikkalasini ham bilish kerak, chunki filmlarda, kitoblarda va imtihonlarda ikkalasi ham uchraydi.

Bu darsda siz quyidagilarni o‘rganasiz:

  1. have va has ni egaga qarab tanlash.
  2. have va have got: bo‘lishli, inkor va savol shakllari.
  3. Egalik, oila, tashqi ko‘rinish, kasallik haqida gapirish.
  4. Have ning “ega bo‘lish”dan boshqa ma’nolari: nonushta qilish, dush qabul qilish.
  5. have va there is farqi.
  6. O‘zbeklar eng ko‘p qiladigan xatolar.

have yoki has?

Qoida Present Simple’dagi -s qoidasi bilan bir xil: he, she, it (yoki bitta odam, bitta narsa) bilan has, qolganlari bilan have.

Ega have have got (qisqa)
I have I’ve got
you have you’ve got
he / she / it has he’s got / she’s got / it’s got
we have we’ve got
they have they’ve got
  • I have a sister.Mening opam bor.
  • My brother has a new phone.Akamning yangi telefoni bor.
  • We have a big garden.Bizning katta bog‘imiz bor.
  • The hotel has a swimming pool.Mehmonxonada basseyn bor.

Diqqat: he’s got = he has got, he’s + sifat esa = he is. Undan keyin nima kelishiga qarang: He’s got a car (ega) va He’s tired (holat).

Ikki xil shakl: have va have got

have have got
Bo‘lishli I have a car. I’ve got a car.
Bo‘lishsiz I don’t have a car. I haven’t got a car.
So‘roq Do you have a car? Have you got a car?
Qisqa javob Yes, I do. / No, I don’t. Yes, I have. / No, I haven’t.
U uchun She has a car. She’s got a car.
U uchun inkor She doesn’t have a car. She hasn’t got a car.
U uchun savol Does she have a car? Has she got a car?

Farqni ko‘ring:

  • have oddiy fe’l kabi ishlaydi — inkor va savolda do / does kerak;
  • have got da esa have ning o‘zi yordamchi — inkor va savolda do ishlatilmaydi.
  • I have two brothers.Mening ikkita akam bor.
  • She has long hair.Uning sochi uzun.
  • Do you have a pen?Sizda ruchka bormi?
  • He hasn’t got any money.Unda pul yo‘q.
  • Have you got a minute?Bir daqiqa vaqtingiz bormi?
  • They don’t have children.Ularning farzandi yo‘q.

Ikki shaklni aralashtirmang: Do you have got...? yoki I don’t have got — xato. Yo Do you have...?, yo Have you got...?

Inkor: “yo‘q”

have bilan

I / you / we / theydon’t have: I don’t have a car.
he / she / itdoesn’t have: She doesn’t have a car.

Doesn’t dan keyin has emas, have keladi — chunki “-s” allaqachon does ichida.

have got bilan

I / you / we / theyhaven’t got: I haven’t got a car.
he / she / ithasn’t got: She hasn’t got a car.
  • I don’t have time today.Bugun vaqtim yo‘q.
  • My grandfather doesn’t have a mobile phone.Bobomning mobil telefoni yo‘q.
  • We haven’t got any bread.Bizda non yo‘q.
  • He hasn’t got a job.Uning ishi yo‘q.

Savol: “bormi?”

  • Do you have any brothers or sisters?Aka-uka yoki opa-singlingiz bormi?
  • Does your flat have a balcony?Kvartirangizda balkon bormi?
  • Have you got a pen?Ruchkangiz bormi?
  • Has she got a car?Uning mashinasi bormi?
  • How many children do you have?Nechta farzandingiz bor?
  • What colour eyes has he got?Uning ko‘zlari qanday rangda?

have bilan nimalarni aytamiz?

1. Egalik

  • I have a new laptop.Mening yangi noutbukim bor.
  • They have a house in the country.Ularning qishloqda uyi bor.
  • Do you have a driving licence?Haydovchilik guvohnomangiz bormi?

2. Oila va do‘stlar

  • I have two sons and a daughter.Mening ikki o‘g‘lim va bir qizim bor.
  • She has a lot of friends.Uning do‘stlari ko‘p.
  • Do you have any cousins?Amakivachchalaringiz bormi?

3. Tashqi ko‘rinish va xarakter

O‘zbekchada “Uning ko‘zi ko‘k”, “Sochi uzun” deymiz. Inglizchada esa have bilan aytiladi: “U ko‘k ko‘zlarga ega”.

  • She has blue eyes.Uning ko‘zlari ko‘k.
  • He has short black hair.Uning sochi qisqa va qora.
  • My father has a beard.Otamning soqoli bor.
  • He has a good heart.Uning yuragi yaxshi (u mehribon).
  • She has a great sense of humour.Uning hazil tuyg‘usi zo‘r.

4. Kasallik va og‘riq

  • I have a headache.Boshim og‘riyapti.
  • She has a cold.U shamollagan.
  • He has a temperature.Uning isitmasi bor.
  • I’ve got a toothache.Tishim og‘riyapti.
  • Do you have a sore throat?Tomog‘ingiz og‘riyaptimi?

O‘zbekchada “Boshim og‘riyapti” — hozirgi davomli shakl. Inglizchada esa I have a headache — oddiy Present Simple. I am having a headache deyilmaydi.

5. Vaqt, imkoniyat, muammo

  • I don’t have time.Vaqtim yo‘q.
  • We have a problem.Bizda muammo bor.
  • Do you have any questions?Savollaringiz bormi?
  • She has an idea.Uning bir fikri bor.

Have faqat egalik emas

Ingliz tilida ko‘p harakatlar ham have bilan aytiladi. Bunda u “ega bo‘lmoq” degani emas, balki “qilmoq, o‘tkazmoq” ma’nosini beradi.

Ibora Ma’nosi
have breakfast / lunch / dinner nonushta / tushlik / kechki ovqat qilmoq
have a shower / a bath dush / vanna qabul qilmoq
have a coffee / a drink qahva / ichimlik ichmoq
have a rest / a break dam olmoq / tanaffus qilmoq
have a good time yaxshi vaqt o‘tkazmoq
have a party bazm qilmoq
have a meeting / a lesson yig‘ilish / dars o‘tkazmoq
have a look qarab ko‘rmoq
have a baby farzand ko‘rmoq
  • I have breakfast at 8.Soat 8 da nonushta qilaman.
  • She has a shower every morning.U har tongda dush qabul qiladi.
  • We have a meeting on Monday.Dushanba kuni yig‘ilishimiz bor.
  • Let’s have a break.Keling, tanaffus qilaylik.
  • Have a good time!Yaxshi dam oling!
  • Can I have a look?Qarab ko‘rsam bo‘ladimi?

Muhim: bu ma’nolarda have got ishlatilmaydi. I’ve got breakfast at 8 — xato. Va bu ma’noda have Continuous shaklida ham kelishi mumkin: I’m having lunch now (Hozir tushlik qilyapman).

have va there is

Ikkalasi ham “bor” deb tarjima qilinadi, lekin farqi bor:

havekimgadir tegishli: I have a car.
there isbiror joyda bor: There is a car in the street.
  • I have a dog.Mening itim bor. (menga tegishli)
  • There is a dog in the garden.Bog‘da it bor. (joyda)
  • Our school has a big library.Maktabimizda katta kutubxona bor.
  • There is a big library in our school.Maktabimizda katta kutubxona bor.

Oxirgi ikki gapning ikkalasi ham to‘g‘ri. Joy yoki tashkilot “ega” bo‘lsa, has ham, there is ham ishlatiladi.

Bosqichma-bosqich

Misol: “Akamning mashinasi bor.”

  1. Kimda bor? Akam → my brother (u = he).
  2. Fe’l: he bilan has.
  3. Nima bor? a car.
NatijaMy brother has a car.

Inkor va savolda oddiy fe’l kabi do / does ishlatiladi va has yana have ga qaytadi.

  • My brother doesn’t have a car.Akamning mashinasi yo‘q.
  • Does your brother have a car?Akangizning mashinasi bormi?

Misol: “Mening vaqtim yo‘q.”

  1. Kimda? Men → I.
  2. Inkor: I + don’t have (yoki haven’t got).
  3. Nima? time.
NatijaI don’t have time. / I haven’t got time.

Misol: “Opamning ko‘zlari yashil.”

  1. Kimda? Opam → my sister (she) → has.
  2. Nima? green eyes (sifat otdan oldin).
NatijaMy sister has green eyes.

O‘tgan zamonda

O‘tgan zamonda hamma shaxslar uchun had ishlatiladi. Have got ning o‘tgan zamoni yo‘q — faqat had.

  • I had a bike when I was a child.Bolaligimda velosipedim bor edi.
  • She didn’t have a phone.Uning telefoni yo‘q edi.
  • Did you have a good time?Yaxshi vaqt o‘tkazdingizmi?
  • We had dinner at a restaurant.Restoranda kechki ovqat qildik.

Ko‘p uchraydigan xatolar

Ko‘p uchraydigan xatolar

✗ She have a car.

✓ She has a car.

he / she / it bilan has.

✗ Does she has a car?

✓ Does she have a car?

does dan keyin have.

✗ I am have a dog.

✓ I have a dog.

to be qo‘shilmaydi.

✗ My have two brothers.

✓ I have two brothers.

Gap egasi odam bo‘ladi, my emas.

✗ Do you have got a pen?

✓ Have you got a pen? / Do you have a pen?

Ikki shakl aralashmaydi.

✗ I haven’t a car.

✓ I don’t have a car. / I haven’t got a car.

Zamonaviy inglizchada do yoki got kerak.

✗ I’m having a headache.

✓ I have a headache.

Kasallik — oddiy have.

✗ He doesn’t has money.

✓ He doesn’t have money.

doesn’t dan keyin have.

✗ I’ve got breakfast at 8.

✓ I have breakfast at 8.

Harakat ma’nosida have got ishlatilmaydi.

✗ In my house have three rooms.

✓ My house has three rooms. / There are three rooms in my house.

Joy uchun there are.

✗ I have 25 years.

✓ I am 25.

Yosh to be bilan aytiladi.

Eslab qoling: o‘zbekcha “Mening ...im bor” → inglizcha I have .... Gap “men” bilan boshlanadi.

Hayotiy vaziyatlarda

Tanishuvda

  • — Do you have any brothers or sisters?— Aka-uka, opa-singillaringiz bormi?
  • — Yes, I have one brother. He has two children.— Ha, bitta akam bor. Uning ikki farzandi bor.
  • — Have you got any pets?— Uy hayvoningiz bormi?
  • — No, I haven’t. But my sister has a cat.— Yo‘q. Lekin opamning mushugi bor.

Shifokorda

  • — What’s the problem?— Nima bezovta qilyapti?
  • — I have a terrible headache and I’ve got a temperature.— Boshim qattiq og‘riyapti va isitmam bor.
  • — Do you have a cough?— Yo‘talingiz bormi?
  • — Yes, a little.— Ha, biroz.

Kichik matn

My best friend Sanjar has short dark hair and brown eyes. He has a beard now. He has a wife and a little daughter. They have a small flat in Yunusabad. Sanjar doesn’t have a car, but he has a bike. Every Sunday we have lunch together and have a good time.

O‘zingizni tekshiring

  1. I ___ two sisters. → have
  2. My father ___ a big beard. → has
  3. ___ you ___ a car? (have bilan) → Do / have
  4. ___ she ___ a pen? (have got bilan) → Has / got
  5. Mening vaqtim yo‘q. → I don’t have time.
  6. Uning (qizning) sochi uzun. → She has long hair.
  7. Boshim og‘riyapti. → I have a headache.
  8. Biz soat 7 da nonushta qilamiz. → We have breakfast at 7.

Qisqa xulosa

  • I / you / we / they have, he / she / it has.
  • Inkor: don’t / doesn’t have yoki haven’t / hasn’t got.
  • Savol: Do / Does ... have? yoki Have / Has ... got?
  • Ikki shaklni aralashtirmang: Do you have got.
  • have got — ma’nosi bir xil, so‘zlashuv uslubi (asosan Britaniya).
  • Gap egasi odam bo‘ladi, “my” emas: I have a book.
  • Tashqi ko‘rinish va kasallik: She has blue eyes. I have a cold.
  • Harakatlar: have breakfast, have a shower, have a good time (have got emas).
  • O‘tgan zamon: had.
Barcha darslar
A1 Boshlang‘ich 20 ta dars
  1. 1 Sentence StructureIngliz tilida gap tuzilishi
  2. 2 Plural NounsOtlarning ko‘plik shakli
  3. 3 Articles: a / anNoaniq artikl
  4. 4 The Article: theAniq artikl
  5. 5 Personal PronounsKishilik olmoshlari
  6. 6 PossessivesEgalik: my, mine va ’s
  7. 7 The Verb “to be”“To be” fe’li: am, is, are
  8. 8 This, That, These, ThoseKo‘rsatish olmoshlari
  9. 9 There is / There areBiror narsaning borligini aytish
  10. 10 Have / Have got“Bor” ma’nosida have
  11. 11 Present SimpleHozirgi oddiy zamon
  12. 12 Present ContinuousHozirgi davomli zamon
  13. 13 Question WordsSo‘roq so‘zlari
  14. 14 CanQila olish: can
  15. 15 ImperativesBuyruq gaplar
  16. 16 Prepositions of PlaceJoy predloglari
  17. 17 Prepositions of TimeVaqt predloglari
  18. 18 AdjectivesSifatlar
  19. 19 Countable Nouns, Some and AnySanaladigan otlar, some va any
  20. 20 Numbers and DatesSonlar va sanalar
A2 Oddiy 17 ta dars
  1. 21 Past of “to be”: was / were“To be” ning o‘tgan zamoni
  2. 22 Past SimpleO‘tgan oddiy zamon
  3. 23 Irregular VerbsNoto‘g‘ri fe’llar
  4. 24 Past ContinuousO‘tgan davomli zamon
  5. 25 Present PerfectHozirgi tugallangan zamon
  6. 26 Present Perfect or Past Simple?Present Perfect va Past Simple farqi
  7. 27 Future: willKelasi zamon: will
  8. 28 Future: be going toReja: be going to
  9. 29 Comparative AdjectivesSifatlarning qiyosiy darajasi
  10. 30 Superlative AdjectivesSifatlarning orttirma darajasi
  11. 31 Adverbs of MannerTarz ravishlari
  12. 32 Adverbs of FrequencyTakror ravishlari
  13. 33 QuantifiersMiqdor so‘zlari
  14. 34 Must and Have toMajburiyat: must va have to
  15. 35 ShouldMaslahat: should
  16. 36 Like doing, Want to doFe’ldan keyin fe’l
  17. 37 ConjunctionsBog‘lovchilar
B1 O‘rta 17 ta dars
  1. 38 Present Perfect ContinuousHozirgi tugallangan davomli zamon
  2. 39 Past PerfectO‘tgan tugallangan zamon
  3. 40 Future ContinuousKelasi davomli zamon
  4. 41 Used toO‘tmishdagi odatlar
  5. 42 Zero and First ConditionalShart gaplar: 0 va 1-tur
  6. 43 Second ConditionalShart gaplar: 2-tur
  7. 44 Passive VoiceMajhul nisbat
  8. 45 Reported SpeechKo‘chirma gap
  9. 46 Relative ClausesAniqlovchi ergash gaplar
  10. 47 Gerunds and Infinitives-ing shakli va to + fe’l
  11. 48 May, Might, CouldEhtimollik
  12. 49 Phrasal VerbsFrazali fe’llar
  13. 50 Question TagsAjratma savollar
  14. 51 So, Such, Too, EnoughDaraja so‘zlari
  15. 52 Reflexive PronounsO‘zlik olmoshlari
  16. 53 Indefinite PronounsNoaniq olmoshlar
  17. 54 Both, Either, NeitherIkki narsa haqida
B2 Yuqori o‘rta 28 ta dars
  1. 55 All 12 TensesBarcha 12 ta zamon
  2. 56 Narrative TensesHikoya zamonlari
  3. 57 Past Perfect ContinuousO‘tgan tugallangan davomli zamon
  4. 58 Future PerfectKelasi tugallangan zamon
  5. 59 Future FormsKelasi zamonning barcha shakllari
  6. 60 Stative and Dynamic VerbsHolat va harakat fe’llari
  7. 61 Third ConditionalShart gaplar: 3-tur
  8. 62 Mixed ConditionalsAralash shart gaplar
  9. 63 Alternatives to IfIf o‘rnidagi so‘zlar
  10. 64 Wish and If onlyAfsus va xohish
  11. 65 As if, As though, SupposeXayoliy o‘xshatishlar
  12. 66 Advanced PassiveMurakkab majhul nisbat
  13. 67 Causative: have something doneIshni boshqaga qildirish
  14. 68 Reported Questions and CommandsKo‘chirma so‘roq va buyruq
  15. 69 Non-defining Relative ClausesQo‘shimcha ma’lumot beruvchi gaplar
  16. 70 Noun ClausesOt ergash gaplar
  17. 71 Modal + have + V3O‘tmish haqida modal fe’llar
  18. 72 Modal Verbs OverviewBarcha modal fe’llar
  19. 73 Would rather, Had better, It’s timeAfzallik va maslahat
  20. 74 Advanced Verb PatternsFe’l qoliplari
  21. 75 Dependent PrepositionsDoimiy predloglar
  22. 76 Linking WordsZidlik, sabab va natija bog‘lovchilari
  23. 77 Advanced ArticlesArtikllar: murakkab holatlar
  24. 78 Advanced QuantifiersMiqdor so‘zlari: murakkab holatlar
  25. 79 Subject-Verb AgreementEga va fe’l moslashuvi
  26. 80 Advanced ComparativesMurakkab taqqoslashlar
  27. 81 Gradable and Extreme AdjectivesDarajali va kuchli sifatlar
  28. 82 Participle ClausesSifatdosh oborotlar
C1 Ilg‘or 18 ta dars
  1. 83 InversionTeskari so‘z tartibi
  2. 84 Advanced ConditionalsMurakkab shart gaplar
  3. 85 Cleft SentencesAjratilgan gaplar
  4. 86 The SubjunctiveSubjunktiv (istak mayli)
  5. 87 Ellipsis and SubstitutionTakrorlashdan qochish
  6. 88 NominalisationOtlashtirish
  7. 89 Complex Noun PhrasesMurakkab ot birikmalari
  8. 90 Emphasis and HedgingKuchaytirish va yumshatish
  9. 91 Future in the PastO‘tmishdan qaraganda kelajak
  10. 92 Advanced Word OrderOldinga chiqarish va tartib
  11. 93 Advanced Modal UsesModal fe’llarning nozik ma’nolari
  12. 94 Perfect and Passive InfinitivesInfinitiv va gerundning murakkab shakllari
  13. 95 Nominal Relative ClausesWhatever, whoever va boshqalar
  14. 96 Distancing LanguageMasofa saqlash uslubi
  15. 97 Absolute ClausesMustaqil oborotlar
  16. 98 Discourse MarkersNutqni bog‘lovchi iboralar
  17. 99 Formal and Informal EnglishRasmiy va norasmiy uslub
  18. 100 PunctuationTinish belgilari