B2 60-dars 12 daqiqa

Stative and Dynamic Verbs

Holat va harakat fe’llari

Bu darsda

Oddiy qilib aytganda

Fe’llar ikki turga bo‘linadi:

  • Harakat fe’llari (dynamic verbs) — qo‘l bilan qilinadigan, boshlanadigan, davom etadigan va tugaydigan ishlar: run, write, cook, play, eat.
  • Holat fe’llari (stative verbs) — ichingizda mavjud, shunchaki bor bo‘lgan holatlar: know, love, own, believe, want.

“Bilaman” degan jarayonning o‘rtasida turolmaysiz: yoki bilasiz, yoki bilmaysiz. Shuning uchun I am knowing deyilmaydi. Davomli shakl (-ing) — “jarayon” degani, holatda esa jarayon yo‘q.

  • I am cooking dinner.Kechki ovqat pishiryapman. (harakat — jarayon bor)
  • I know the answer.Javobni bilaman. (holat — jarayon yo‘q)
  • I was writing a letter.Xat yozayotgan edim. (harakat)
  • I believed him.Unga ishondim. (holat)

Holat fe’llari odatda davomli shaklda ishlatilmaydi — Present Continuous, Past Continuous, Future Continuous va Perfect Continuous zamonlarida.

Guruh Fe’llar
Fikr va bilim know, believe, understand, remember, forget, mean, realise, recognise, suppose, doubt
His-tuyg‘u like, love, hate, prefer, want, need, wish, dislike, adore, mind
Egalik have, own, belong, possess, contain, include, consist of
Sezgi see, hear, smell, taste, feel, seem, appear, sound, look (ko‘rinmoq)
Boshqa be, cost, weigh, depend, deserve, matter, fit, resemble, measure

Bu darsda siz quyidagilarni o‘rganasiz:

  1. Holat fe’llari va harakat fe’llari farqi.
  2. Holat fe’llarining asosiy guruhlari.
  3. Ikki ma’noli fe’llar: think, have, see, taste, be.
  4. Sezgi fe’llari va can.
  5. O‘zbek o‘quvchilari uchun tuzoqlar.
  6. Perfect bilan va so‘zlashuvdagi istisnolar.

Asosiy guruhlar

Fikr va bilim

  • I know what you mean.Nima demoqchi ekaningizni bilaman.
  • I don’t understand this question.Bu savolni tushunmayapman.
  • Do you remember me?Meni eslaysizmi?
  • I believe you.Sizga ishonaman.
  • What does this word mean?Bu so‘z nimani anglatadi?
  • I realise it’s difficult.Bu qiyinligini tushunaman.

His-tuyg‘u va istak

  • I love this song.Bu qo‘shiqni juda yaxshi ko‘raman.
  • She wants a new phone.U yangi telefon xohlaydi.
  • We need more time.Bizga ko‘proq vaqt kerak.
  • I prefer tea to coffee.Men qahvadan ko‘ra choyni afzal ko‘raman.
  • He hates waiting.U kutishni yomon ko‘radi.

Egalik

  • This bag belongs to me.Bu sumka menga tegishli.
  • They own three restaurants.Ularning uchta restorani bor.
  • The price includes breakfast.Narxga nonushta kiradi.
  • This box contains old photos.Bu qutida eski suratlar bor.

Boshqa holatlar

  • This phone costs 300 dollars.Bu telefon 300 dollar turadi.
  • It depends on the weather.Bu ob-havoga bog‘liq.
  • He weighs 80 kilos.Uning vazni 80 kilo.
  • These shoes don’t fit me.Bu tuflilar menga to‘g‘ri kelmaydi.
  • She resembles her mother.U onasiga o‘xshaydi.
  • It doesn’t matter.Hechqisi yo‘q. / Ahamiyati yo‘q.

Ikki ma’noli fe’llar

Bu darsning eng muhim qismi. Ba’zi fe’llar holat ma’nosida davomli bo‘lmaydi, harakat ma’nosida esa bo‘ladi. Ma’no o‘zgaradi!

Fe’l Holat Harakat
think I think you’re right. (fikr) I’m thinking about it. (o‘ylayapman)
have She has a car. (egalik) She’s having lunch. (ovqatlanyapti)
see I see what you mean. (tushunaman) I’m seeing a doctor. (uchrashyapman)
taste It tastes good. (ta’mi) She’s tasting the soup. (tatib ko‘ryapti)
be He is rude. (doimiy) He’s being rude. (hozir o‘zini shunday tutyapti)
smell It smells nice. (hidi) He’s smelling the flowers. (hidlayapti)
look You look tired. (ko‘rinasiz) I’m looking at you. (qarayapman)
feel This feels soft. (seziladi) I’m feeling better. (o‘zimni his qilyapman)
weigh It weighs 5 kg. (vazni) She’s weighing the meat. (tortyapti)

think

  • I think he’s from Fergana.Menimcha, u Farg‘onadan. (fikr — holat)
  • I’m thinking about changing jobs.Ish o‘zgartirish haqida o‘ylayapman. (o‘ylash jarayoni)
  • What do you think of my new car?Yangi mashinam haqida nima deb o‘ylaysiz? (fikr)
  • What are you thinking about?Nima haqida o‘ylayapsiz? (jarayon)

have

  • I have two brothers.Mening ikkita akam bor. (egalik)
  • We’re having a party tonight.Bugun kechqurun bazm qilyapmiz. (harakat)
  • She’s having a shower.U dush qabul qilyapti.
  • Are you having a good time?Yaxshi vaqt o‘tkazyapsizmi?

be

be odatda holat, lekin being + sifat — “hozir o‘zini shunday tutyapti” (odatda bunday emas).

  • He is a kind person.U mehribon inson. (doimiy xarakter)
  • You’re being very rude today!Bugun juda qo‘pol muomala qilyapsiz! (odatda bunday emassiz)
  • The children are being very quiet. Something’s wrong!Bolalar juda jim. Nimadir bo‘lgan! (odatiy emas)

Sezgi fe’llari

see, hear, smell, taste — bu sezgilar o‘zicha sodir bo‘ladi, biz ularni “qilmaymiz”. Shuning uchun “hozir” ma’nosini can bilan aytamiz.

  • I can see the mountains.Tog‘larni ko‘ryapman.
  • I can hear music.Musiqa eshityapman.
  • I can smell something burning.Nimadir kuyayotganini sezyapman.
  • Can you hear me?Meni eshityapsizmi?

I am seeing the mountains yoki I am hearing music — xato.

Ataylab harakat — boshqa fe’l

Agar ataylab, diqqat bilan qilsangiz — boshqa fe’l ishlatiladi va u davomli bo‘ladi:

Sezgi (holat) Ataylab harakat
see — ko‘rmoq look at, watch — qaramoq, tomosha qilmoq
hear — eshitmoq listen to — tinglamoq
  • I’m looking at the mountains.Tog‘larga qarayapman.
  • I’m listening to music.Musiqa tinglayapman.
  • We’re watching a film.Film tomosha qilyapmiz.

O‘zbekchada tuzoq

O‘zbek tilida “tushunyapman, bilyapman, xohlayapman, yoqtiryapman” deyish mumkin va tabiiy. Shuning uchun o‘zbek o‘quvchilari ko‘pincha inglizchada ham davomli shakl ishlatadi. Bu xato juda tez-tez uchraydi.

O‘zbekcha (-yap) Inglizcha (oddiy shakl!)
Tushunyapman. I understand.
Xohlayapman. I want.
Bilyapman. I know.
Ishonmayapman. I don’t believe it.
Eslay olmayapman. I can’t remember.
Yoqyapti. I like it.
Kerak bo‘lyapti. I need it.
  • Tushunyapman. → I understand.-yapman bo‘lsa ham oddiy shakl
  • Xohlayapman. → I want.-yapman bo‘lsa ham oddiy shakl
  • Sizni tanimayapman. → I don’t recognise you.oddiy shakl

Perfect bilan

Holat fe’llari bilan davomiylik (for, since) kerak bo‘lsa, Present Perfect Continuous emas, oddiy Present Perfect ishlatiladi.

  • I’ve known him for years.Uni yillardan beri taniyman. (have been knowing emas)
  • She’s had this car since 2015.Bu mashina unda 2015-yildan beri bor.
  • We’ve always loved this place.Biz bu joyni doim yaxshi ko‘rganmiz.
  • How long have you been married?Qachondan beri turmush qurgansiz?

Bosqichma-bosqich

Fe’lni tekshirish uchun savol bering: “Hozir bu ishni jarayon sifatida qilyapmanmi?”

  • I am cooking.Ovqat pishiryapman. (harakat — ha)
  • I know the answer.Javobni bilaman. (holat — yo‘q)
  1. Fe’l jismoniy harakat yoki faol jarayonmi? → davomli shakl mumkin.
  2. Fe’l fikr, his-tuyg‘u, egalik yoki holatmi? → oddiy shakl.
  3. Ikki ma’noli fe’lmi (think, have, see)? → ma’noga qarang.

Misol: “Hozir sizni tushunmayapman.”

  1. understand — fikr (holat).
  2. Hozir bo‘lsa ham → oddiy shakl.
NatijaI don’t understand you.

Misol: “U hozir tushlik qilyapti.”

  1. have lunch — harakat (ovqatlanish).
  2. Hozir → Present Continuous.
NatijaShe’s having lunch now.

So‘zlashuvdagi istisnolar

Zamonaviy so‘zlashuvda ba’zan holat fe’llari ham davomli shaklda eshitiladi — o‘zgarish yoki vaqtinchalik holatni ta’kidlash uchun:

  • I’m loving this weather!Bu havo menga juda yoqyapti! (reklama, norasmiy)
  • I’m liking my new job more and more.Yangi ishim menga borgan sari ko‘proq yoqyapti. (o‘zgarish)
  • Are you wanting anything else?Yana biror narsa xohlaysizmi? (do‘konda, muloyim)

Diqqat: so‘zlashuvda I’m loving it kabi gaplar uchraydi, lekin bu reklama va norasmiy uslub. Imtihonda va rasmiy yozuvda oddiy shaklni yozing.

Ko‘p uchraydigan xatolar

Ko‘p uchraydigan xatolar

✗ I am understanding you.

✓ I understand you.

understand holat fe’li.

✗ This bag is belonging to me.

✓ This bag belongs to me.

belong davomli bo‘lmaydi.

✗ I am not agreeing.

✓ I don’t agree.

agree odatda davomli shaklda ishlatilmaydi.

✗ I am knowing him for years.

✓ I have known him for years.

know + for — Present Perfect.

✗ I am wanting a coffee.

✓ I want a coffee.

want — holat.

✗ I am hearing a strange noise.

✓ I can hear a strange noise.

Sezgi — can + fe’l.

✗ She is having a new car.

✓ She has a new car.

Egalik — oddiy shakl.

✗ What are you thinking of my idea?

✓ What do you think of my idea?

Fikr — oddiy shakl.

✗ It is costing 10 dollars.

✓ It costs 10 dollars.

cost — holat.

✗ I am remembering him.

✓ I remember him.

remember — holat.

Eslab qoling: fikr, his-tuyg‘u, egalik, sezgi fe’llari — oddiy shaklda. O‘zbekchadagi “-yapman” sizni chalg‘itmasin.

Hayotiy vaziyatlarda

Restoranda

  • — Do you want a starter?— Boshlang‘ich taom xohlaysizmi?
  • — No, thanks. I think I’ll just have the main course.— Yo‘q, rahmat. Menimcha, faqat asosiy taomni olaman.
  • — How does the soup taste?— Sho‘rvaning ta’mi qanday?
  • — It tastes delicious! What does it contain?— Juda mazali! Ichida nima bor?
  • — Lamb, vegetables and herbs. Are you enjoying your meal?— Qo‘y go‘shti, sabzavot va ko‘katlar. Taomingiz yoqyaptimi?
  • — Very much. I love this place!— Juda. Bu joyni juda yaxshi ko‘raman!

Kichik matn

Right now I’m sitting in a café and I’m thinking about my future. I know that I want to study abroad, but I don’t know where. My parents think I should go to Korea. I prefer the UK because I love British literature. But it depends on the cost — studying in London costs a lot of money. I’m having a coffee and I can hear soft music. I feel calm. I believe I’ll make the right decision.

O‘zingizni tekshiring

  1. I ___ (not / understand) this word. → don’t understand
  2. Look! She ___ (taste) the soup. → is tasting
  3. This soup ___ (taste) great. → tastes
  4. I ___ (think) about my holiday plans. → am thinking
  5. Men uni bolalikdan beri taniyman. → I have known him since childhood.
  6. Musiqa eshityapman. → I can hear music.
  7. Bugun juda qo‘pol muomala qilyapsiz. → You’re being very rude today.
  8. Xatoni toping: This house is belonging to my uncle. → This house belongs to my uncle.

Qisqa xulosa

  • Holat fe’llari davomli shaklda ishlatilmaydi: know, want, like, need, believe, belong, seem, cost.
  • Guruhlar: fikr, his-tuyg‘u, egalik, sezgi, boshqa holatlar.
  • Ikki ma’noli: think, have, see, taste, be, look, feel — ma’noga qarang.
  • Hozirgi sezgi: can see, can hear, can smell.
  • Ataylab: look at, listen to, watch — davomli bo‘ladi.
  • Davomiylik: Present Perfect (I’ve known him for years).
  • O‘zbekcha “-yapman” → inglizcha oddiy shakl: Tushunyapman → I understand.
Barcha darslar
A1 Boshlang‘ich 20 ta dars
  1. 1 Sentence StructureIngliz tilida gap tuzilishi
  2. 2 Plural NounsOtlarning ko‘plik shakli
  3. 3 Articles: a / anNoaniq artikl
  4. 4 The Article: theAniq artikl
  5. 5 Personal PronounsKishilik olmoshlari
  6. 6 PossessivesEgalik: my, mine va ’s
  7. 7 The Verb “to be”“To be” fe’li: am, is, are
  8. 8 This, That, These, ThoseKo‘rsatish olmoshlari
  9. 9 There is / There areBiror narsaning borligini aytish
  10. 10 Have / Have got“Bor” ma’nosida have
  11. 11 Present SimpleHozirgi oddiy zamon
  12. 12 Present ContinuousHozirgi davomli zamon
  13. 13 Question WordsSo‘roq so‘zlari
  14. 14 CanQila olish: can
  15. 15 ImperativesBuyruq gaplar
  16. 16 Prepositions of PlaceJoy predloglari
  17. 17 Prepositions of TimeVaqt predloglari
  18. 18 AdjectivesSifatlar
  19. 19 Countable Nouns, Some and AnySanaladigan otlar, some va any
  20. 20 Numbers and DatesSonlar va sanalar
A2 Oddiy 17 ta dars
  1. 21 Past of “to be”: was / were“To be” ning o‘tgan zamoni
  2. 22 Past SimpleO‘tgan oddiy zamon
  3. 23 Irregular VerbsNoto‘g‘ri fe’llar
  4. 24 Past ContinuousO‘tgan davomli zamon
  5. 25 Present PerfectHozirgi tugallangan zamon
  6. 26 Present Perfect or Past Simple?Present Perfect va Past Simple farqi
  7. 27 Future: willKelasi zamon: will
  8. 28 Future: be going toReja: be going to
  9. 29 Comparative AdjectivesSifatlarning qiyosiy darajasi
  10. 30 Superlative AdjectivesSifatlarning orttirma darajasi
  11. 31 Adverbs of MannerTarz ravishlari
  12. 32 Adverbs of FrequencyTakror ravishlari
  13. 33 QuantifiersMiqdor so‘zlari
  14. 34 Must and Have toMajburiyat: must va have to
  15. 35 ShouldMaslahat: should
  16. 36 Like doing, Want to doFe’ldan keyin fe’l
  17. 37 ConjunctionsBog‘lovchilar
B1 O‘rta 17 ta dars
  1. 38 Present Perfect ContinuousHozirgi tugallangan davomli zamon
  2. 39 Past PerfectO‘tgan tugallangan zamon
  3. 40 Future ContinuousKelasi davomli zamon
  4. 41 Used toO‘tmishdagi odatlar
  5. 42 Zero and First ConditionalShart gaplar: 0 va 1-tur
  6. 43 Second ConditionalShart gaplar: 2-tur
  7. 44 Passive VoiceMajhul nisbat
  8. 45 Reported SpeechKo‘chirma gap
  9. 46 Relative ClausesAniqlovchi ergash gaplar
  10. 47 Gerunds and Infinitives-ing shakli va to + fe’l
  11. 48 May, Might, CouldEhtimollik
  12. 49 Phrasal VerbsFrazali fe’llar
  13. 50 Question TagsAjratma savollar
  14. 51 So, Such, Too, EnoughDaraja so‘zlari
  15. 52 Reflexive PronounsO‘zlik olmoshlari
  16. 53 Indefinite PronounsNoaniq olmoshlar
  17. 54 Both, Either, NeitherIkki narsa haqida
B2 Yuqori o‘rta 28 ta dars
  1. 55 All 12 TensesBarcha 12 ta zamon
  2. 56 Narrative TensesHikoya zamonlari
  3. 57 Past Perfect ContinuousO‘tgan tugallangan davomli zamon
  4. 58 Future PerfectKelasi tugallangan zamon
  5. 59 Future FormsKelasi zamonning barcha shakllari
  6. 60 Stative and Dynamic VerbsHolat va harakat fe’llari
  7. 61 Third ConditionalShart gaplar: 3-tur
  8. 62 Mixed ConditionalsAralash shart gaplar
  9. 63 Alternatives to IfIf o‘rnidagi so‘zlar
  10. 64 Wish and If onlyAfsus va xohish
  11. 65 As if, As though, SupposeXayoliy o‘xshatishlar
  12. 66 Advanced PassiveMurakkab majhul nisbat
  13. 67 Causative: have something doneIshni boshqaga qildirish
  14. 68 Reported Questions and CommandsKo‘chirma so‘roq va buyruq
  15. 69 Non-defining Relative ClausesQo‘shimcha ma’lumot beruvchi gaplar
  16. 70 Noun ClausesOt ergash gaplar
  17. 71 Modal + have + V3O‘tmish haqida modal fe’llar
  18. 72 Modal Verbs OverviewBarcha modal fe’llar
  19. 73 Would rather, Had better, It’s timeAfzallik va maslahat
  20. 74 Advanced Verb PatternsFe’l qoliplari
  21. 75 Dependent PrepositionsDoimiy predloglar
  22. 76 Linking WordsZidlik, sabab va natija bog‘lovchilari
  23. 77 Advanced ArticlesArtikllar: murakkab holatlar
  24. 78 Advanced QuantifiersMiqdor so‘zlari: murakkab holatlar
  25. 79 Subject-Verb AgreementEga va fe’l moslashuvi
  26. 80 Advanced ComparativesMurakkab taqqoslashlar
  27. 81 Gradable and Extreme AdjectivesDarajali va kuchli sifatlar
  28. 82 Participle ClausesSifatdosh oborotlar
C1 Ilg‘or 18 ta dars
  1. 83 InversionTeskari so‘z tartibi
  2. 84 Advanced ConditionalsMurakkab shart gaplar
  3. 85 Cleft SentencesAjratilgan gaplar
  4. 86 The SubjunctiveSubjunktiv (istak mayli)
  5. 87 Ellipsis and SubstitutionTakrorlashdan qochish
  6. 88 NominalisationOtlashtirish
  7. 89 Complex Noun PhrasesMurakkab ot birikmalari
  8. 90 Emphasis and HedgingKuchaytirish va yumshatish
  9. 91 Future in the PastO‘tmishdan qaraganda kelajak
  10. 92 Advanced Word OrderOldinga chiqarish va tartib
  11. 93 Advanced Modal UsesModal fe’llarning nozik ma’nolari
  12. 94 Perfect and Passive InfinitivesInfinitiv va gerundning murakkab shakllari
  13. 95 Nominal Relative ClausesWhatever, whoever va boshqalar
  14. 96 Distancing LanguageMasofa saqlash uslubi
  15. 97 Absolute ClausesMustaqil oborotlar
  16. 98 Discourse MarkersNutqni bog‘lovchi iboralar
  17. 99 Formal and Informal EnglishRasmiy va norasmiy uslub
  18. 100 PunctuationTinish belgilari