C1 93-dars 12 daqiqa

Advanced Modal Uses

Modal fe’llarning nozik ma’nolari

Bu darsda

Oddiy qilib aytganda

Modal fe’llarning asosiy ma’nolarini bilasiz: can — qobiliyat, must — majburiyat, should — maslahat. Bu darsda ularning nozik ohanglarini o‘rganamiz — ular nutqqa xarakter va his-tuyg‘u beradi.

  • He will keep talking in class.U darsda gapiravergani-gapiravergan. (bezovta qiluvchi odat)
  • She would say that, wouldn’t she?Albatta, u shunday deydi-da. (kutilgan xatti-harakat)
  • That will be the postman.Bu pochtachi bo‘lsa kerak. (taxmin)

Will nafaqat kelajak, balki bezovta odat ham: “Nuqul shunday qiladi!” Would — “Albatta u shunday deydi.” Bular dialog va hikoyaga jon beradi.

Eng muhim juftlik — needn’t have done (qildim, keragi yo‘q ekan) va didn’t need to (kerak emas edi).

Bu darsda siz quyidagilarni o‘rganasiz:

  1. needn’t have done va didn’t need to.
  2. be supposed to, be meant to.
  3. will va would — odat, xarakter, taxmin.
  4. shall — taklif va huquqiy majburiyat.
  5. dare va need — modal sifatida.
  6. may well, might as well, be bound to va tanqid ohangi.

needn’t have va didn’t need to

Bu ikki shakl juda nozik farq qiladi va C1 imtihonlarida tez-tez so‘raladi.

needn’t have + V3Qildim, lekin shart emas edi (ortiqcha mehnat)
didn’t need to + fe’lShart emas edi (odatda qilmaganman)
  • I needn’t have cooked. They had already eaten.Ovqat pishirmasam ham bo‘lar ekan. Ular ovqatlanib bo‘lgan ekan. (pishirdim)
  • I didn’t need to cook, so I rested.Ovqat pishirishim shart emas edi, shuning uchun dam oldim. (pishirmadim)
  • I needn’t have taken an umbrella. It didn’t rain.Soyabon olishim shart emas ekan. Yomg‘ir yog‘madi. (oldim)
  • I didn’t need to take an umbrella.Soyabon olishim kerak emas edi. (ehtimol olmadim)
  • You needn’t have bought flowers!Gul olib kelishingiz shart emas edi! (oldingiz — minnatdorchilik)

needn’t have ko‘pincha minnatdorchilik ohangida ishlatiladi: Oh, you needn’t have brought a present! — “Voy, sovg‘a olib kelishingiz shart emas edi!” (lekin xursandman).

be supposed to va be meant to

Kutilgan, rejalashtirilgan yoki qoida bo‘yicha bo‘lishi kerak bo‘lgan narsa — lekin ko‘pincha bajarilmagan.

  • You were supposed to call me.Menga qo‘ng‘iroq qilishingiz kerak edi. (qilmadingiz)
  • You’re not supposed to smoke here.Bu yerda chekish mumkin emas. (qoida)
  • This is meant to be a good film.Bu yaxshi film deyishadi. (umumiy fikr)
  • This medicine is supposed to help with headaches.Bu dori bosh og‘rig‘iga yordam berishi kerak.
  • We were meant to meet at 6.Soat 6 da uchrashishimiz kerak edi.

will va would — xarakter va odat

will — hozirgi xarakterli odat

will (urg‘usiz) — odamning odatiy, xarakterli xatti-harakati. Urg‘uli WILL — bezovta qiluvchi odat (norozilik).

  • He will sit for hours watching TV.U soatlab televizor ko‘rib o‘tiradi. (odat)
  • She will always help you if you ask.So‘rasangiz, u doim yordam beradi. (xarakter)
  • He WILL keep talking in class!U darsda gapiravergani-gapiravergan! (norozilik)
  • Boys will be boys.O‘g‘il bolalar — o‘g‘il bolalar-da. (maqol)

would — o‘tmishdagi odat va kutilgan xatti-harakat

  • He would sit by the window for hours.U soatlab deraza yonida o‘tirardi. (o‘tmish odati)
  • My grandmother would tell us stories every night.Buvim har oqshom bizga ertak aytib berardi.
  • She would say that, wouldn’t she?Albatta, u shunday deydi-da. (kutilgan — uning xarakteri)
  • He WOULD lose his keys on the day of the exam!U kalitlarini aynan imtihon kuni yo‘qotishi kerakmidi! (norozilik)

will — taxmin

will — hozir haqida ishonchli taxmin (must ga yaqin):

  • That will be the postman.Bu pochtachi bo‘lsa kerak.
  • You will be tired after your journey.Safardan keyin charchagan bo‘lsangiz kerak.
  • He’ll have arrived by now.U hozirgacha yetib kelgan bo‘lsa kerak.

shall — taklif va huquqiy majburiyat

  • Shall we start?Boshlaymizmi? (taklif)
  • Shall I help you?Sizga yordam beraymi?
  • The tenant shall pay the rent monthly.Ijarachi ijara haqini har oy to‘laydi. (huquqiy)
  • All students shall attend the exam.Barcha talabalar imtihonda qatnashishlari shart. (rasmiy qoida)

Huquqiy va rasmiy hujjatlarda shall — majburiyat: “...shart, ...ishi kerak”.

dare va need

dare va need — ikki xil ishlaydi: oddiy fe’l sifatida ham, modal fe’l sifatida ham.

Modal (rasmiy, inkor / savol)I daren’t tell him. Need I say more?
Oddiy fe’lI don’t dare to tell him. Do I need to say more?
  • How dare you!Qanday jur’at etasiz!
  • I daren’t tell him.Unga aytishga jur’at etolmayman.
  • Need I say more?Yana gapirishim kerakmi?
  • You needn’t worry.Xavotir olishingiz shart emas.
  • Don’t you dare touch it!Unga tegishga jur’at etma!
  • I wouldn’t dare argue with my boss.Boshlig‘im bilan bahslashishga jur’at etmasdim.

Boshqa kuchli iboralar

Ibora Ma’nosi Misol
may / might well ancha ehtimol It may well rain.
might / may as well ...ganingiz ham ma’qul You might as well go home.
can’t help + -ing ...masdan iloj yo‘q I can’t help laughing.
can’t / couldn’t + too qancha ... bo‘lsa ham kam You can’t be too careful.
be bound to albatta ... He’s bound to find out.
be to rasmiy reja / buyruq You are to report at 8.
  • It may well rain.Yomg‘ir yog‘ishi ancha ehtimol.
  • You might as well go home.Uyga keta qolganingiz ham ma’qul.
  • You may as well try.Urinib ko‘rsangiz bo‘ladi.
  • I can’t help laughing.Kulmasdan iloj yo‘q.
  • You can’t be too careful.Qancha ehtiyot bo‘lsangiz ham kam.
  • You can’t have too many friends.Do‘st hech qachon ko‘plik qilmaydi.

might as well

might / may as well — “boshqa yaxshiroq variant yo‘q, shuning uchun ...”

  • The bus has gone. We might as well walk.Avtobus ketdi. Piyoda keta qolaylik.
  • Nobody’s coming. We may as well start.Hech kim kelmayapti. Boshlay qolaylik.

be to — rasmiy buyruq va reja

  • You are to report at 8.Soat 8 da hisobot berishingiz kerak. (buyruq)
  • The president is to visit Fergana.Prezident Farg‘onaga tashrif buyuradi. (rasmiy reja)
  • You are not to leave the building.Binodan chiqishingiz mumkin emas. (taqiq)

be bound to, be sure to

Aniq bo‘lishini bildiradi — “albatta, shubhasiz”.

  • He’s bound to find out.U albatta bilib oladi.
  • It’s bound to rain — it always does at weddings!Albatta yomg‘ir yog‘adi — to‘ylarda doim yog‘adi!
  • Be sure to lock the door.Eshikni albatta qulflang.

Tanqid ohangi

might / could + have + V3 — tanqid, norozilik: “...sangiz bo‘lardi-ku!”

  • You might have told me!Menga aytsangiz bo‘lardi-ku!
  • You could at least say sorry.Hech bo‘lmasa kechirim so‘rashingiz mumkin edi.
  • You might have warned me!Meni ogohlantirsangiz bo‘lardi!
  • He could have helped, but he didn’t.U yordam bera olardi, lekin bermadi.

Bosqichma-bosqich

Vaziyatdan shaklni tanlang:

Misol: “Men ko‘p ovqat olib keldim, lekin hamma to‘q ekan.”

  1. Ish qilindi (olib keldim), lekin shart emas edi → needn’t have + V3.
NatijaI needn’t have brought so much food — everyone was full.

Misol: “Siz soat 9 da kelishingiz kerak edi!” (kelmadingiz)

  1. Kutilgan, lekin bajarilmagan → were supposed to.
NatijaYou were supposed to be here at 9!

Misol: “Avtobus ketdi, taksi olaqolaylik.”

  1. Boshqa variant yo‘q → might as well.
NatijaThe bus has gone. We might as well take a taxi.

Ko‘p uchraydigan xatolar

Ko‘p uchraydigan xatolar

✗ I needn’t have to cook.

✓ I needn’t have cooked.

needn’t have + 3-shakl.

✗ You supposed to call.

✓ You were supposed to call.

to be tushib qolmaydi.

✗ I didn’t need to cook, but I cooked.

✓ I needn’t have cooked.

Qilingan ish — needn’t have.

✗ How dare you to say that!

✓ How dare you say that!

Modal dare — to siz.

✗ You might as well to go.

✓ You might as well go.

to yo‘q.

✗ He is bound find out.

✓ He is bound to find out.

bound to.

✗ I can’t help to laugh.

✓ I can’t help laughing.

can’t help + -ing.

✗ You may well to be right.

✓ You may well be right.

to yo‘q.

Eslab qoling: needn’t have + V3 — qildim, keragi yo‘q ekan. didn’t need to — kerak emas edi. will / would — xarakterli odat. might as well — boshqa variant yo‘q.

Hayotiy vaziyatlarda

Mehmondorchilikdan keyin

  • — Thank you for the flowers! You needn’t have bought them!— Gullar uchun rahmat! Olib kelishingiz shart emas edi!
  • — It was my pleasure. Oh, I was supposed to bring a cake too.— Mamnuniyat bilan. Voy, tort ham olib kelishim kerak edi.
  • — Don’t worry, you didn’t need to. We have plenty.— Xavotir olmang, kerak emas edi. Bizda ko‘p.
  • — Your son is so polite.— O‘g‘lingiz juda odobli.
  • — Thank you, but he will leave his toys everywhere!— Rahmat, lekin u o‘yinchoqlarini hamma joyga tashlab yuraveradi!

Ofisda

Our manager will always arrive five minutes late — it’s just the way he is. Yesterday he was supposed to present the new project, but he forgot his laptop. Of course he would forget it on the most important day! We needn’t have prepared so many slides, because the meeting was cancelled. Well, we might as well use them next week. The director is bound to ask about it again.

O‘zingizni tekshiring

  1. I ___ (buy) milk — there were three bottles in the fridge! (oldim, keragi yo‘q edi) → needn’t have bought
  2. I ___ (go) to work yesterday — it was a holiday. (bormadim) → didn’t need to go
  3. You ___ (supposed / call) me last night! → were supposed to call
  4. It’s late. We ___ (as well / go) to bed. → might as well go
  5. U albatta bilib oladi. → He’s bound to find out.
  6. Qanday jur’at etasiz! → How dare you!
  7. Menga aytsangiz bo‘lardi-ku! → You might have told me!
  8. Xatoni toping: I needn’t to have worried. → I needn’t have worried.

Qisqa xulosa

  • needn’t have + V3 — qilindi, lekin shart emas edi.
  • didn’t need to — shart emas edi (odatda qilinmagan).
  • be supposed to / be meant to — kutilgan, ko‘pincha bajarilmagan.
  • will — xarakterli odat yoki ishonchli taxmin; would — o‘tmish odati, kutilgan xatti-harakat.
  • shall — taklif (Shall we?) va huquqiy majburiyat.
  • dare, need — modal sifatida: How dare you! Need I say more?
  • may well — ancha ehtimol, might as well — boshqa variant yo‘q.
  • be bound to — albatta; be to — rasmiy reja / buyruq.
  • might / could have + V3 — tanqid.
Barcha darslar
A1 Boshlang‘ich 20 ta dars
  1. 1 Sentence StructureIngliz tilida gap tuzilishi
  2. 2 Plural NounsOtlarning ko‘plik shakli
  3. 3 Articles: a / anNoaniq artikl
  4. 4 The Article: theAniq artikl
  5. 5 Personal PronounsKishilik olmoshlari
  6. 6 PossessivesEgalik: my, mine va ’s
  7. 7 The Verb “to be”“To be” fe’li: am, is, are
  8. 8 This, That, These, ThoseKo‘rsatish olmoshlari
  9. 9 There is / There areBiror narsaning borligini aytish
  10. 10 Have / Have got“Bor” ma’nosida have
  11. 11 Present SimpleHozirgi oddiy zamon
  12. 12 Present ContinuousHozirgi davomli zamon
  13. 13 Question WordsSo‘roq so‘zlari
  14. 14 CanQila olish: can
  15. 15 ImperativesBuyruq gaplar
  16. 16 Prepositions of PlaceJoy predloglari
  17. 17 Prepositions of TimeVaqt predloglari
  18. 18 AdjectivesSifatlar
  19. 19 Countable Nouns, Some and AnySanaladigan otlar, some va any
  20. 20 Numbers and DatesSonlar va sanalar
A2 Oddiy 17 ta dars
  1. 21 Past of “to be”: was / were“To be” ning o‘tgan zamoni
  2. 22 Past SimpleO‘tgan oddiy zamon
  3. 23 Irregular VerbsNoto‘g‘ri fe’llar
  4. 24 Past ContinuousO‘tgan davomli zamon
  5. 25 Present PerfectHozirgi tugallangan zamon
  6. 26 Present Perfect or Past Simple?Present Perfect va Past Simple farqi
  7. 27 Future: willKelasi zamon: will
  8. 28 Future: be going toReja: be going to
  9. 29 Comparative AdjectivesSifatlarning qiyosiy darajasi
  10. 30 Superlative AdjectivesSifatlarning orttirma darajasi
  11. 31 Adverbs of MannerTarz ravishlari
  12. 32 Adverbs of FrequencyTakror ravishlari
  13. 33 QuantifiersMiqdor so‘zlari
  14. 34 Must and Have toMajburiyat: must va have to
  15. 35 ShouldMaslahat: should
  16. 36 Like doing, Want to doFe’ldan keyin fe’l
  17. 37 ConjunctionsBog‘lovchilar
B1 O‘rta 17 ta dars
  1. 38 Present Perfect ContinuousHozirgi tugallangan davomli zamon
  2. 39 Past PerfectO‘tgan tugallangan zamon
  3. 40 Future ContinuousKelasi davomli zamon
  4. 41 Used toO‘tmishdagi odatlar
  5. 42 Zero and First ConditionalShart gaplar: 0 va 1-tur
  6. 43 Second ConditionalShart gaplar: 2-tur
  7. 44 Passive VoiceMajhul nisbat
  8. 45 Reported SpeechKo‘chirma gap
  9. 46 Relative ClausesAniqlovchi ergash gaplar
  10. 47 Gerunds and Infinitives-ing shakli va to + fe’l
  11. 48 May, Might, CouldEhtimollik
  12. 49 Phrasal VerbsFrazali fe’llar
  13. 50 Question TagsAjratma savollar
  14. 51 So, Such, Too, EnoughDaraja so‘zlari
  15. 52 Reflexive PronounsO‘zlik olmoshlari
  16. 53 Indefinite PronounsNoaniq olmoshlar
  17. 54 Both, Either, NeitherIkki narsa haqida
B2 Yuqori o‘rta 28 ta dars
  1. 55 All 12 TensesBarcha 12 ta zamon
  2. 56 Narrative TensesHikoya zamonlari
  3. 57 Past Perfect ContinuousO‘tgan tugallangan davomli zamon
  4. 58 Future PerfectKelasi tugallangan zamon
  5. 59 Future FormsKelasi zamonning barcha shakllari
  6. 60 Stative and Dynamic VerbsHolat va harakat fe’llari
  7. 61 Third ConditionalShart gaplar: 3-tur
  8. 62 Mixed ConditionalsAralash shart gaplar
  9. 63 Alternatives to IfIf o‘rnidagi so‘zlar
  10. 64 Wish and If onlyAfsus va xohish
  11. 65 As if, As though, SupposeXayoliy o‘xshatishlar
  12. 66 Advanced PassiveMurakkab majhul nisbat
  13. 67 Causative: have something doneIshni boshqaga qildirish
  14. 68 Reported Questions and CommandsKo‘chirma so‘roq va buyruq
  15. 69 Non-defining Relative ClausesQo‘shimcha ma’lumot beruvchi gaplar
  16. 70 Noun ClausesOt ergash gaplar
  17. 71 Modal + have + V3O‘tmish haqida modal fe’llar
  18. 72 Modal Verbs OverviewBarcha modal fe’llar
  19. 73 Would rather, Had better, It’s timeAfzallik va maslahat
  20. 74 Advanced Verb PatternsFe’l qoliplari
  21. 75 Dependent PrepositionsDoimiy predloglar
  22. 76 Linking WordsZidlik, sabab va natija bog‘lovchilari
  23. 77 Advanced ArticlesArtikllar: murakkab holatlar
  24. 78 Advanced QuantifiersMiqdor so‘zlari: murakkab holatlar
  25. 79 Subject-Verb AgreementEga va fe’l moslashuvi
  26. 80 Advanced ComparativesMurakkab taqqoslashlar
  27. 81 Gradable and Extreme AdjectivesDarajali va kuchli sifatlar
  28. 82 Participle ClausesSifatdosh oborotlar
C1 Ilg‘or 18 ta dars
  1. 83 InversionTeskari so‘z tartibi
  2. 84 Advanced ConditionalsMurakkab shart gaplar
  3. 85 Cleft SentencesAjratilgan gaplar
  4. 86 The SubjunctiveSubjunktiv (istak mayli)
  5. 87 Ellipsis and SubstitutionTakrorlashdan qochish
  6. 88 NominalisationOtlashtirish
  7. 89 Complex Noun PhrasesMurakkab ot birikmalari
  8. 90 Emphasis and HedgingKuchaytirish va yumshatish
  9. 91 Future in the PastO‘tmishdan qaraganda kelajak
  10. 92 Advanced Word OrderOldinga chiqarish va tartib
  11. 93 Advanced Modal UsesModal fe’llarning nozik ma’nolari
  12. 94 Perfect and Passive InfinitivesInfinitiv va gerundning murakkab shakllari
  13. 95 Nominal Relative ClausesWhatever, whoever va boshqalar
  14. 96 Distancing LanguageMasofa saqlash uslubi
  15. 97 Absolute ClausesMustaqil oborotlar
  16. 98 Discourse MarkersNutqni bog‘lovchi iboralar
  17. 99 Formal and Informal EnglishRasmiy va norasmiy uslub
  18. 100 PunctuationTinish belgilari