A2 22-dars 13 daqiqa

Past Simple

O‘tgan oddiy zamon

Bu darsda

Oddiy qilib aytganda

Past Simple — “ish bo‘ldi va tugadi” zamoni. O‘tmishdagi voqeani hikoya qilganda, kecha, o‘tgan yili yoki bolaligingizda nima bo‘lganini aytganda ishlatiladi. O‘zbekchadagi -di shakliga to‘g‘ri keladi: bordim, ko‘rdi, yedik, o‘qishdi.

Bir misol: kecha kechqurun film ko‘rdingiz. Film boshlandi va tugadi — voqea to‘liq o‘tmishda qoldi. Inglizcha: I watched a film last night.

Xushxabar: bu zamonda hamma shaxs uchun fe’l bir xil. I went, she went, they went. Present Simple’dagi -s muammosi yo‘q. Yagona qiyinchilik — noto‘g‘ri fe’llarni yodlash.

Bo‘lishliHamma shaxs: fe’l-ed yoki 2-shakl: I worked, she went
Bo‘lishsizdidn’t + fe’l: I didn’t work
So‘roqDid + ega + fe’l: Did you work?
Qisqa javobYes, I did. / No, I didn’t.

Bu darsda siz quyidagilarni o‘rganasiz:

  1. Past Simple qachon ishlatiladi.
  2. To‘g‘ri fe’llar: -ed qo‘shish qoidalari va talaffuzi.
  3. Noto‘g‘ri fe’llar bilan birinchi tanishuv.
  4. Inkor va savolda did qanday ishlaydi.
  5. Payt so‘zlari: yesterday, last, ago.
  6. Hikoya qilish va eng ko‘p uchraydigan xatolar.

Qachon ishlatiladi?

1. O‘tmishda tugagan bitta voqea

Vaqti ko‘pincha aytiladi yoki suhbatdan ma’lum.

  • I watched a film last night.Kecha kechqurun film ko‘rdim.
  • We went to Samarkand in June.Iyunda Samarqandga bordik.
  • She called me two hours ago.U menga ikki soat oldin qo‘ng‘iroq qildi.
  • My grandfather died in 2010.Bobom 2010-yilda vafot etgan.

2. Ketma-ket voqealar (hikoya)

Bir voqea ortidan ikkinchisi — hikoyaning asosi.

  • I got up, had breakfast and went to work.Turdim, nonushta qildim va ishga bordim.
  • He opened the door, looked around and left.U eshikni ochdi, atrofga qaradi va ketdi.

3. O‘tmishdagi odat va doimiy holat

Ilgari takrorlangan yoki uzoq vaqt davom etgan, lekin endi tugagan holatlar.

  • When I was a child, I played football every day.Bolaligimda har kuni futbol o‘ynardim.
  • We lived in Bukhara for ten years.Biz Buxoroda o‘n yil yashadik. (endi yashamaymiz)
  • My grandmother worked as a teacher.Buvim o‘qituvchi bo‘lib ishlagan.

O‘zbekchada bunday odatlar ko‘pincha -ardim, -ar edi bilan aytiladi: o‘ynardim, borardik. Inglizchada esa oddiy Past Simple (yoki used to).

To‘g‘ri fe’llar: -ed qo‘shish

Ko‘pchilik fe’llar o‘tgan zamonda -ed oladi. Bular to‘g‘ri fe’llar (regular verbs).

Qoida Misollar
Ko‘pchilik fe’llar: + ed work → worked, play → played, watch → watched
Oxiri -e: + d live → lived, like → liked, arrive → arrived
Undosh + y: y → ied study → studied, cry → cried, try → tried
Unli + y: + ed play → played, stay → stayed, enjoy → enjoyed
Bir bo‘g‘inli, unli + undosh: undosh ikkilanadi stop → stopped, plan → planned, drop → dropped
  • I worked until 9 pm yesterday.Kecha kechki 9 gacha ishladim.
  • We lived in a small flat.Biz kichik kvartirada yashadik.
  • She studied medicine in Moscow.U Moskvada tibbiyotni o‘qigan.
  • The bus stopped suddenly.Avtobus to‘satdan to‘xtadi.
  • They enjoyed the concert.Ularga konsert yoqdi.

-ed ning talaffuzi

Yozuvda bir xil bo‘lsa ham, -ed uch xil o‘qiladi. Bu og‘zaki nutqda muhim.

“t” kabiworked, stopped, watched, looked (p, k, s, sh, ch dan keyin)
“d” kabiplayed, lived, opened, called (unli va jarangli tovushlardan keyin)
“id” kabiwanted, needed, started (t yoki d dan keyin — alohida bo‘g‘in)

Eng muhimi — “id” holati: wanted — “von-tid”, needed — “ni-did”. Boshqa holatlarda -ed alohida bo‘g‘in bo‘lmaydi: worked — “vorkt” (vor-ked emas!).

Noto‘g‘ri fe’llar

Eng ko‘p ishlatiladigan fe’llarning o‘tgan zamon shakli -ed bilan yasalmaydi — ular alohida yodlanadi. Bu fe’llar “Noto‘g‘ri fe’llar” darsida to‘liq jadval bilan berilgan. Quyida eng muhimlari:

1-shakl Past Simple Ma’nosi
go went bormoq
come came kelmoq
see saw ko‘rmoq
have had ega bo‘lmoq
do did qilmoq
make made yasamoq
get got olmoq
take took olmoq
eat ate yemoq
drink drank ichmoq
buy bought sotib olmoq
say said aytmoq
tell told aytib bermoq
give gave bermoq
write wrote yozmoq
meet met uchrashmoq
  • We went to the cinema.Kinoga bordik.
  • I saw your brother in the market.Akangizni bozorda ko‘rdim.
  • She bought a new dress.U yangi ko‘ylak oldi.
  • They came home late.Ular uyga kech kelishdi.
  • I had a terrible headache.Boshim qattiq og‘ridi.

Inkor gap: didn’t

Inkor gapda fe’ldan oldin didn’t (did not) qo‘yiladi va fe’l asosiy shaklga qaytadi.

InkorEga + didn’t + fe’lning asosiy shakli

Eng muhim qoida: did zamonni o‘ziga oladi. Shuning uchun fe’l o‘tgan zamonda bo‘lmaydi. O‘tgan zamon gapda faqat bir marta ko‘rsatiladi.

DarakShe went home.
InkorShe didn’t go home. (didn’t went emas!)
  • I didn’t see him yesterday.Kecha uni ko‘rmadim.
  • She didn’t call me.U menga qo‘ng‘iroq qilmadi.
  • We didn’t have time.Vaqtimiz yo‘q edi.
  • They didn’t like the food.Ularga ovqat yoqmadi.
  • He didn’t go to school.U maktabga bormadi.

Savol gap: Did

Savol uchun gap boshiga Did qo‘yiladi. Fe’l yana asosiy shaklda.

Ha/yo‘q savoliDid + ega + fe’l ...?
So‘roq so‘zi bilanSo‘roq so‘zi + did + ega + fe’l ...?
  • Did you see him?Uni ko‘rdingizmi?
  • Did she like the present?Unga sovg‘a yoqdimi?
  • When did they arrive?Ular qachon kelishdi?
  • Where did you go on holiday?Ta’tilda qayerga bordingiz?
  • What did you do yesterday?Kecha nima qildingiz?
  • Why did he leave?U nega ketdi?
  • How did you find this place?Bu joyni qanday topdingiz?
Savol Ha Yo‘q
Did you call her? Yes, I did. No, I didn’t.
Did he come? Yes, he did. No, he didn’t.
Did they win? Yes, they did. No, they didn’t.

Who bilan: did kerak emas

Who yoki What gapning egasi haqida so‘rasa, did ishlatilmaydi:

  • Who called you?Sizga kim qo‘ng‘iroq qildi? (who — ega)
  • Who did you call?Kimga qo‘ng‘iroq qildingiz? (who — to‘ldiruvchi)
  • What happened?Nima bo‘ldi?

Payt so‘zlari

Past Simple ko‘pincha aniq o‘tgan vaqtni bildiruvchi so‘zlar bilan keladi.

So‘z Ma’nosi Misol
yesterday kecha I saw him yesterday.
last night / week / month / year o‘tgan kecha / hafta / oy / yil We met last year.
... ago ... oldin two days ago, an hour ago
in + yil / oy ...da in 2015, in May
on + kun ...kuni on Monday
when I was a child bolaligimda When I was ten, I lived in Fergana.
then, after that keyin Then we went home.

ago

Ago “oldin” degani va boshqa predloglardan farqli, vaqtdan keyin keladi: two days ago, a week ago, ten minutes ago.

  • I came here three years ago.Bu yerga uch yil oldin kelganman.
  • The film started ten minutes ago.Film o‘n daqiqa oldin boshlandi.

Before two days — xato. To‘g‘ri: two days ago.

last bilan predlog ishlatilmaydi: last week (in last week emas), last Monday (on last Monday emas).

Bosqichma-bosqich

Misol: “Kecha akam mashina sotib oldi.”

  1. Ega: my brother.
  2. Fe’l 2-shaklda: buy → bought (noto‘g‘ri fe’l).
  3. To‘ldiruvchi: a car.
  4. Vaqt: yesterday (oxirida).
NatijaMy brother bought a car yesterday.

Misol: “Biz uni kutmadik.”

  1. Ega: we.
  2. Inkor: didn’t + asosiy shakl → didn’t wait.
  3. Qolgani: for him.
NatijaWe didn’t wait for him.

Misol: “Ta’tilda qayerga bordingiz?”

  1. So‘roq so‘zi: Where.
  2. Yordamchi: did.
  3. Ega: you. Fe’l: go (asosiy shakl).
  4. Qolgani: on holiday.
NatijaWhere did you go on holiday?

was / were va Past Simple

to be (was, were) va oddiy fe’llar o‘tgan zamonda boshqacha ishlaydi:

to be Oddiy fe’l
Bo‘lishli I was tired. I worked hard.
Inkor I wasn’t tired. I didn’t work.
Savol Were you tired? Did you work?

I didn’t be yoki Did you be — xato. I was work — ham xato.

Ko‘p uchraydigan xatolar

Ko‘p uchraydigan xatolar

✗ I didn’t went.

✓ I didn’t go.

didn’t dan keyin fe’l asosiy shaklda keladi.

✗ Did you saw it?

✓ Did you see it?

did bo‘lsa, fe’l o‘zgarmaydi.

✗ I go there yesterday.

✓ I went there yesterday.

yesterday o‘tgan zamonni talab qiladi.

✗ She buyed a car.

✓ She bought a car.

buy — noto‘g‘ri fe’l.

✗ I was go to school.

✓ I went to school.

Oddiy fe’l bilan was kerak emas.

✗ before two days

✓ two days ago

“oldin” — ago, vaqtdan keyin.

✗ in last week

✓ last week

last bilan predlog yo‘q.

✗ He studyed a lot.

✓ He studied a lot.

undosh + y → ied.

✗ We stoped the car.

✓ We stopped the car.

undosh ikkilanadi.

✗ Where you went?

✓ Where did you go?

Savolda did + asosiy shakl.

✗ Who did call you?

✓ Who called you?

Ega haqida savolda did yo‘q.

Eslab qoling: o‘tgan zamon gapda faqat bir marta ko‘rsatiladi: yo fe’lda (went), yo did da (didn’t go).

Hayotiy vaziyatlarda

Dam olish kunlari haqida

  • — What did you do at the weekend?— Dam olish kunlari nima qildingiz?
  • — On Saturday I cleaned the house and cooked plov.— Shanba kuni uyni tozaladim va palov pishirdim.
  • — Did you go out?— Tashqariga chiqdingizmi?
  • — Yes, on Sunday we went to the park and had ice cream.— Ha, yakshanba kuni bog‘ga bordik va muzqaymoq yedik.
  • — Did the kids enjoy it?— Bolalarga yoqdimi?
  • — Yes, they did. They played for hours.— Ha. Soatlab o‘ynashdi.

Kichik hikoya

Last summer my family and I visited Khiva. We took the train from Tashkent. The journey was long, but we didn’t mind. We arrived early in the morning and went straight to the old city. We walked for hours, took a lot of photos and ate delicious shivit oshi. In the evening we watched the sunset from the city walls. It was a wonderful trip.

Matndagi har bir fe’lga qarang: qaysilari -ed bilan (to‘g‘ri), qaysilari alohida shaklda (noto‘g‘ri)?

O‘zingizni tekshiring

  1. I ___ (watch) TV last night. → watched
  2. She ___ (go) to Bukhara in May. → went
  3. We ___ (not / see) the film. → didn’t see
  4. ___ you ___ (call) your mother? → Did / call
  5. U kecha kelmadi. → He didn’t come yesterday.
  6. Qachon uylandingiz? → When did you get married?
  7. Ikki hafta oldin Samarqandga bordim. → I went to Samarkand two weeks ago.
  8. Xatoni toping: Did she bought it? → Did she buy it?

Qisqa xulosa

  • Tugagan ish, vaqti aniq: yesterday, last year, two days ago.
  • Hamma shaxs uchun bir xil shakl: I / she / they worked.
  • To‘g‘ri fe’l -ed (worked, lived, studied, stopped), noto‘g‘ri fe’l — 2-shakl (went, saw, bought).
  • Inkor: didn’t + asosiy fe’l.
  • Savol: Did + ega + asosiy fe’l?
  • did bo‘lsa, fe’l o‘tgan zamonda bo‘lmaydi.
  • ago vaqtdan keyin: three days ago; last bilan predlog yo‘q.
  • -ed talaffuzi: t / d / id (wanted, needed — “id”).
Barcha darslar
A1 Boshlang‘ich 20 ta dars
  1. 1 Sentence StructureIngliz tilida gap tuzilishi
  2. 2 Plural NounsOtlarning ko‘plik shakli
  3. 3 Articles: a / anNoaniq artikl
  4. 4 The Article: theAniq artikl
  5. 5 Personal PronounsKishilik olmoshlari
  6. 6 PossessivesEgalik: my, mine va ’s
  7. 7 The Verb “to be”“To be” fe’li: am, is, are
  8. 8 This, That, These, ThoseKo‘rsatish olmoshlari
  9. 9 There is / There areBiror narsaning borligini aytish
  10. 10 Have / Have got“Bor” ma’nosida have
  11. 11 Present SimpleHozirgi oddiy zamon
  12. 12 Present ContinuousHozirgi davomli zamon
  13. 13 Question WordsSo‘roq so‘zlari
  14. 14 CanQila olish: can
  15. 15 ImperativesBuyruq gaplar
  16. 16 Prepositions of PlaceJoy predloglari
  17. 17 Prepositions of TimeVaqt predloglari
  18. 18 AdjectivesSifatlar
  19. 19 Countable Nouns, Some and AnySanaladigan otlar, some va any
  20. 20 Numbers and DatesSonlar va sanalar
A2 Oddiy 17 ta dars
  1. 21 Past of “to be”: was / were“To be” ning o‘tgan zamoni
  2. 22 Past SimpleO‘tgan oddiy zamon
  3. 23 Irregular VerbsNoto‘g‘ri fe’llar
  4. 24 Past ContinuousO‘tgan davomli zamon
  5. 25 Present PerfectHozirgi tugallangan zamon
  6. 26 Present Perfect or Past Simple?Present Perfect va Past Simple farqi
  7. 27 Future: willKelasi zamon: will
  8. 28 Future: be going toReja: be going to
  9. 29 Comparative AdjectivesSifatlarning qiyosiy darajasi
  10. 30 Superlative AdjectivesSifatlarning orttirma darajasi
  11. 31 Adverbs of MannerTarz ravishlari
  12. 32 Adverbs of FrequencyTakror ravishlari
  13. 33 QuantifiersMiqdor so‘zlari
  14. 34 Must and Have toMajburiyat: must va have to
  15. 35 ShouldMaslahat: should
  16. 36 Like doing, Want to doFe’ldan keyin fe’l
  17. 37 ConjunctionsBog‘lovchilar
B1 O‘rta 17 ta dars
  1. 38 Present Perfect ContinuousHozirgi tugallangan davomli zamon
  2. 39 Past PerfectO‘tgan tugallangan zamon
  3. 40 Future ContinuousKelasi davomli zamon
  4. 41 Used toO‘tmishdagi odatlar
  5. 42 Zero and First ConditionalShart gaplar: 0 va 1-tur
  6. 43 Second ConditionalShart gaplar: 2-tur
  7. 44 Passive VoiceMajhul nisbat
  8. 45 Reported SpeechKo‘chirma gap
  9. 46 Relative ClausesAniqlovchi ergash gaplar
  10. 47 Gerunds and Infinitives-ing shakli va to + fe’l
  11. 48 May, Might, CouldEhtimollik
  12. 49 Phrasal VerbsFrazali fe’llar
  13. 50 Question TagsAjratma savollar
  14. 51 So, Such, Too, EnoughDaraja so‘zlari
  15. 52 Reflexive PronounsO‘zlik olmoshlari
  16. 53 Indefinite PronounsNoaniq olmoshlar
  17. 54 Both, Either, NeitherIkki narsa haqida
B2 Yuqori o‘rta 28 ta dars
  1. 55 All 12 TensesBarcha 12 ta zamon
  2. 56 Narrative TensesHikoya zamonlari
  3. 57 Past Perfect ContinuousO‘tgan tugallangan davomli zamon
  4. 58 Future PerfectKelasi tugallangan zamon
  5. 59 Future FormsKelasi zamonning barcha shakllari
  6. 60 Stative and Dynamic VerbsHolat va harakat fe’llari
  7. 61 Third ConditionalShart gaplar: 3-tur
  8. 62 Mixed ConditionalsAralash shart gaplar
  9. 63 Alternatives to IfIf o‘rnidagi so‘zlar
  10. 64 Wish and If onlyAfsus va xohish
  11. 65 As if, As though, SupposeXayoliy o‘xshatishlar
  12. 66 Advanced PassiveMurakkab majhul nisbat
  13. 67 Causative: have something doneIshni boshqaga qildirish
  14. 68 Reported Questions and CommandsKo‘chirma so‘roq va buyruq
  15. 69 Non-defining Relative ClausesQo‘shimcha ma’lumot beruvchi gaplar
  16. 70 Noun ClausesOt ergash gaplar
  17. 71 Modal + have + V3O‘tmish haqida modal fe’llar
  18. 72 Modal Verbs OverviewBarcha modal fe’llar
  19. 73 Would rather, Had better, It’s timeAfzallik va maslahat
  20. 74 Advanced Verb PatternsFe’l qoliplari
  21. 75 Dependent PrepositionsDoimiy predloglar
  22. 76 Linking WordsZidlik, sabab va natija bog‘lovchilari
  23. 77 Advanced ArticlesArtikllar: murakkab holatlar
  24. 78 Advanced QuantifiersMiqdor so‘zlari: murakkab holatlar
  25. 79 Subject-Verb AgreementEga va fe’l moslashuvi
  26. 80 Advanced ComparativesMurakkab taqqoslashlar
  27. 81 Gradable and Extreme AdjectivesDarajali va kuchli sifatlar
  28. 82 Participle ClausesSifatdosh oborotlar
C1 Ilg‘or 18 ta dars
  1. 83 InversionTeskari so‘z tartibi
  2. 84 Advanced ConditionalsMurakkab shart gaplar
  3. 85 Cleft SentencesAjratilgan gaplar
  4. 86 The SubjunctiveSubjunktiv (istak mayli)
  5. 87 Ellipsis and SubstitutionTakrorlashdan qochish
  6. 88 NominalisationOtlashtirish
  7. 89 Complex Noun PhrasesMurakkab ot birikmalari
  8. 90 Emphasis and HedgingKuchaytirish va yumshatish
  9. 91 Future in the PastO‘tmishdan qaraganda kelajak
  10. 92 Advanced Word OrderOldinga chiqarish va tartib
  11. 93 Advanced Modal UsesModal fe’llarning nozik ma’nolari
  12. 94 Perfect and Passive InfinitivesInfinitiv va gerundning murakkab shakllari
  13. 95 Nominal Relative ClausesWhatever, whoever va boshqalar
  14. 96 Distancing LanguageMasofa saqlash uslubi
  15. 97 Absolute ClausesMustaqil oborotlar
  16. 98 Discourse MarkersNutqni bog‘lovchi iboralar
  17. 99 Formal and Informal EnglishRasmiy va norasmiy uslub
  18. 100 PunctuationTinish belgilari