Indefinite Pronouns
Noaniq olmoshlar
Bu darsda
Oddiy qilib aytganda
Noaniq olmoshlar aniq bo‘lmagan odam, narsa yoki joy haqida gapirganda kerak: kimdir, nimadir, qayerdadir, hech kim, hamma narsa.
Ular ikki qismli konstruktor kabi yasaladi:
- birinchi qism (some, any, no, every) — miqdorni bildiradi;
- ikkinchi qism (-one / -body, -thing, -where) — turini bildiradi: odam, narsa yoki joy.
Qoida some va any darsidagi bilan bir xil: bo‘lishli gapda some-, inkor va savolda — any-.
| Odam | Narsa | Joy | |
|---|---|---|---|
| some- | someone / somebody | something | somewhere |
| any- | anyone / anybody | anything | anywhere |
| no- | no one / nobody | nothing | nowhere |
| every- | everyone / everybody | everything | everywhere |
-one va -body — bir xil ma’no: someone = somebody, nobody = no one. -body biroz norasmiyroq.
no one — ikki so‘z bo‘lib yoziladi (noone — xato). nobody, nothing, nowhere — bitta so‘z.
Bu darsda siz quyidagilarni o‘rganasiz:
- some-, any-, no-, every- bilan yasalgan olmoshlar.
- Bo‘lishli, inkor va savol gaplarda qaysi biri ishlatiladi.
- Ikki inkor bo‘lmasligi.
- Bu olmoshlar birlik — fe’l bilan moslik.
- Olmoshdan keyin: sifat, to + fe’l, else.
- Egalik va their bilan ishlatish.
Har bir guruh
some- — “qandaydir, biror”
Bo‘lishli gaplarda, mavjud, lekin noma’lum narsa yoki odam haqida.
- Someone is at the door.Eshik oldida kimdir bor.
- I need something to drink.Ichishga biror narsa kerak.
- I want to go somewhere warm.Issiq bir joyga bormoqchiman.
- Somebody called you this morning.Bugun ertalab sizga kimdir qo‘ng‘iroq qildi.
- I left my keys somewhere.Kalitlarimni qayergadir qoldiribman.
any- — inkor va savolda
Inkor gaplarda — “hech”, savolda — “biror”.
- Is there anything to eat?Yeydigan biror narsa bormi?
- Did you see anyone?Biror kimsani ko‘rdingizmi?
- I didn’t go anywhere at the weekend.Dam olish kunlari hech qayerga bormadim.
- There isn’t anything in the box.Qutida hech narsa yo‘q.
- Is anybody home?Uyda kimdir bormi?
any- bo‘lishli gapda “istalgan, kim bo‘lsa ham” ma’nosini beradi:
- Anyone can learn English.Ingliz tilini istalgan odam o‘rgana oladi.
- You can sit anywhere.Istalgan joyga o‘tirishingiz mumkin.
- I’ll do anything for you.Siz uchun nima bo‘lsa ham qilaman.
no- — “hech”
no- o‘zi inkor ma’nosiga ega. U bo‘lishli fe’l bilan ishlatiladi.
- Nobody knows.Hech kim bilmaydi.
- There is nothing in the fridge.Muzlatgichda hech narsa yo‘q.
- I have nowhere to go.Boradigan joyim yo‘q.
- No one called.Hech kim qo‘ng‘iroq qilmadi.
- — What did you buy? — Nothing.— Nima sotib oldingiz? — Hech narsa.
every- — “hamma, har”
- Everyone is here.Hamma shu yerda.
- Everything is ready.Hammasi tayyor.
- I looked everywhere for my phone.Telefonimni hamma joydan qidirdim.
- Everybody loves plov.Palovni hamma yaxshi ko‘radi.
Gap turiga qarab
Taklif va iltimosda — xuddi some dagi kabi — savolda ham some- ishlatiladi, chunki “ha” javobini kutamiz:
- Would you like something to drink?Biror narsa ichasizmi? (taklif)
- Can someone help me, please?Kimdir yordam bera oladimi? (iltimos)
Ikki inkor bo‘lmaydi
O‘zbekchada “hech kim kelmadi” deymiz — ikkala so‘z ham inkor (hech kim + kelmadi). Inglizchada esa gapda faqat bitta inkor bo‘ladi.
- Nobody came.Hech kim kelmadi. (fe’l bo‘lishli)
- I didn’t see anybody.Hech kimni ko‘rmadim. (any)
- I saw nobody.Hech kimni ko‘rmadim. (no + bo‘lishli fe’l)
- There is nothing here. = There isn’t anything here.Bu yerda hech narsa yo‘q.
I don’t know nothing — xato. To‘g‘ri: I don’t know anything yoki I know nothing.
Birlik fe’l bilan
Bu olmoshlarning hammasi — birlik. Ma’nosi “hamma” bo‘lsa ham, fe’l birlikda bo‘ladi.
- Everyone is here.Hamma shu yerda. (are emas)
- Everything is ready.Hammasi tayyor.
- Somebody has taken my pen.Kimdir ruchkamni olib ketibdi.
- Nobody knows the answer.Javobni hech kim bilmaydi.
Everyone are here — xato. O‘zbekchada ham “hamma keldi” (birlik shakli) deymiz.
Olmoshdan keyin
Sifat — keyin keladi
Odatda sifat otdan oldin keladi (a new car). Lekin noaniq olmoshlar bilan sifat keyin turadi.
- I want to try something new.Yangi biror narsani sinab ko‘rmoqchiman.
- Did you meet anyone interesting?Biror qiziqarli odam bilan tanishdingizmi?
- Let’s go somewhere quiet.Tinch bir joyga boraylik.
- There’s nothing wrong with it.Uning hech qanday aybi yo‘q.
New something — xato. To‘g‘ri: something new.
to + fe’l
- I need something to drink.Ichishga biror narsa kerak.
- There’s nothing to do here.Bu yerda qiladigan hech narsa yo‘q.
- I have nowhere to sleep.Uxlaydigan joyim yo‘q.
- Is there anything to eat?Yeydigan biror narsa bormi?
else — boshqa
else — “boshqa, yana”.
- Ask someone else.Boshqa birovdan so‘rang.
- Do you want anything else?Yana biror narsa xohlaysizmi?
- Everyone else went home.Qolganlarning hammasi uyga ketdi.
- Let’s go somewhere else.Boshqa joyga boraylik.
Egalik
Egalik ’s qo‘shib yasaladi:
- Somebody’s phone is ringing.Kimningdir telefoni jiringlayapti.
- This is nobody’s fault.Bu hech kimning aybi emas.
- Everyone’s opinion is important.Har kimning fikri muhim.
their bilan
Birlik bo‘lsa ham, everyone, someone, anybody ga ishora qilganda their / they ishlatiladi — chunki jinsi noma’lum.
- Everyone has their own room.Har kimning o‘z xonasi bor.
- Someone left their umbrella.Kimdir soyabonini qoldirib ketibdi.
- If anybody calls, tell them I’m busy.Kimdir qo‘ng‘iroq qilsa, band ekanimni ayting.
Rasmiyroq uslubda his or her ham ishlatiladi, lekin zamonaviy inglizchada their keng tarqalgan.
Bosqichma-bosqich
Olmoshni yig‘ib oling:
- Odam, narsa yoki joymi? → -one / -thing / -where.
- Gap turi qanday? Bo‘lishli — some, inkor va savol — any, “hech” — no, “hamma” — every.
- I need something to drink.Ichishga biror narsa kerak.
- There isn’t anything in the box.Qutida hech narsa yo‘q.
- There is nothing in the box.Qutida hech narsa yo‘q.
- Is anybody home?Uyda kimdir bormi?
- Let’s go somewhere quiet.Tinch bir joyga boraylik.
Misol: “Bu yerda hech kimni tanimayman.”
- Odam → -one / -body.
- Inkor gap (tanimayman) → not + any-: don’t know anyone.
- Yoki no- + bo‘lishli fe’l: know nobody.
Misol: “Qiziqarli biror narsa bormi?”
- Narsa → -thing. Savol → any-: anything.
- Sifat — keyin: anything interesting.
Ko‘p uchraydigan xatolar
Ko‘p uchraydigan xatolar
✗ I didn’t see nobody.
✓ I didn’t see anybody.
Bir gapda ikki inkor bo‘lmaydi.
✗ Everyone are here.
✓ Everyone is here.
everyone birlik.
✗ new something
✓ something new
Sifat keyin keladi.
✗ I don’t know nothing.
✓ I don’t know anything.
not + any.
✗ Noone came.
✓ No one came.
no one — ikki so‘z.
✗ Is there something to eat? (neytral savol)
✓ Is there anything to eat?
Savolda any.
✗ Nobody didn’t come.
✓ Nobody came.
nobody + bo‘lishli fe’l.
✗ Somebody have called.
✓ Somebody has called.
Birlik fe’l.
✗ I want to go somewhere else place.
✓ I want to go somewhere else.
place ortiqcha.
✗ Every body knows.
✓ Everybody knows.
Bitta so‘z.
Eslab qoling: bo‘lishli — some-, inkor va savol — any-, “hech” — no- (bo‘lishli fe’l bilan). Fe’l doim birlikda.
Hayotiy vaziyatlarda
Mehmonxonada
- — Is there anything I can do for you?— Sizga biror narsa qila olamanmi?
- — Yes. I lost my phone somewhere in the hotel.— Ha. Telefonimni mehmonxonaning qayeridadir yo‘qotib qo‘ydim.
- — Did you look everywhere in your room?— Xonangizning hamma joyini qaradingizmi?
- — Yes, but I couldn’t find it anywhere.— Ha, lekin hech qayerdan topa olmadim.
- — Don’t worry. Somebody may have found it. I’ll ask everyone.— Xavotir olmang. Kimdir topgan bo‘lishi mumkin. Hammadan so‘rayman.
Kichik matn
Last Sunday was a strange day. I woke up and nobody was at home. Everyone had gone somewhere. I looked for food, but there was nothing in the fridge. I wanted to call someone, but my phone didn’t work. There was nothing to do and nowhere to go. Then I heard a noise. Somebody was at the door. It was my family with a big cake! Everybody shouted, “Happy birthday!” I had forgotten everything — even my own birthday!
O‘zingizni tekshiring
- There’s ___ at the door. Can you open it? → someone / somebody
- I didn’t buy ___ at the market. → anything
- ___ knows the answer. It’s too difficult. → Nobody / No one
- ___ is ready. Let’s start. → Everything
- Yeydigan biror narsa bormi? → Is there anything to eat?
- Boshqa birovdan so‘rang. → Ask someone else.
- Hamma shu yerda. → Everyone is here.
- Xatoni toping: I didn’t see nothing. → I didn’t see anything. / I saw nothing.
Qisqa xulosa
- some- / any- / no- / every- + one / body / thing / where.
- Bo‘lishli — some-, inkor va savol — any-, “hech” — no-, “hamma” — every-.
- Taklif va iltimosda — some-: Would you like something?
- Bir gapda ikki inkor yo‘q: Nobody came. I didn’t see anybody.
- Fe’l birlikda: everyone is.
- Sifat keyin keladi: something new.
- + to: something to eat; + else: someone else.
- Ishora — their / they: Everyone has their own room.