A1 12-dars 13 daqiqa

Present Continuous

Hozirgi davomli zamon

Bu darsda

Oddiy qilib aytganda

Present Continuous — “xuddi hozir” zamoni. Telefoningizda video yozayotganingizni tasavvur qiling: ish boshlangan, lekin hali tugamagan, siz aynan uning o‘rtasidasiz. O‘zbekchada bu -yapman, -yapsan, -yapti shakliga to‘g‘ri keladi: o‘qiyapman, yeyapti, gaplashyapmiz.

Ikki zamonni solishtiring:

  • Present Simple — fotoalbomdagi umumiy holat: I teach English (Men o‘qituvchiman, bu mening ishim).
  • Present Continuous — hozirgi jonli lavha: I am teaching now (Hozir dars beryapman).
  • I teach English.Men ingliz tilidan dars beraman. (kasbim)
  • I am teaching a lesson now.Hozir dars beryapman. (ayni damda)
Tuzilishiam / is / are + fe’l-ing
Bo‘lishliI’m working. She’s working. They’re working.
Bo‘lishsizI’m not working. She isn’t working.
So‘roqAre you working? Is she working?
Qisqa javobYes, I am. / No, she isn’t.

Bu zamon ikki qismdan iborat va ikkalasi ham shart: to be (am / is / are) va fe’l + ing. Birini tashlab ketsangiz, gap xato bo‘ladi.

Bu darsda siz quyidagilarni o‘rganasiz:

  1. Present Continuous qanday tuziladi.
  2. -ing qo‘shishning imlo qoidalari.
  3. Bu zamon ishlatiladigan beshta asosiy holat.
  4. Inkor, savol va qisqa javoblar.
  5. Davomli shaklda ishlatilmaydigan fe’llar (know, want, like).
  6. Present Simple va Present Continuous farqi.

Qanday tuziladi?

Avval egaga mos to be tanlanadi, keyin asosiy fe’lga -ing qo‘shiladi.

Ega to be fe’l + ing Qisqa shakli
I am working I’m working
you are working you’re working
he / she / it is working he’s / she’s / it’s working
we are working we’re working
they are working they’re working
  • I am reading a book.Men kitob o‘qiyapman.
  • You are speaking too fast.Siz juda tez gapiryapsiz.
  • He is sleeping.U uxlayapti.
  • We are watching TV.Biz televizor ko‘ryapmiz.
  • They are playing football.Ular futbol o‘ynayapti.

-ing qo‘shish qoidalari

Ko‘pchilik fe’llarga shunchaki -ing qo‘shiladi. Lekin ba’zi holatlarda imlo o‘zgaradi.

Qoida Misollar
Ko‘pchilik fe’llar: + ing read → reading, play → playing, go → going
Oxiri -e: e tushadi write → writing, come → coming, make → making
Bir bo‘g‘inli, unli + undosh: undosh ikkilanadi sit → sitting, run → running, swim → swimming
Oxiri -ie: ie → y lie → lying, die → dying, tie → tying
Oxiri -ee: o‘zgarmaydi see → seeing, agree → agreeing

Undosh qachon ikkilanadi?

Bu qoida eng ko‘p chalkashtiradi. Undosh faqat quyidagi holatda ikkilanadi:

  1. So‘z bir bo‘g‘inli (yoki urg‘u oxirgi bo‘g‘inda);
  2. Oxirida bitta unli + bitta undosh.
  • sit → sittingi (unli) + t (undosh)
  • stop → stoppingo + p
  • get → gettinge + t
  • begin → beginningurg‘u oxirgi bo‘g‘inda

Ikkilanmaydi:

  • read → readingikkita unli (ea)
  • work → workingikkita undosh (rk)
  • play → playingy, w, x ikkilanmaydi
  • visit → visitingurg‘u birinchi bo‘g‘inda

Qachon ishlatiladi?

1. Hozir, ayni paytda bo‘layotgan ishlar

Gapirayotgan paytingizda davom etayotgan harakat.

  • I am reading a book now.Men hozir kitob o‘qiyapman.
  • Look! It is raining.Qara! Yomg‘ir yog‘yapti.
  • Be quiet! The baby is sleeping.Jim bo‘ling! Chaqaloq uxlayapti.
  • Where is Ali? — He is having a shower.Ali qani? — Dush qabul qilyapti.
  • Listen! Someone is knocking at the door.Eshiting! Kimdir eshik taqillatyapti.

2. Shu davrda, vaqtinchalik bo‘layotgan ishlar

“Hozir” faqat shu soniya emas, shu kunlar, shu hafta, shu yil ham bo‘lishi mumkin. Ayni damda bajarilmasa ham, ish davom etmoqda.

  • I’m reading a great book.Ajoyib kitob o‘qiyapman. (ayni damda qo‘limda bo‘lmasa ham)
  • She’s learning English this year.U bu yil ingliz tilini o‘rganyapti.
  • My brother is working in Moscow this month.Akam shu oy Moskvada ishlayapti.
  • We are building a new house.Biz yangi uy quryapmiz.
  • She is staying with her aunt this week.U bu hafta ammasinikida turibdi. (vaqtincha)

3. O‘zgarib borayotgan holatlar

Asta-sekin o‘zgarayotgan, rivojlanayotgan narsalar.

  • Prices are rising.Narxlar oshyapti.
  • The weather is getting colder.Havo sovib boryapti.
  • Your English is improving.Ingliz tilingiz yaxshilanyapti.
  • The city is growing fast.Shahar tez o‘syapti.

4. Rejalashtirilgan kelajak

Aniq kelishilgan, rejalashtirilgan ishlar haqida. Odatda vaqt so‘zi bilan keladi: tomorrow, tonight, next week.

  • We are meeting Ali tomorrow.Ertaga Ali bilan uchrashamiz. (kelishilgan)
  • I’m flying to Istanbul on Friday.Jumada Istanbulga uchaman. (chipta olingan)
  • What are you doing tonight?Bugun kechqurun nima qilyapsiz?
  • She is getting married next month.U kelasi oy turmushga chiqyapti.

5. always bilan: g‘ashga tegadigan odat

always bilan Present Continuous norozilik bildiradi: “doim shunday qiladi, jonga tegdi!”

  • He is always losing his keys!U doim kalitini yo‘qotadi!
  • You are always complaining!Doim shikoyat qilasan!

Payt so‘zlari

So‘z Ma’nosi
now, right now hozir, ayni hozir
at the moment ayni damda
today, this week, this year bugun, shu hafta, shu yil
currently hozirgi paytda
Look! Listen! Qara! Eshit!
still hali ham

Inkor gap

am / is / are dan keyin not qo‘shiladi. Boshqa yordamchi (do, does) kerak emas.

II’m not working.
he / she / itHe isn’t working.
you / we / theyThey aren’t working.
  • She isn’t cooking.U ovqat pishirmayapti.
  • I’m not watching TV. You can turn it off.Televizor ko‘rmayapman. O‘chirishingiz mumkin.
  • They aren’t listening to me.Ular meni tinglamayapti.
  • It isn’t raining now.Hozir yomg‘ir yog‘mayapti.

Savol va qisqa javoblar

Savolda am / is / are egadan oldinga chiqadi.

Ha/yo‘q savoliAm / Is / Are + ega + fe’l-ing ...?
So‘roq so‘zi bilanSo‘roq so‘zi + am / is / are + ega + fe’l-ing ...?
  • Is she cooking?U ovqat pishiryaptimi?
  • Are you listening to me?Meni tinglayapsizmi?
  • What are you doing?Nima qilyapsiz?
  • Where are you going?Qayerga ketyapsiz?
  • Why is the baby crying?Chaqaloq nega yig‘layapti?
  • Who are you talking to?Kim bilan gaplashyapsiz?
Savol Ha Yo‘q
Are you working? Yes, I am. No, I’m not.
Is he sleeping? Yes, he is. No, he isn’t.
Are they coming? Yes, they are. No, they aren’t.

Davomli shaklda ishlatilmaydigan fe’llar

Ba’zi fe’llar harakatni emas, holatni bildiradi. Ular odatda -ing olmaydi, hatto “hozir” ma’nosida ham Present Simple’da qoladi.

Guruh Fe’llar
His-tuyg‘u like, love, hate, want, need, prefer
Fikr va bilim know, understand, believe, remember, forget, mean, think (fikrda)
Egalik have (egalik), own, belong
Sezgi see, hear, smell, taste
Holat be, seem, cost, contain
  • I know the answer.Javobni bilaman. (I am knowing emas)
  • I don’t understand you.Sizni tushunmayapman. (I am not understanding emas)
  • She wants a coffee now.U hozir qahva xohlayapti. (is wanting emas)
  • Do you hear that noise?Shu shovqinni eshityapsizmi?
  • This bag costs a lot.Bu sumka qimmat turadi.

O‘zbekchada “tushunmayapman”, “bilyapman” deymiz (-yap shakli). Inglizchada esa bu fe’llar oddiy shaklda qoladi. Bu juda muhim farq.

Ikki ma’noli fe’llar

Ba’zi fe’llar bir ma’noda holat, boshqa ma’noda harakat bo‘ladi:

  • I think you are right.Menimcha, siz haqsiz. (fikr — holat)
  • I’m thinking about my exam.Imtihonim haqida o‘ylayapman. (o‘ylash jarayoni)
  • I have a car.Mashinam bor. (egalik)
  • I’m having lunch.Tushlik qilyapman. (harakat)
  • This soup tastes good.Bu sho‘rva mazali. (holat)
  • She’s tasting the soup.U sho‘rvani tatib ko‘ryapti. (harakat)

Bosqichma-bosqich

Misol: “U (qiz) hozir ovqat pishiryapti.”

  1. Ega: she.
  2. To be: she → is.
  3. Fe’l + -ing: cook → cooking.
  4. Vaqt: hozir → now.
NatijaShe is cooking now.

Misol: “Siz nima qilyapsiz?”

  1. So‘roq so‘zi: nima → What.
  2. To be: you → are (egadan oldin).
  3. Ega: you.
  4. Fe’l + -ing: do → doing.
NatijaWhat are you doing?

Misol: “Ular meni tinglamayapti.”

  1. Ega: they → are.
  2. Inkor: aren’t.
  3. Fe’l + -ing: listen → listening + to me.
NatijaThey aren’t listening to me.

Present Simple va Present Continuous

Bu ikki zamonni farqlash juda muhim. Quyidagi jadvalga diqqat bilan qarang.

Present Simple Present Continuous
Odat: I drink tea every day. Hozir: I am drinking tea now.
Doimiy: I live in Tashkent. Vaqtincha: I’m living with my aunt this month.
Umumiy haqiqat: Water boils at 100°C. Jarayon: The water is boiling.
Jadval: The train leaves at 6. Shaxsiy reja: I’m leaving at 6.
always, usually, every day now, at the moment, today
  • I usually walk to work, but today I’m taking a taxi.Odatda ishga piyoda boraman, lekin bugun taksida ketyapman.
  • She speaks three languages. Now she is speaking French.U uch tilda gapiradi. Hozir fransuzcha gapiryapti.
  • I live in Tashkent, but this week I’m staying in Bukhara.Toshkentda yashayman, lekin shu hafta Buxoroda turibman.

Ko‘p uchraydigan xatolar

Ko‘p uchraydigan xatolar

✗ I am know him.

✓ I know him.

know davomli shaklda ishlatilmaydi.

✗ She working now.

✓ She is working now.

to be fe’li shart.

✗ I am wanting tea.

✓ I want tea.

want holat bildiradi.

✗ Do you working?

✓ Are you working?

Savolda do emas, am / is / are.

✗ He is writeing.

✓ He is writing.

e tushib qoladi.

✗ They are siting.

✓ They are sitting.

t ikkilanadi.

✗ I don’t understanding.

✓ I don’t understand.

understand — holat fe’li.

✗ What you are doing?

✓ What are you doing?

Savolda to be egadan oldin.

✗ She is work.

✓ She is working.

Fe’lga -ing qo‘shiladi.

✗ I am go to school every day.

✓ I go to school every day.

Odat — Present Simple.

Eslab qoling: Present Continuous = am / is / are + -ing. Ikkalasi ham bo‘lishi shart.

Hayotiy vaziyatlarda

Telefonda

  • — Hi, Dilshod! What are you doing?— Salom, Dilshod! Nima qilyapsan?
  • — I’m sitting in a cafe. I’m waiting for my sister.— Kafeda o‘tiribman. Opamni kutyapman.
  • — Is it raining there?— U yerda yomg‘ir yog‘yaptimi?
  • — No, the sun is shining.— Yo‘q, quyosh charaqlab turibdi.

Rasmni tasvirlash

In this picture, it is a sunny day. A family is having a picnic in the park. The father is cooking shashlik. The mother is pouring tea. Two children are playing with a ball, and a little dog is running after them. Everyone is smiling.

Rasmni tasvirlash (masalan, imtihonlarda) — Present Continuous’ning eng ko‘p ishlatiladigan joylaridan biri.

O‘zingizni tekshiring

  1. Look! The bus ___ (come). → is coming
  2. I ___ (not / watch) TV now. → am not watching
  3. ___ you ___ (listen) to me? → Are / listening
  4. She ___ (write) a letter. → is writing
  5. Men sizni tushunmayapman. → I don’t understand you.
  6. Ular hozir nima qilyapti? → What are they doing now?
  7. Ertaga do‘stim bilan uchrashyapman. → I’m meeting my friend tomorrow.
  8. Narxlar oshyapti. → Prices are rising.

Qisqa xulosa

  • Tuzilishi: am / is / are + fe’l-ing.
  • Hozir va vaqtinchalik ishlar uchun: I’m reading now. She’s staying with us this week.
  • O‘zgarib borayotgan holatlar: Prices are rising.
  • Rejalashtirilgan kelajak: We’re meeting tomorrow.
  • Inkor: am / is / are + not; savol: Am / Is / Are egadan oldin.
  • -ing imlosi: write → writing, sit → sitting, lie → lying.
  • know, want, like, understand kabi holat fe’llari -ing olmaydi.
  • Odat va doimiy holat — Present Simple, hozir va vaqtinchalik — Present Continuous.
Barcha darslar
A1 Boshlang‘ich 20 ta dars
  1. 1 Sentence StructureIngliz tilida gap tuzilishi
  2. 2 Plural NounsOtlarning ko‘plik shakli
  3. 3 Articles: a / anNoaniq artikl
  4. 4 The Article: theAniq artikl
  5. 5 Personal PronounsKishilik olmoshlari
  6. 6 PossessivesEgalik: my, mine va ’s
  7. 7 The Verb “to be”“To be” fe’li: am, is, are
  8. 8 This, That, These, ThoseKo‘rsatish olmoshlari
  9. 9 There is / There areBiror narsaning borligini aytish
  10. 10 Have / Have got“Bor” ma’nosida have
  11. 11 Present SimpleHozirgi oddiy zamon
  12. 12 Present ContinuousHozirgi davomli zamon
  13. 13 Question WordsSo‘roq so‘zlari
  14. 14 CanQila olish: can
  15. 15 ImperativesBuyruq gaplar
  16. 16 Prepositions of PlaceJoy predloglari
  17. 17 Prepositions of TimeVaqt predloglari
  18. 18 AdjectivesSifatlar
  19. 19 Countable Nouns, Some and AnySanaladigan otlar, some va any
  20. 20 Numbers and DatesSonlar va sanalar
A2 Oddiy 17 ta dars
  1. 21 Past of “to be”: was / were“To be” ning o‘tgan zamoni
  2. 22 Past SimpleO‘tgan oddiy zamon
  3. 23 Irregular VerbsNoto‘g‘ri fe’llar
  4. 24 Past ContinuousO‘tgan davomli zamon
  5. 25 Present PerfectHozirgi tugallangan zamon
  6. 26 Present Perfect or Past Simple?Present Perfect va Past Simple farqi
  7. 27 Future: willKelasi zamon: will
  8. 28 Future: be going toReja: be going to
  9. 29 Comparative AdjectivesSifatlarning qiyosiy darajasi
  10. 30 Superlative AdjectivesSifatlarning orttirma darajasi
  11. 31 Adverbs of MannerTarz ravishlari
  12. 32 Adverbs of FrequencyTakror ravishlari
  13. 33 QuantifiersMiqdor so‘zlari
  14. 34 Must and Have toMajburiyat: must va have to
  15. 35 ShouldMaslahat: should
  16. 36 Like doing, Want to doFe’ldan keyin fe’l
  17. 37 ConjunctionsBog‘lovchilar
B1 O‘rta 17 ta dars
  1. 38 Present Perfect ContinuousHozirgi tugallangan davomli zamon
  2. 39 Past PerfectO‘tgan tugallangan zamon
  3. 40 Future ContinuousKelasi davomli zamon
  4. 41 Used toO‘tmishdagi odatlar
  5. 42 Zero and First ConditionalShart gaplar: 0 va 1-tur
  6. 43 Second ConditionalShart gaplar: 2-tur
  7. 44 Passive VoiceMajhul nisbat
  8. 45 Reported SpeechKo‘chirma gap
  9. 46 Relative ClausesAniqlovchi ergash gaplar
  10. 47 Gerunds and Infinitives-ing shakli va to + fe’l
  11. 48 May, Might, CouldEhtimollik
  12. 49 Phrasal VerbsFrazali fe’llar
  13. 50 Question TagsAjratma savollar
  14. 51 So, Such, Too, EnoughDaraja so‘zlari
  15. 52 Reflexive PronounsO‘zlik olmoshlari
  16. 53 Indefinite PronounsNoaniq olmoshlar
  17. 54 Both, Either, NeitherIkki narsa haqida
B2 Yuqori o‘rta 28 ta dars
  1. 55 All 12 TensesBarcha 12 ta zamon
  2. 56 Narrative TensesHikoya zamonlari
  3. 57 Past Perfect ContinuousO‘tgan tugallangan davomli zamon
  4. 58 Future PerfectKelasi tugallangan zamon
  5. 59 Future FormsKelasi zamonning barcha shakllari
  6. 60 Stative and Dynamic VerbsHolat va harakat fe’llari
  7. 61 Third ConditionalShart gaplar: 3-tur
  8. 62 Mixed ConditionalsAralash shart gaplar
  9. 63 Alternatives to IfIf o‘rnidagi so‘zlar
  10. 64 Wish and If onlyAfsus va xohish
  11. 65 As if, As though, SupposeXayoliy o‘xshatishlar
  12. 66 Advanced PassiveMurakkab majhul nisbat
  13. 67 Causative: have something doneIshni boshqaga qildirish
  14. 68 Reported Questions and CommandsKo‘chirma so‘roq va buyruq
  15. 69 Non-defining Relative ClausesQo‘shimcha ma’lumot beruvchi gaplar
  16. 70 Noun ClausesOt ergash gaplar
  17. 71 Modal + have + V3O‘tmish haqida modal fe’llar
  18. 72 Modal Verbs OverviewBarcha modal fe’llar
  19. 73 Would rather, Had better, It’s timeAfzallik va maslahat
  20. 74 Advanced Verb PatternsFe’l qoliplari
  21. 75 Dependent PrepositionsDoimiy predloglar
  22. 76 Linking WordsZidlik, sabab va natija bog‘lovchilari
  23. 77 Advanced ArticlesArtikllar: murakkab holatlar
  24. 78 Advanced QuantifiersMiqdor so‘zlari: murakkab holatlar
  25. 79 Subject-Verb AgreementEga va fe’l moslashuvi
  26. 80 Advanced ComparativesMurakkab taqqoslashlar
  27. 81 Gradable and Extreme AdjectivesDarajali va kuchli sifatlar
  28. 82 Participle ClausesSifatdosh oborotlar
C1 Ilg‘or 18 ta dars
  1. 83 InversionTeskari so‘z tartibi
  2. 84 Advanced ConditionalsMurakkab shart gaplar
  3. 85 Cleft SentencesAjratilgan gaplar
  4. 86 The SubjunctiveSubjunktiv (istak mayli)
  5. 87 Ellipsis and SubstitutionTakrorlashdan qochish
  6. 88 NominalisationOtlashtirish
  7. 89 Complex Noun PhrasesMurakkab ot birikmalari
  8. 90 Emphasis and HedgingKuchaytirish va yumshatish
  9. 91 Future in the PastO‘tmishdan qaraganda kelajak
  10. 92 Advanced Word OrderOldinga chiqarish va tartib
  11. 93 Advanced Modal UsesModal fe’llarning nozik ma’nolari
  12. 94 Perfect and Passive InfinitivesInfinitiv va gerundning murakkab shakllari
  13. 95 Nominal Relative ClausesWhatever, whoever va boshqalar
  14. 96 Distancing LanguageMasofa saqlash uslubi
  15. 97 Absolute ClausesMustaqil oborotlar
  16. 98 Discourse MarkersNutqni bog‘lovchi iboralar
  17. 99 Formal and Informal EnglishRasmiy va norasmiy uslub
  18. 100 PunctuationTinish belgilari