A1 19-dars 13 daqiqa

Countable Nouns, Some and Any

Sanaladigan otlar, some va any

Bu darsda

Oddiy qilib aytganda

Bu mavzu bitta oddiy savolga tayanadi: narsani donalab sanash mumkinmi?

  • Olmani sanaymiz: bitta olma, ikkita olma, o‘nta olma. Demak, apple — sanaladigan ot.
  • Suvni sanamaymiz: “ikkita suv” demaymiz, “ikki stakan suv” deymiz. Demak, water — sanalmaydigan ot.

Bu bo‘linish ingliz tilida juda muhim, chunki u a / an, ko‘plik shakli, fe’l va miqdor so‘zlarini (some, any, much, many) belgilaydi.

Muammo shundaki, ba’zi so‘zlar o‘zbekchada sanaladi, inglizchada esa yo‘q. Masalan, “maslahat” va “ma’lumot”: biz “uchta maslahat” deymiz, inglizchada esa advice sanalmaydi — three advices deyish xato. Bunday so‘zlarni alohida yodlash kerak.

Sanaladigan Sanalmaydigan
a book, two books water, milk, rice, money
an apple, three apples sugar, bread, information, advice
a / an va ko‘plik mumkin a / an va ko‘plik mumkin emas
fe’l birlik yoki ko‘plik fe’l doim birlik

Bu darsda siz quyidagilarni o‘rganasiz:

  1. Sanaladigan va sanalmaydigan otlarni farqlash.
  2. O‘zbeklarni chalkashtiradigan sanalmaydigan so‘zlar.
  3. Sanalmaydiganni o‘lchash: a cup of, a piece of, a bottle of.
  4. some va any: qachon qaysi biri.
  5. no, a lot of, much, many bilan tanishuv.
  6. Ikki ma’noli otlar va eng ko‘p uchraydigan xatolar.

Sanaladigan otlar

Alohida, donalab sanash mumkin bo‘lgan narsalar: odamlar, hayvonlar, buyumlar, joylar.

Birlika / an + ot: a book, an egg
Ko‘plikot + -s: two books, some eggs
Fe’lbirlik — is, ko‘plik — are
  • I have a sister and two brothers.Bitta opam va ikkita akam bor.
  • There is an apple on the table.Stolda bitta olma bor.
  • There are five apples in the bag.Sumkada beshta olma bor.
  • How many chairs do we need?Bizga nechta stul kerak?

Muhim: sanaladigan ot birlikda yolg‘iz turolmaydi. Unga a / an, the, my, this kabi so‘z kerak: I have a car (I have car emas).

Sanalmaydigan otlar

Donalab sanab bo‘lmaydigan narsalar. Ular a / an olmaydi, -s qo‘shilmaydi va fe’l doim birlikda bo‘ladi.

Guruh Misollar
Suyuqliklar water, milk, tea, coffee, juice, oil
Moddalar, mahsulotlar sugar, salt, rice, flour, bread, meat, cheese, butter
Materiallar wood, paper, glass, gold, plastic
Mavhum tushunchalar love, happiness, help, time, music, art
Gazlar, tabiat air, weather, rain, snow, sunshine
Umumlashtiruvchi so‘zlar money, furniture, luggage, traffic
  • The water is cold.Suv sovuq. (birlik fe’l)
  • I need help.Menga yordam kerak. (a help emas)
  • Money isn’t everything.Pul hamma narsa emas.
  • There is a lot of traffic today.Bugun tirbandlik ko‘p.

O‘zbeklarni chalkashtiradigan so‘zlar

Diqqat: Bu so‘zlar inglizchada sanalmaydi: advice, information, news, furniture, homework, luggage, money, weather, work, hair, bread, knowledge, progress, equipment.

So‘z Ma’nosi Noto‘g‘ri To‘g‘ri
advice maslahat an advice, advices some advice, a piece of advice
information ma’lumot informations some information
news yangilik a news some news, a piece of news
furniture mebel furnitures some furniture, a piece of furniture
homework uy vazifasi homeworks some homework
luggage yuk, bagaj luggages some luggage, a suitcase
hair soch hairs (boshdagi) hair
work ish a work a job / some work
bread non two breads two loaves of bread
  • My hair is long.Sochim uzun. (o‘zbekcha “sochlar” bo‘lsa ham)
  • This news is good.Bu yangilik yaxshi.
  • Can you give me some advice?Menga maslahat bera olasizmi?
  • I have a lot of homework today.Bugun uy vazifam ko‘p.
  • The furniture in this room is new.Bu xonadagi mebel yangi.

news -s bilan tugaydi, lekin birlik: The news is bad (are emas).

work va job: work — sanalmaydi (umumiy ish), job — sanaladi (lavozim): I have a new job. I have a lot of work.

Sanalmaydiganni o‘lchash

Sanalmaydigan narsani “bitta”, “ikkita” qilib aytish uchun o‘lchov so‘zi qo‘shiladi. Endi o‘lchov so‘zi sanaladi.

a cup oftea, coffee
a glass ofwater, milk, juice
a bottle ofwater, oil
a loaf ofbread
a piece ofpaper, cake, advice, news, furniture
a slice ofbread, cheese, pizza
a kilo ofrice, meat, sugar
a bag ofrice, flour
a spoonful ofsugar, salt
  • a cup of tea → two cups of teabir piyola choy → ikki piyola choy
  • a glass of waterbir stakan suv
  • a loaf of bread → three loaves of breadbitta non → uchta non
  • a piece of advicebitta maslahat
  • two kilos of meatikki kilo go‘sht
  • a slice of cakebir bo‘lak tort

O‘zbekchada ham shunday deymiz: “bir piyola choy”, “ikki kilo go‘sht”. Farqi shundaki, inglizchada of qo‘shiladi.

Kafe va restoranlarda so‘zlashuvda ba’zan qisqaroq aytiladi: Two coffees, please. (= two cups of coffee). Bu norasmiy, lekin keng tarqalgan.

some va any

Some va any — “bir oz, bir nechta, qandaydir” ma’nosidagi miqdor so‘zlari. Ular ham sanaladigan ko‘plik, ham sanalmaydigan otlar bilan ishlatiladi.

Bo‘lishli gapsome: I have some friends.
Bo‘lishsiz gapany: I don’t have any money.
So‘roq gapany: Do you have any questions?
Taklif, iltimossome: Would you like some tea?
  • There is some milk in the fridge.Muzlatgichda bir oz sut bor.
  • There are some apples on the table.Stolda bir nechta olma bor.
  • There aren’t any eggs.Tuxum yo‘q.
  • Is there any coffee?Qahva bormi?
  • Can I have some water?Biroz suv bera olasizmi?

some va any mantiqi

Some — “bor, lekin qancha ekanini aniq aytmayapman”. Any — “umuman borligini bilmayman” (savol) yoki “umuman yo‘q” (inkor).

  • I have some money.Biroz pulim bor.
  • Do you have any money?Pulingiz bormi? (umuman bormi?)
  • I don’t have any money.Umuman pulim yo‘q.

Savolda some — taklif va iltimos

Taklif yoki iltimosda javob “ha” bo‘lishini kutamiz, shuning uchun savolda ham some ishlatiladi:

  • Would you like some tea?Choy ichasizmi? (taklif)
  • Can I have some bread, please?Non bersangiz. (iltimos)
  • Could you give me some advice?Maslahat bera olasizmi?

any bo‘lishli gapda

Bo‘lishli gapda any “istalgan, qaysi bo‘lsa ham” degan ma’noni beradi:

  • You can take any book.Istalgan kitobni olishingiz mumkin.
  • Call me any time.Istalgan vaqtda qo‘ng‘iroq qiling.

no — “hech qanday”

no — not any ning qisqa va kuchliroq shakli. U bo‘lishli fe’l bilan ishlatiladi.

not anyI don’t have any money.
noI have no money.
  • There is no milk. = There isn’t any milk.Sut yo‘q.
  • I have no time.Vaqtim yo‘q.
  • There are no buses after midnight.Yarim tundan keyin avtobus yo‘q.

I don’t have no money — xato. Inglizchada ikki marta inkor bo‘lmaydi.

Ko‘p va oz: birinchi tanishuv

Miqdor so‘zlari ham sanaladigan / sanalmaydiganga qarab tanlanadi. Bu mavzuni “Miqdor so‘zlari” darsida batafsil o‘rganamiz.

Sanaladigan (ko‘plik) Sanalmaydigan Ikkalasi bilan
many books much water a lot of books / water
a few friends a little sugar some / any
How many apples? How much money? no
  • How many brothers do you have?Nechta akangiz bor?
  • How much sugar do you want?Qancha shakar xohlaysiz?
  • I have a lot of friends.Do‘stlarim ko‘p.
  • There is a lot of snow.Qor ko‘p.

Ikki ma’noli otlar

Ba’zi otlar ma’nosiga qarab ham sanaladigan, ham sanalmaydigan bo‘lishi mumkin.

Sanalmaydigan (umumiy) Sanaladigan (dona)
I like chicken. (tovuq go‘shti) There are three chickens. (tirik tovuqlar)
I don’t have time. (vaqt) I’ve been there three times. (marta)
The window is made of glass. (shisha) Can I have a glass of water? (stakan)
I drink coffee. (qahva) Two coffees, please. (ikki piyola)
She has long hair. (soch) There’s a hair in my soup! (bitta tola)
I need paper. (qog‘oz) I bought a paper. (gazeta)

Bosqichma-bosqich

Otni ishlatishdan oldin tekshiring.

  1. Sanaladimi? Ha bo‘lsa: a / an yoki son qo‘shing, ko‘plik mumkin.
  2. Sanalmaydimi? a / an va -s yo‘q, fe’l birlikda bo‘ladi.
  3. Gap turi qanday? Bo‘lishli — some, inkor va savol — any, taklif — some.

Misol: “Menga maslahat kerak.”

  1. advice — sanalmaydi → a / an yo‘q, -s yo‘q.
  2. Bo‘lishli gap → some.
NatijaI need some advice.

Misol: “Sumkada olma bormi?”

  1. apple — sanaladi, savol ko‘plik haqida → apples.
  2. Savol → any, ko‘plik → are.
NatijaAre there any apples in the bag?

Misol: “Ikki non va bir shisha suv bering.”

  1. bread, water — sanalmaydi → o‘lchov so‘zi kerak.
  2. non → loaves of bread, suv → a bottle of water.
NatijaCan I have two loaves of bread and a bottle of water, please?
  • The water is cold.Suv sovuq. (birlik fe’l)
  • The apples are sweet.Olmalar shirin. (ko‘plik fe’l)
  • My hair is long.Sochim uzun.
  • This news is good.Bu yangilik yaxshi.

Ko‘p uchraydigan xatolar

Ko‘p uchraydigan xatolar

✗ I need an information.

✓ I need some information.

information sanalmaydi.

✗ two breads

✓ two loaves of bread

bread sanalmaydi.

✗ I have any money.

✓ I have some money.

Bo‘lishli gapda some.

✗ Can you give me an advice?

✓ Can you give me some advice?

advice sanalmaydi.

✗ My hairs are long.

✓ My hair is long.

hair (boshdagi) sanalmaydi.

✗ The news are good.

✓ The news is good.

news — birlik.

✗ I have many homeworks.

✓ I have a lot of homework.

homework sanalmaydi.

✗ I don’t have no time.

✓ I don’t have any time. / I have no time.

Ikki marta inkor yo‘q.

✗ There are some milk.

✓ There is some milk.

Sanalmaydigan — is.

✗ How many money?

✓ How much money?

money sanalmaydi.

✗ a new furniture

✓ some new furniture / a piece of furniture

furniture sanalmaydi.

Eslab qoling: advice, information, news, money, hair, homework, furniture — sanalmaydi. Ularga a / an va -s qo‘shilmaydi.

Hayotiy vaziyatlarda

Do‘konda

  • — Good morning. Can I have some bread, please?— Xayrli tong. Non bersangiz.
  • — How many loaves?— Nechta?
  • — Two, please. And a kilo of sugar.— Ikkita. Va bir kilo shakar.
  • — Anything else?— Yana biror narsa?
  • — Do you have any eggs?— Tuxum bormi?
  • — Sorry, we don’t have any eggs today.— Kechirasiz, bugun tuxum yo‘q.

Uyda

We need to go shopping. There isn’t any milk in the fridge and there are no eggs. We have some rice, but there isn’t much meat. Let’s buy some vegetables too: a kilo of tomatoes and some onions. Oh, and a bottle of oil!

O‘zingizni tekshiring

  1. I’d like ___ glass of water. → a
  2. There isn’t ___ sugar in my tea. → any
  3. Can I give you ___ advice? → some
  4. My hair ___ (be) very long. → is
  5. The news ___ (be) surprising. → is
  6. Do you have ___ brothers? → any
  7. Would you like ___ cake? → some
  8. Xatoni toping: I need some informations. → I need some information.

Qisqa xulosa

  • Sanaladigan: a / an, son, ko‘plik -s mumkin.
  • Sanalmaydigan: a / an va -s yo‘q, fe’l doim birlik.
  • advice, information, news, money, hair, homework, furniture, bread — sanalmaydi.
  • O‘lchov: a cup of, a glass of, a piece of, a loaf of, a kilo of.
  • Bo‘lishli — some, inkor va savol — any, taklif va iltimos — some.
  • no = not any: I have no money.
  • Sanaladigan — many, sanalmaydigan — much, ikkalasi — a lot of.
Barcha darslar
A1 Boshlang‘ich 20 ta dars
  1. 1 Sentence StructureIngliz tilida gap tuzilishi
  2. 2 Plural NounsOtlarning ko‘plik shakli
  3. 3 Articles: a / anNoaniq artikl
  4. 4 The Article: theAniq artikl
  5. 5 Personal PronounsKishilik olmoshlari
  6. 6 PossessivesEgalik: my, mine va ’s
  7. 7 The Verb “to be”“To be” fe’li: am, is, are
  8. 8 This, That, These, ThoseKo‘rsatish olmoshlari
  9. 9 There is / There areBiror narsaning borligini aytish
  10. 10 Have / Have got“Bor” ma’nosida have
  11. 11 Present SimpleHozirgi oddiy zamon
  12. 12 Present ContinuousHozirgi davomli zamon
  13. 13 Question WordsSo‘roq so‘zlari
  14. 14 CanQila olish: can
  15. 15 ImperativesBuyruq gaplar
  16. 16 Prepositions of PlaceJoy predloglari
  17. 17 Prepositions of TimeVaqt predloglari
  18. 18 AdjectivesSifatlar
  19. 19 Countable Nouns, Some and AnySanaladigan otlar, some va any
  20. 20 Numbers and DatesSonlar va sanalar
A2 Oddiy 17 ta dars
  1. 21 Past of “to be”: was / were“To be” ning o‘tgan zamoni
  2. 22 Past SimpleO‘tgan oddiy zamon
  3. 23 Irregular VerbsNoto‘g‘ri fe’llar
  4. 24 Past ContinuousO‘tgan davomli zamon
  5. 25 Present PerfectHozirgi tugallangan zamon
  6. 26 Present Perfect or Past Simple?Present Perfect va Past Simple farqi
  7. 27 Future: willKelasi zamon: will
  8. 28 Future: be going toReja: be going to
  9. 29 Comparative AdjectivesSifatlarning qiyosiy darajasi
  10. 30 Superlative AdjectivesSifatlarning orttirma darajasi
  11. 31 Adverbs of MannerTarz ravishlari
  12. 32 Adverbs of FrequencyTakror ravishlari
  13. 33 QuantifiersMiqdor so‘zlari
  14. 34 Must and Have toMajburiyat: must va have to
  15. 35 ShouldMaslahat: should
  16. 36 Like doing, Want to doFe’ldan keyin fe’l
  17. 37 ConjunctionsBog‘lovchilar
B1 O‘rta 17 ta dars
  1. 38 Present Perfect ContinuousHozirgi tugallangan davomli zamon
  2. 39 Past PerfectO‘tgan tugallangan zamon
  3. 40 Future ContinuousKelasi davomli zamon
  4. 41 Used toO‘tmishdagi odatlar
  5. 42 Zero and First ConditionalShart gaplar: 0 va 1-tur
  6. 43 Second ConditionalShart gaplar: 2-tur
  7. 44 Passive VoiceMajhul nisbat
  8. 45 Reported SpeechKo‘chirma gap
  9. 46 Relative ClausesAniqlovchi ergash gaplar
  10. 47 Gerunds and Infinitives-ing shakli va to + fe’l
  11. 48 May, Might, CouldEhtimollik
  12. 49 Phrasal VerbsFrazali fe’llar
  13. 50 Question TagsAjratma savollar
  14. 51 So, Such, Too, EnoughDaraja so‘zlari
  15. 52 Reflexive PronounsO‘zlik olmoshlari
  16. 53 Indefinite PronounsNoaniq olmoshlar
  17. 54 Both, Either, NeitherIkki narsa haqida
B2 Yuqori o‘rta 28 ta dars
  1. 55 All 12 TensesBarcha 12 ta zamon
  2. 56 Narrative TensesHikoya zamonlari
  3. 57 Past Perfect ContinuousO‘tgan tugallangan davomli zamon
  4. 58 Future PerfectKelasi tugallangan zamon
  5. 59 Future FormsKelasi zamonning barcha shakllari
  6. 60 Stative and Dynamic VerbsHolat va harakat fe’llari
  7. 61 Third ConditionalShart gaplar: 3-tur
  8. 62 Mixed ConditionalsAralash shart gaplar
  9. 63 Alternatives to IfIf o‘rnidagi so‘zlar
  10. 64 Wish and If onlyAfsus va xohish
  11. 65 As if, As though, SupposeXayoliy o‘xshatishlar
  12. 66 Advanced PassiveMurakkab majhul nisbat
  13. 67 Causative: have something doneIshni boshqaga qildirish
  14. 68 Reported Questions and CommandsKo‘chirma so‘roq va buyruq
  15. 69 Non-defining Relative ClausesQo‘shimcha ma’lumot beruvchi gaplar
  16. 70 Noun ClausesOt ergash gaplar
  17. 71 Modal + have + V3O‘tmish haqida modal fe’llar
  18. 72 Modal Verbs OverviewBarcha modal fe’llar
  19. 73 Would rather, Had better, It’s timeAfzallik va maslahat
  20. 74 Advanced Verb PatternsFe’l qoliplari
  21. 75 Dependent PrepositionsDoimiy predloglar
  22. 76 Linking WordsZidlik, sabab va natija bog‘lovchilari
  23. 77 Advanced ArticlesArtikllar: murakkab holatlar
  24. 78 Advanced QuantifiersMiqdor so‘zlari: murakkab holatlar
  25. 79 Subject-Verb AgreementEga va fe’l moslashuvi
  26. 80 Advanced ComparativesMurakkab taqqoslashlar
  27. 81 Gradable and Extreme AdjectivesDarajali va kuchli sifatlar
  28. 82 Participle ClausesSifatdosh oborotlar
C1 Ilg‘or 18 ta dars
  1. 83 InversionTeskari so‘z tartibi
  2. 84 Advanced ConditionalsMurakkab shart gaplar
  3. 85 Cleft SentencesAjratilgan gaplar
  4. 86 The SubjunctiveSubjunktiv (istak mayli)
  5. 87 Ellipsis and SubstitutionTakrorlashdan qochish
  6. 88 NominalisationOtlashtirish
  7. 89 Complex Noun PhrasesMurakkab ot birikmalari
  8. 90 Emphasis and HedgingKuchaytirish va yumshatish
  9. 91 Future in the PastO‘tmishdan qaraganda kelajak
  10. 92 Advanced Word OrderOldinga chiqarish va tartib
  11. 93 Advanced Modal UsesModal fe’llarning nozik ma’nolari
  12. 94 Perfect and Passive InfinitivesInfinitiv va gerundning murakkab shakllari
  13. 95 Nominal Relative ClausesWhatever, whoever va boshqalar
  14. 96 Distancing LanguageMasofa saqlash uslubi
  15. 97 Absolute ClausesMustaqil oborotlar
  16. 98 Discourse MarkersNutqni bog‘lovchi iboralar
  17. 99 Formal and Informal EnglishRasmiy va norasmiy uslub
  18. 100 PunctuationTinish belgilari