B1 44-dars 11 daqiqa

Passive Voice

Majhul nisbat

Bu darsda

Oddiy qilib aytganda

Odatda gap ish qiluvchidan boshlanadi: “Ishchilar uy qurishadi.” Bu — faol nisbat (active voice). Lekin ba’zan kim qilgani noma’lum yoki muhim emas. Muhimi — nima qilingani: “Uy qurildi.” Bu — majhul nisbat (passive voice).

O‘zbekchada majhul nisbat -il, -in, -l qo‘shimchalari bilan yasaladi: qurildi, yozilgan, o‘g‘irlandi, gapiriladi. Inglizchada esa to be + fe’lning 3-shakli.

  • Workers built this house.Bu uyni ishchilar qurdi. (faol — kim qilgani muhim)
  • This house was built in 1990.Bu uy 1990-yilda qurilgan. (majhul — uy muhim)

Majhul nisbat yangiliklar, ilmiy matnlar, rasmiy yozuvlar, ko‘rsatmalar va tarix haqidagi matnlarda juda ko‘p uchraydi.

Tuzilishito be + fe’lning 3-shakli (V3)
FaolThey build houses.
MajhulHouses are built.
Kim tomonidanHouses are built by workers.

Bu darsda siz quyidagilarni o‘rganasiz:

  1. Majhul nisbat qanday tuziladi.
  2. Barcha zamonlarda majhul nisbat.
  3. Faol gapni majhulga aylantirish.
  4. by — ish qiluvchini qachon aytish kerak.
  5. Inkor va savol.
  6. Majhul nisbat qachon kerak, qachon kerak emas.

Qanday tuziladi?

Majhul nisbat ikki qismdan iborat:

  1. to be — zamonga va egaga qarab o‘zgaradi (is, are, was, were, has been, will be...);
  2. fe’lning 3-shakli — o‘zgarmaydi (built, written, made, eaten...).

Zamon faqat to be da ko‘rinadi. 3-shakl doim bir xil qoladi.

Zamon Faol Majhul nisbat
Present Simple They speak English here. English is spoken here.
Present Continuous They are repairing the road. The road is being repaired.
Past Simple Someone wrote the book in 1950. The book was written in 1950.
Past Continuous They were building a bridge. A bridge was being built.
Present Perfect Someone has done the work. The work has been done.
Past Perfect They had sold the house. The house had been sold.
Future (will) They will announce the results. The results will be announced.
Modal fe’l We can do it. It can be done.
be going to They’re going to open a shop. A shop is going to be opened.
  • This car was made in Asaka.Bu mashina Asakada ishlab chiqarilgan.
  • Rice is grown in Khorezm.Xorazmda sholi yetishtiriladi.
  • My phone was stolen.Telefonim o‘g‘irlandi.
  • Hamlet was written by Shakespeare.“Gamlet”ni Shekspir yozgan.
  • The new school will be opened next year.Yangi maktab kelasi yil ochiladi.
  • Your room is being cleaned.Xonangiz tozalanmoqda.
  • The letter has already been sent.Xat allaqachon yuborilgan.

Faol gapni majhulga aylantirish

Bosqichma-bosqich

Faol gapni majhulga aylantiramiz: Someone stole my car.

  1. To‘ldiruvchini boshga chiqaring: my car → My car.
  2. Original zamonni aniqlang: stole → Past Simple.
  3. to be ni o‘sha zamonga qo‘ying: Past Simple, birlik → was.
  4. Fe’lni 3-shaklga o‘tkazing: steal → stole → stolen.
  5. Ish qiluvchini tashlang: someone — muhim emas.
NatijaMy car was stolen.

Yana bir misol: They are building a new hospital.

  1. To‘ldiruvchi: a new hospital → A new hospital.
  2. Zamon: are building → Present Continuous.
  3. to be: is being.
  4. V3: build → built.
NatijaA new hospital is being built.

Yana bir misol: The teacher will check the tests tomorrow.

  1. To‘ldiruvchi: the tests (ko‘plik).
  2. Zamon: will check → Future.
  3. to be: will be. V3: checked.
  4. Ish qiluvchi — muhim bo‘lsa: by the teacher.
NatijaThe tests will be checked (by the teacher) tomorrow.

Ish qiluvchini qachon aytish kerak?

Ish qiluvchi by bilan aytiladi, lekin faqat u muhim yoki qiziq bo‘lsa.

  • The Registan was built in the 15th century.Registon XV asrda qurilgan. (kim qurgani muhim emas)
  • Hamlet was written by Shakespeare.“Gamlet”ni Shekspir yozgan. (kim yozgani muhim)
  • The window was broken.Deraza sindirilgan. (kim — noma’lum)
  • The window was broken by a ball.Deraza to‘p bilan sindirilgan. (sabab qiziq)

by ishlatilmaydi:

  • ish qiluvchi noma’lum bo‘lsa: My bag was stolen (by someone emas);
  • ish qiluvchi aniq yoki umumiy bo‘lsa: English is spoken here (by people emas);
  • ish qiluvchi muhim emas bo‘lsa: The road was repaired.

Qachon majhul nisbat ishlatiladi?

1. Kim qilgani noma’lum

  • My bike was stolen last night.Kecha tunda velosipedim o‘g‘irlandi.
  • The museum was robbed.Muzey talon-taroj qilindi.

2. Kim qilgani muhim emas yoki aniq

  • English is spoken all over the world.Ingliz tilida butun dunyoda gaplashiladi.
  • The streets are cleaned every morning.Ko‘chalar har tong tozalanadi.
  • The patient was taken to hospital.Bemor kasalxonaga olib borildi.

3. Natija yoki jarayon muhim (ilmiy, texnik matnlar)

  • The water is heated to 100 degrees.Suv 100 darajagacha isitiladi.
  • The results were analysed carefully.Natijalar diqqat bilan tahlil qilindi.
  • Cotton is grown in many regions of Uzbekistan.O‘zbekistonning ko‘p hududlarida paxta yetishtiriladi.

4. Rasmiy qoidalar va e’lonlar

  • Smoking is not allowed here.Bu yerda chekish taqiqlanadi.
  • Passengers are requested to show their tickets.Yo‘lovchilardan chiptalarini ko‘rsatish so‘raladi.
  • The shop will be closed on Sunday.Do‘kon yakshanba kuni yopiq bo‘ladi.

5. Tug‘ilish va boshqa tayyor iboralar

  • I was born in Bukhara.Men Buxoroda tug‘ilganman.
  • The meeting is held every Monday.Yig‘ilish har dushanba o‘tkaziladi.
  • He was injured in an accident.U avariyada jarohatlandi.

Inkor va savol

Majhul nisbatda faqat to be o‘zgaradi — xuddi oddiy to be gaplaridagi kabi.

Inkorto be + not + V3: The work wasn’t finished.
Savolto be + ega + V3?: Was the work finished?
Perfect inkorhasn’t been + V3: It hasn’t been done.
Modal inkorcan’t be + V3: It can’t be repaired.
  • The work wasn’t finished.Ish tugatilmagan edi.
  • Was the work finished?Ish tugatildimi?
  • Where were you born?Qayerda tug‘ilgansiz?
  • When was this bridge built?Bu ko‘prik qachon qurilgan?
  • The letter hasn’t been sent yet.Xat hali yuborilmagan.
  • Is English spoken in Uzbekistan?O‘zbekistonda ingliz tilida gaplashiladimi?
  • This phone can’t be repaired.Bu telefonni ta’mirlab bo‘lmaydi.

Faqat to‘ldiruvchili fe’llar

Majhul nisbat faqat to‘ldiruvchi oladigan fe’llardan yasaladi (o‘timli fe’llar): build a house → a house is built.

To‘ldiruvchi olmaydigan fe’llar (come, go, arrive, sleep, die, happen) majhul nisbatda bo‘lmaydi:

  • The accident happened yesterday.Baxtsiz hodisa kecha yuz berdi. (was happened emas)
  • He died in 1990.U 1990-yilda vafot etdi. (was died emas)
  • The train arrived late.Poyezd kechikib keldi. (was arrived emas)

Faol shaklni afzal ko‘ring

Agar ish qiluvchi aniq va muhim bo‘lsa, faol gap kuchliroq va tabiiyroq:

  • Ali broke the window.Ali derazani sindirdi. (yaxshi)
  • The window was broken by Ali.Deraza Ali tomonidan sindirildi. (og‘ir, rasmiy)

Kundalik nutqda faol nisbat ko‘proq ishlatiladi. Majhul nisbat — ko‘proq yozma, rasmiy va ilmiy uslubda.

Ko‘p uchraydigan xatolar

Ko‘p uchraydigan xatolar

✗ The house built in 1990.

✓ The house was built in 1990.

to be tushib qolmaydi.

✗ It was wrote by him.

✓ It was written by him.

3-shakl kerak.

✗ English speaks here.

✓ English is spoken here.

Til o‘zi gapirmaydi: majhul nisbat kerak.

✗ The accident was happened.

✓ The accident happened.

happen majhulda bo‘lmaydi.

✗ My car was stole.

✓ My car was stolen.

steal — stole — stolen.

✗ The road is repairing.

✓ The road is being repaired.

Jarayon — is being + V3.

✗ I was born at 1995.

✓ I was born in 1995.

Yil bilan in.

✗ Was the letter sent by someone?

✓ Was the letter sent?

by someone ortiqcha.

✗ The work has done.

✓ The work has been done.

Perfect majhul — has been + V3.

✗ It must finish today.

✓ It must be finished today.

Modal + be + V3.

Eslab qoling: majhul nisbat = to be + V3. Zamon to be da ko‘rinadi, 3-shakl o‘zgarmaydi.

Hayotiy vaziyatlarda

Shahar haqida

Samarkand is one of the oldest cities in the world. It was founded more than 2,700 years ago. The famous Registan was built in the 15th–17th centuries. Today the city is visited by thousands of tourists every year. Many old buildings have been restored, and new hotels are being built. In 2001 the city was included in the UNESCO World Heritage List.

Yangiliklar

  • A new metro line has been opened in Tashkent.Toshkentda yangi metro liniyasi ochildi.
  • Three people were injured in the accident.Avariyada uch kishi jarohatlandi.
  • The match was cancelled because of the rain.O‘yin yomg‘ir sababli bekor qilindi.
  • The winner will be announced tomorrow.G‘olib ertaga e’lon qilinadi.

O‘zingizni tekshiring

  1. Paper ___ (make) from wood. → is made
  2. This song ___ (write) in 1985. → was written
  3. The bridge ___ (build) now. → is being built
  4. The work ___ already ___ (finish). → has / been finished
  5. Bu telefon Koreyada ishlab chiqarilgan. → This phone was made in Korea.
  6. Natijalar ertaga e’lon qilinadi. → The results will be announced tomorrow.
  7. Hamyonim o‘g‘irlandi! → My wallet has been stolen!
  8. Xatoni toping: The letter was send yesterday. → The letter was sent yesterday.

Qisqa xulosa

  • Tuzilishi: to be + fe’lning 3-shakli.
  • Zamon to be da ko‘rinadi: is / was / has been / will be / is being + V3.
  • Ish qiluvchi noma’lum, muhim emas yoki aniq bo‘lsa ishlatiladi.
  • Kim qilgani by bilan — faqat zarur bo‘lsa.
  • Inkor va savolda faqat to be o‘zgaradi.
  • Faqat to‘ldiruvchili fe’llardan yasaladi (happen, arrive, die — yo‘q).
  • Kundalik nutqda faol nisbat tabiiyroq.
Barcha darslar
A1 Boshlang‘ich 20 ta dars
  1. 1 Sentence StructureIngliz tilida gap tuzilishi
  2. 2 Plural NounsOtlarning ko‘plik shakli
  3. 3 Articles: a / anNoaniq artikl
  4. 4 The Article: theAniq artikl
  5. 5 Personal PronounsKishilik olmoshlari
  6. 6 PossessivesEgalik: my, mine va ’s
  7. 7 The Verb “to be”“To be” fe’li: am, is, are
  8. 8 This, That, These, ThoseKo‘rsatish olmoshlari
  9. 9 There is / There areBiror narsaning borligini aytish
  10. 10 Have / Have got“Bor” ma’nosida have
  11. 11 Present SimpleHozirgi oddiy zamon
  12. 12 Present ContinuousHozirgi davomli zamon
  13. 13 Question WordsSo‘roq so‘zlari
  14. 14 CanQila olish: can
  15. 15 ImperativesBuyruq gaplar
  16. 16 Prepositions of PlaceJoy predloglari
  17. 17 Prepositions of TimeVaqt predloglari
  18. 18 AdjectivesSifatlar
  19. 19 Countable Nouns, Some and AnySanaladigan otlar, some va any
  20. 20 Numbers and DatesSonlar va sanalar
A2 Oddiy 17 ta dars
  1. 21 Past of “to be”: was / were“To be” ning o‘tgan zamoni
  2. 22 Past SimpleO‘tgan oddiy zamon
  3. 23 Irregular VerbsNoto‘g‘ri fe’llar
  4. 24 Past ContinuousO‘tgan davomli zamon
  5. 25 Present PerfectHozirgi tugallangan zamon
  6. 26 Present Perfect or Past Simple?Present Perfect va Past Simple farqi
  7. 27 Future: willKelasi zamon: will
  8. 28 Future: be going toReja: be going to
  9. 29 Comparative AdjectivesSifatlarning qiyosiy darajasi
  10. 30 Superlative AdjectivesSifatlarning orttirma darajasi
  11. 31 Adverbs of MannerTarz ravishlari
  12. 32 Adverbs of FrequencyTakror ravishlari
  13. 33 QuantifiersMiqdor so‘zlari
  14. 34 Must and Have toMajburiyat: must va have to
  15. 35 ShouldMaslahat: should
  16. 36 Like doing, Want to doFe’ldan keyin fe’l
  17. 37 ConjunctionsBog‘lovchilar
B1 O‘rta 17 ta dars
  1. 38 Present Perfect ContinuousHozirgi tugallangan davomli zamon
  2. 39 Past PerfectO‘tgan tugallangan zamon
  3. 40 Future ContinuousKelasi davomli zamon
  4. 41 Used toO‘tmishdagi odatlar
  5. 42 Zero and First ConditionalShart gaplar: 0 va 1-tur
  6. 43 Second ConditionalShart gaplar: 2-tur
  7. 44 Passive VoiceMajhul nisbat
  8. 45 Reported SpeechKo‘chirma gap
  9. 46 Relative ClausesAniqlovchi ergash gaplar
  10. 47 Gerunds and Infinitives-ing shakli va to + fe’l
  11. 48 May, Might, CouldEhtimollik
  12. 49 Phrasal VerbsFrazali fe’llar
  13. 50 Question TagsAjratma savollar
  14. 51 So, Such, Too, EnoughDaraja so‘zlari
  15. 52 Reflexive PronounsO‘zlik olmoshlari
  16. 53 Indefinite PronounsNoaniq olmoshlar
  17. 54 Both, Either, NeitherIkki narsa haqida
B2 Yuqori o‘rta 28 ta dars
  1. 55 All 12 TensesBarcha 12 ta zamon
  2. 56 Narrative TensesHikoya zamonlari
  3. 57 Past Perfect ContinuousO‘tgan tugallangan davomli zamon
  4. 58 Future PerfectKelasi tugallangan zamon
  5. 59 Future FormsKelasi zamonning barcha shakllari
  6. 60 Stative and Dynamic VerbsHolat va harakat fe’llari
  7. 61 Third ConditionalShart gaplar: 3-tur
  8. 62 Mixed ConditionalsAralash shart gaplar
  9. 63 Alternatives to IfIf o‘rnidagi so‘zlar
  10. 64 Wish and If onlyAfsus va xohish
  11. 65 As if, As though, SupposeXayoliy o‘xshatishlar
  12. 66 Advanced PassiveMurakkab majhul nisbat
  13. 67 Causative: have something doneIshni boshqaga qildirish
  14. 68 Reported Questions and CommandsKo‘chirma so‘roq va buyruq
  15. 69 Non-defining Relative ClausesQo‘shimcha ma’lumot beruvchi gaplar
  16. 70 Noun ClausesOt ergash gaplar
  17. 71 Modal + have + V3O‘tmish haqida modal fe’llar
  18. 72 Modal Verbs OverviewBarcha modal fe’llar
  19. 73 Would rather, Had better, It’s timeAfzallik va maslahat
  20. 74 Advanced Verb PatternsFe’l qoliplari
  21. 75 Dependent PrepositionsDoimiy predloglar
  22. 76 Linking WordsZidlik, sabab va natija bog‘lovchilari
  23. 77 Advanced ArticlesArtikllar: murakkab holatlar
  24. 78 Advanced QuantifiersMiqdor so‘zlari: murakkab holatlar
  25. 79 Subject-Verb AgreementEga va fe’l moslashuvi
  26. 80 Advanced ComparativesMurakkab taqqoslashlar
  27. 81 Gradable and Extreme AdjectivesDarajali va kuchli sifatlar
  28. 82 Participle ClausesSifatdosh oborotlar
C1 Ilg‘or 18 ta dars
  1. 83 InversionTeskari so‘z tartibi
  2. 84 Advanced ConditionalsMurakkab shart gaplar
  3. 85 Cleft SentencesAjratilgan gaplar
  4. 86 The SubjunctiveSubjunktiv (istak mayli)
  5. 87 Ellipsis and SubstitutionTakrorlashdan qochish
  6. 88 NominalisationOtlashtirish
  7. 89 Complex Noun PhrasesMurakkab ot birikmalari
  8. 90 Emphasis and HedgingKuchaytirish va yumshatish
  9. 91 Future in the PastO‘tmishdan qaraganda kelajak
  10. 92 Advanced Word OrderOldinga chiqarish va tartib
  11. 93 Advanced Modal UsesModal fe’llarning nozik ma’nolari
  12. 94 Perfect and Passive InfinitivesInfinitiv va gerundning murakkab shakllari
  13. 95 Nominal Relative ClausesWhatever, whoever va boshqalar
  14. 96 Distancing LanguageMasofa saqlash uslubi
  15. 97 Absolute ClausesMustaqil oborotlar
  16. 98 Discourse MarkersNutqni bog‘lovchi iboralar
  17. 99 Formal and Informal EnglishRasmiy va norasmiy uslub
  18. 100 PunctuationTinish belgilari