A1 5-dars 13 daqiqa

Personal Pronouns

Kishilik olmoshlari

Bu darsda

Oddiy qilib aytganda

Olmosh — otning “o‘rinbosari”. Tasavvur qiling: “Anvar keldi. Anvar charchagan. Anvar uxladi.” Bunday gapirish zerikarli va g‘alati. Shuning uchun “Anvar keldi. U charchagan. U uxladi” deymiz. Mana shu “u” — olmosh. U ot o‘rnida keladi va takrorlashdan qutqaradi.

O‘zbek tilida olmosh qo‘shimcha bilan o‘zgaradi: men, meni, menga, mendan. Ingliz tilida esa qo‘shimcha yo‘q, buning o‘rniga so‘zning o‘zi o‘zgaradi: I → me, he → him, we → us.

Har bir kishilik olmoshining ikki shakli bor:

  • Ega shakli (subject) — ishni qiluvchi: I, he, she, we, they;
  • To‘ldiruvchi shakli (object) — ish qaratilgan odam: me, him, her, us, them.
Ega shakli Tarjimasi To‘ldiruvchi shakli Tarjimasi
I men me meni, menga
you sen, siz you seni, sizga
he u (erkak) him uni, unga
she u (ayol) her uni, unga
it u (narsa, hayvon) it uni, unga
we biz us bizni, bizga
they ular them ularni, ularga

Bu darsda siz quyidagilarni o‘rganasiz:

  1. Har bir olmosh nimani bildiradi: I, you, he, she, it, we, they.
  2. Ega va to‘ldiruvchi shakllarini qanday tanlash.
  3. Predloglardan keyin qaysi shakl keladi.
  4. it ning maxsus vazifasi (ob-havo, vaqt, masofa).
  5. you, they va “men ham” kabi muhim holatlar.
  6. Eng ko‘p uchraydigan xatolar.

Har bir olmosh bilan tanishamiz

I — men

I doim katta harf bilan yoziladi, hatto gap o‘rtasida ham. Bu ingliz tilining qat’iy qoidasi.

  • I am from Uzbekistan.Men O‘zbekistondanman.
  • My friend and I went to the cinema.Do‘stim bilan kinoga bordik.
  • Can I help you?Sizga yordam bera olamanmi?

My friend and I tuzilmasiga e’tibor bering: inglizlar o‘zini oxirida aytishadi. Bu odob belgisi. I and my friend deyish xato emas, lekin odobsizroq eshitiladi.

you — sen, siz, sizlar

You bitta so‘z, lekin uch ma’noga ega: sen, siz (hurmat) va sizlar (ko‘plik). Ingliz tilida “sen” va “siz” farqi yo‘q. Hurmat ohang, so‘zlar va murojaat orqali bildiriladi: Mr, Mrs, sir, please.

  • You are my best friend.Sen mening eng yaqin do‘stimsan.
  • Mr Karimov, could you help me?Karimov janoblari, menga yordam bera olasizmi?
  • Children, you can go home now.Bolalar, endi uyga ketishingiz mumkin.

Fe’l doim ko‘plikdagidek bo‘ladi: you are, you were — hatto bitta odamga gapirganda ham.

he, she, it — u

Bu o‘zbek o‘quvchilari uchun eng muhim farq. O‘zbek tilida “u” — bitta so‘z. Ingliz tilida esa uchta:

heerkak yoki o‘g‘il bola: Ali, my father, the boy
sheayol yoki qiz bola: Malika, my mother, the girl
itnarsa, hayvon, joy, g‘oya: the book, the cat, Tashkent
  • This is Bobur. He is my brother.Bu Bobur. U mening akam.
  • This is Zarina. She is a nurse.Bu Zarina. U hamshira.
  • This is my phone. It is new.Bu mening telefonim. U yangi.
  • I have a cat. It is very lazy.Mening mushugim bor. U juda dangasa.

Diqqat: uy hayvonlari haqida egasi ko‘pincha he yoki she deydi, chunki ular oila a’zosiday: Our dog Rex? He is very friendly. Lekin noma’lum hayvon uchun doim it.

Chaqaloq jinsi noma’lum bo‘lsa, ba’zan it deyiladi, lekin bugun ko‘proq they yoki he or she ishlatiladi.

we — biz

We — gapiruvchi va boshqa odamlar birgalikda.

  • We live in Andijan.Biz Andijonda yashaymiz.
  • My wife and I... → We have two children.Xotinim va men... → Bizning ikki farzandimiz bor.

they — ular

They — odamlar uchun ham, narsalar uchun ham ko‘plik.

  • My parents are teachers. They work at a school.Ota-onam o‘qituvchi. Ular maktabda ishlaydi.
  • I bought new shoes. They are very comfortable.Yangi poyabzal oldim. Ular juda qulay.

They jinsi noma’lum yoki aytilmagan bitta odam uchun ham ishlatiladi:

  • Someone called you. They didn’t say their name.Kimdir sizga qo‘ng‘iroq qildi. Ismini aytmadi.
  • If a student is late, they must wait outside.Agar talaba kechiksa, tashqarida kutishi kerak.

Ega shakli va to‘ldiruvchi shakli

Asosiy qoida

Ega shaklife’ldan oldin: She loves him.
To‘ldiruvchi shaklife’ldan keyin: She loves him.
To‘ldiruvchi shaklipredlogdan keyin: Look at me.
  • She loves him.U (ayol) uni (erkakni) yaxshi ko‘radi.
  • He loves her.U (erkak) uni (ayolni) yaxshi ko‘radi.
  • They help us.Ular bizga yordam beradi.
  • We help them.Biz ularga yordam beramiz.
  • I know you.Men sizni taniyman.

Birinchi ikki gapga qarang: so‘zlar she / her va he / him almashdi va ma’no ham o‘zgardi. Shuning uchun shaklni to‘g‘ri tanlash juda muhim.

O‘zbekcha qo‘shimchalar bilan solishtiring

To‘ldiruvchi shakli o‘zbek tilidagi -ni, -ga qo‘shimchalariga to‘g‘ri keladi:

O‘zbekcha Inglizcha Misol
meni me He knows me. — U meni taniydi.
menga me Give me the book. — Menga kitobni bering.
uni (erkak) him I saw him. — Uni ko‘rdim.
unga (ayol) her I called her. — Unga qo‘ng‘iroq qildim.
bizni us They invited us. — Ular bizni taklif qilishdi.
ularga them Tell them. — Ularga ayting.

Predloglardan keyin

Predlog (for, with, to, at, from, about, without) dan keyin doim to‘ldiruvchi shakli keladi. Bu qoidada istisno yo‘q.

  • This gift is for her.Bu sovg‘a unga.
  • Come with us.Biz bilan keling.
  • Listen to me.Meni tinglang.
  • I’m thinking about you.Siz haqingizda o‘ylayapman.
  • She got a letter from him.U undan xat oldi.
  • We can’t do it without them.Ularsiz buni qila olmaymiz.
  • Look at it!Unga qarang!

For I, with she, to he — har doim xato. To‘g‘ri: for me, with her, to him.

Qisqa javoblar va “men ham”

Og‘zaki nutqda, ayniqsa qisqa javoblarda, fe’lsiz olmosh qolsa, to‘ldiruvchi shakli ishlatiladi:

  • — Who wants tea? — Me!— Kim choy xohlaydi? — Men!
  • — I’m hungry. — Me too.— Qornim och. — Meniki ham.
  • — Who did it? — Not me!— Kim qildi? — Men emas!
  • — Who is it? — It’s me.— Kim u? — Menman.

Rasmiy uslubda It is I ham to‘g‘ri, lekin kundalik nutqda deyarli ishlatilmaydi.

Taqqoslashda ham og‘zaki nutqda to‘ldiruvchi shakli keladi: She is taller than me. Rasmiyroq: She is taller than I am.

“It” ning maxsus vazifasi

Ingliz gapida ega shart. Shuning uchun gapda haqiqiy ega bo‘lmasa, it “bo‘sh ega” sifatida qo‘yiladi. Uni o‘zbekchaga tarjima qilmaymiz.

Mavzu Misol Tarjimasi
Ob-havo It is raining. Yomg‘ir yog‘yapti.
Harorat It is cold today. Bugun sovuq.
Vaqt It is five o’clock. Soat besh.
Kun, sana It is Monday. Bugun dushanba.
Masofa It is far from here. Bu yerdan uzoq.
Vaziyat It is nice to meet you. Tanishganimdan xursandman.
Telefon, eshik It’s me, Ali. Bu men, Ali.
  • It’s late. Let’s go home.Kech bo‘ldi. Uyga ketaylik.
  • It takes two hours to get to Samarkand.Samarqandga borish ikki soat oladi.
  • It is important to drink water.Suv ichish muhim.

Olmoshni ot bilan birga ishlatmang

O‘zbekchada “Opam, u hamshira” kabi gaplar og‘zaki nutqda uchraydi. Ingliz tilida esa bitta gapda ot va uning olmoshi birga ega bo‘lmaydi.

  • My sister is a nurse.Opam hamshira. (to‘g‘ri)
  • She is a nurse.U hamshira. (to‘g‘ri)
  • My sister she is a nurse.— (xato: ega ikki marta)

Bosqichma-bosqich

Olmosh tanlashda uchta savol bering.

  1. Kim yoki nima haqida? Erkak → he / him, ayol → she / her, narsa → it, ko‘plik → they / them.
  2. Bu odam ishni qilyaptimi (fe’ldan oldinmi)? Ha bo‘lsa — ega shakli: I, he, she, we, they.
  3. Ish unga qaratilganmi yoki oldida predlog bormi? Ha bo‘lsa — to‘ldiruvchi shakli: me, him, her, us, them.

Misol: “Men uni (qizni) har kuni ko‘raman.”

  1. Kim ko‘radi? Men → ega shakli: I.
  2. Kimni? Uni (qiz) → to‘ldiruvchi, ayol: her.
  3. Fe’l: see.
NatijaI see her every day.

Misol: “Ular biz bilan kelishdi.”

  1. Kim? Ular → They.
  2. Kim bilan? biz bilan → predlog with + to‘ldiruvchi: with us.
NatijaThey came with us.
  • I see him.Men uni ko‘ryapman. (men qilyapman, u ko‘rinyapti)
  • He sees me.U meni ko‘ryapti. (rollar almashdi)
  • This gift is for her.Bu sovg‘a unga. (for predlogi)
  • Come with us.Biz bilan keling. (with predlogi)

Ko‘p uchraydigan xatolar

Ko‘p uchraydigan xatolar

✗ Me am a teacher.

✓ I am a teacher.

Ega o‘rnida I keladi.

✗ I love she.

✓ I love her.

Fe’ldan keyin to‘ldiruvchi shakli.

✗ My sister, he is a nurse.

✓ My sister is a nurse.

Ayol uchun she, va ega ikki marta aytilmaydi.

✗ This is for I.

✓ This is for me.

Predlogdan keyin to‘ldiruvchi shakli.

✗ Him is my friend.

✓ He is my friend.

Fe’ldan oldin ega shakli.

✗ Is raining.

✓ It is raining.

Ob-havo haqida ega — it.

✗ i am a student.

✓ I am a student.

I doim katta harf bilan yoziladi.

✗ Give it to they.

✓ Give it to them.

Predlogdan keyin them.

✗ Me and Ali went home.

✓ Ali and I went home.

Egada I, va o‘zingizni oxirida ayting.

✗ The book, it is on the table.

✓ The book is on the table.

Ot va olmosh birga ega bo‘lmaydi.

Diqqat: O‘zbek tilida “u” bitta so‘z, ingliz tilida esa uchta: erkak uchun he, ayol uchun she, narsa va hayvon uchun it.

Hayotiy vaziyatlarda

Oila suratini ko‘rsatish

  • — Who is this?— Bu kim?
  • — This is my uncle. He lives in Termez.— Bu amakim. U Termizda yashaydi.
  • — And the woman next to him?— Uning yonidagi ayol-chi?
  • — That’s his wife. She is very kind. I love her.— Bu uning xotini. U juda mehribon. Men uni yaxshi ko‘raman.

Do‘st bilan

  • — Are you coming with us?— Biz bilan borasanmi?
  • — Sorry, I can’t. My parents need me at home.— Kechir, borolmayman. Ota-onamga uyda kerakman.
  • — OK. Say hello to them!— Mayli. Ularga salom ayt!

Kichik matn

I have a best friend. Her name is Nigora. She lives near me, and we walk to work together. She has a little dog. It is white and very funny. Every evening we take it to the park. Nigora’s parents are very friendly. They often invite me for dinner.

Har bir olmosh qaysi otning o‘rnida kelganini va nima uchun aynan shu shakl tanlanganini toping.

O‘zingizni tekshiring

To‘g‘ri olmoshni tanlang.

  1. (I / me) live in Tashkent. → I
  2. Can you help (we / us)? → us
  3. This letter is for (she / her). → her
  4. (He / Him) is my teacher. → He
  5. Look at the cat. (It / He) is sleeping. → It
  6. I called my parents and told (they / them) the news. → them
  7. ___ is very hot today. → It
  8. My brother and (I / me) are students. → I

Qisqa xulosa

  • Fe’ldan oldin (ega): I, you, he, she, it, we, they.
  • Fe’l yoki predlogdan keyin (to‘ldiruvchi): me, you, him, her, it, us, them.
  • Erkak — he, ayol — she, narsa va hayvon — it, ko‘plik — they.
  • you — sen, siz va sizlar; fe’l doim are / were.
  • I doim katta harf bilan yoziladi.
  • Ob-havo, vaqt, masofa haqida ega — it.
  • Qisqa javoblarda: Me too. It’s me. Not me.
  • Ot va uning olmoshi bitta gapda ega bo‘lmaydi.
Barcha darslar
A1 Boshlang‘ich 20 ta dars
  1. 1 Sentence StructureIngliz tilida gap tuzilishi
  2. 2 Plural NounsOtlarning ko‘plik shakli
  3. 3 Articles: a / anNoaniq artikl
  4. 4 The Article: theAniq artikl
  5. 5 Personal PronounsKishilik olmoshlari
  6. 6 PossessivesEgalik: my, mine va ’s
  7. 7 The Verb “to be”“To be” fe’li: am, is, are
  8. 8 This, That, These, ThoseKo‘rsatish olmoshlari
  9. 9 There is / There areBiror narsaning borligini aytish
  10. 10 Have / Have got“Bor” ma’nosida have
  11. 11 Present SimpleHozirgi oddiy zamon
  12. 12 Present ContinuousHozirgi davomli zamon
  13. 13 Question WordsSo‘roq so‘zlari
  14. 14 CanQila olish: can
  15. 15 ImperativesBuyruq gaplar
  16. 16 Prepositions of PlaceJoy predloglari
  17. 17 Prepositions of TimeVaqt predloglari
  18. 18 AdjectivesSifatlar
  19. 19 Countable Nouns, Some and AnySanaladigan otlar, some va any
  20. 20 Numbers and DatesSonlar va sanalar
A2 Oddiy 17 ta dars
  1. 21 Past of “to be”: was / were“To be” ning o‘tgan zamoni
  2. 22 Past SimpleO‘tgan oddiy zamon
  3. 23 Irregular VerbsNoto‘g‘ri fe’llar
  4. 24 Past ContinuousO‘tgan davomli zamon
  5. 25 Present PerfectHozirgi tugallangan zamon
  6. 26 Present Perfect or Past Simple?Present Perfect va Past Simple farqi
  7. 27 Future: willKelasi zamon: will
  8. 28 Future: be going toReja: be going to
  9. 29 Comparative AdjectivesSifatlarning qiyosiy darajasi
  10. 30 Superlative AdjectivesSifatlarning orttirma darajasi
  11. 31 Adverbs of MannerTarz ravishlari
  12. 32 Adverbs of FrequencyTakror ravishlari
  13. 33 QuantifiersMiqdor so‘zlari
  14. 34 Must and Have toMajburiyat: must va have to
  15. 35 ShouldMaslahat: should
  16. 36 Like doing, Want to doFe’ldan keyin fe’l
  17. 37 ConjunctionsBog‘lovchilar
B1 O‘rta 17 ta dars
  1. 38 Present Perfect ContinuousHozirgi tugallangan davomli zamon
  2. 39 Past PerfectO‘tgan tugallangan zamon
  3. 40 Future ContinuousKelasi davomli zamon
  4. 41 Used toO‘tmishdagi odatlar
  5. 42 Zero and First ConditionalShart gaplar: 0 va 1-tur
  6. 43 Second ConditionalShart gaplar: 2-tur
  7. 44 Passive VoiceMajhul nisbat
  8. 45 Reported SpeechKo‘chirma gap
  9. 46 Relative ClausesAniqlovchi ergash gaplar
  10. 47 Gerunds and Infinitives-ing shakli va to + fe’l
  11. 48 May, Might, CouldEhtimollik
  12. 49 Phrasal VerbsFrazali fe’llar
  13. 50 Question TagsAjratma savollar
  14. 51 So, Such, Too, EnoughDaraja so‘zlari
  15. 52 Reflexive PronounsO‘zlik olmoshlari
  16. 53 Indefinite PronounsNoaniq olmoshlar
  17. 54 Both, Either, NeitherIkki narsa haqida
B2 Yuqori o‘rta 28 ta dars
  1. 55 All 12 TensesBarcha 12 ta zamon
  2. 56 Narrative TensesHikoya zamonlari
  3. 57 Past Perfect ContinuousO‘tgan tugallangan davomli zamon
  4. 58 Future PerfectKelasi tugallangan zamon
  5. 59 Future FormsKelasi zamonning barcha shakllari
  6. 60 Stative and Dynamic VerbsHolat va harakat fe’llari
  7. 61 Third ConditionalShart gaplar: 3-tur
  8. 62 Mixed ConditionalsAralash shart gaplar
  9. 63 Alternatives to IfIf o‘rnidagi so‘zlar
  10. 64 Wish and If onlyAfsus va xohish
  11. 65 As if, As though, SupposeXayoliy o‘xshatishlar
  12. 66 Advanced PassiveMurakkab majhul nisbat
  13. 67 Causative: have something doneIshni boshqaga qildirish
  14. 68 Reported Questions and CommandsKo‘chirma so‘roq va buyruq
  15. 69 Non-defining Relative ClausesQo‘shimcha ma’lumot beruvchi gaplar
  16. 70 Noun ClausesOt ergash gaplar
  17. 71 Modal + have + V3O‘tmish haqida modal fe’llar
  18. 72 Modal Verbs OverviewBarcha modal fe’llar
  19. 73 Would rather, Had better, It’s timeAfzallik va maslahat
  20. 74 Advanced Verb PatternsFe’l qoliplari
  21. 75 Dependent PrepositionsDoimiy predloglar
  22. 76 Linking WordsZidlik, sabab va natija bog‘lovchilari
  23. 77 Advanced ArticlesArtikllar: murakkab holatlar
  24. 78 Advanced QuantifiersMiqdor so‘zlari: murakkab holatlar
  25. 79 Subject-Verb AgreementEga va fe’l moslashuvi
  26. 80 Advanced ComparativesMurakkab taqqoslashlar
  27. 81 Gradable and Extreme AdjectivesDarajali va kuchli sifatlar
  28. 82 Participle ClausesSifatdosh oborotlar
C1 Ilg‘or 18 ta dars
  1. 83 InversionTeskari so‘z tartibi
  2. 84 Advanced ConditionalsMurakkab shart gaplar
  3. 85 Cleft SentencesAjratilgan gaplar
  4. 86 The SubjunctiveSubjunktiv (istak mayli)
  5. 87 Ellipsis and SubstitutionTakrorlashdan qochish
  6. 88 NominalisationOtlashtirish
  7. 89 Complex Noun PhrasesMurakkab ot birikmalari
  8. 90 Emphasis and HedgingKuchaytirish va yumshatish
  9. 91 Future in the PastO‘tmishdan qaraganda kelajak
  10. 92 Advanced Word OrderOldinga chiqarish va tartib
  11. 93 Advanced Modal UsesModal fe’llarning nozik ma’nolari
  12. 94 Perfect and Passive InfinitivesInfinitiv va gerundning murakkab shakllari
  13. 95 Nominal Relative ClausesWhatever, whoever va boshqalar
  14. 96 Distancing LanguageMasofa saqlash uslubi
  15. 97 Absolute ClausesMustaqil oborotlar
  16. 98 Discourse MarkersNutqni bog‘lovchi iboralar
  17. 99 Formal and Informal EnglishRasmiy va norasmiy uslub
  18. 100 PunctuationTinish belgilari