C1 87-dars 12 daqiqa

Ellipsis and Substitution

Takrorlashdan qochish

Bu darsda

Oddiy qilib aytganda

Tabiiy nutqda biz hammasini takrorlamaymiz. “Choy ichasizmi?” — “Ichaman” deymiz, “Men choy ichaman” emas. Ingliz tilida ham shunday: takrorlash o‘quvchini zeriktiradi va nutqni sun’iy qiladi.

  • — Do you like coffee? — Yes, I like coffee.(sun’iy, takror)
  • — Do you like coffee? — Yes, I do.— Qahvani yoqtirasizmi? — Ha. (tabiiy)

Takrorlashdan qochishning ikki usuli bor:

  1. Almashtirish (substitution) — so‘z o‘rniga qisqa so‘z qo‘yiladi: one, do, so, not.
  2. Tushirish (ellipsis) — so‘zlar umuman olib tashlanadi, ma’no kontekstdan tushuniladi.
AlmashtirishI lost my pen, so I bought a new one.
TushirishShe can swim, and I can too. (swim tushdi)

Bu usullar C1 darajasidagi ravon va tabiiy nutqning belgisi. Ular ham so‘zlashuvda, ham yozuvda keng ishlatiladi.

Bu darsda siz quyidagilarni o‘rganasiz:

  1. Otni almashtirish: one / ones.
  2. Fe’lni almashtirish: do / does / did, do so.
  3. Butun fikrni almashtirish: so / not.
  4. Tushirish: yordamchi fe’l qoladi, to qoladi.
  5. Bog‘lovchidan keyin va so‘zlashuvda tushirish.
  6. Rasmiy matnda: the former, the latter va eng ko‘p xatolar.

Almashtirish (substitution)

ot o‘rnidaone / ones: I like the red one.
fe’l o‘rnidado / does / did: She runs faster than I do.
gap o‘rnidaso / not: I think so. I hope not.

one / ones — otni almashtirish

Sanaladigan ot takrorlanmasligi uchun: birlikda — one, ko‘plikda — ones.

  • These shoes are old. I need new ones.Bu tuflilar eski. Menga yangilari kerak.
  • I lost my pen, so I bought a new one.Ruchkamni yo‘qotdim, yangisini oldim.
  • Which dress do you prefer — the red one or the blue one?Qaysi ko‘ylakni afzal ko‘rasiz — qizilinimi yoki ko‘kinimi?
  • I don’t like these apples. I prefer the green ones.Bu olmalar yoqmaydi. Yashillarini afzal ko‘raman.

Sanalmaydigan otlar bilan one ishlatilmaydi: I prefer red wine to white (white one emas). Egalik bilan ham: my car and his (his one emas).

do / does / did — fe’lni almashtirish

Fe’l iborasi takrorlanmasligi uchun do ishlatiladi.

  • She runs faster than I do.U mendan tezroq yuguradi.
  • I love Uzbek food, and so does my husband.Men o‘zbek taomini yaxshi ko‘raman, erim ham.
  • He said he would finish, and he did.U tugatishini aytdi va tugatdi.
  • — Who broke the window? — Ali did.— Derazani kim sindirdi? — Ali.

do so — rasmiyroq

  • He was asked to leave, and he did so immediately.Undan ketishni so‘rashdi va u darhol shunday qildi.
  • If you want to apply, please do so before Friday.Ariza topshirmoqchi bo‘lsangiz, buni jumadan oldin qiling.

so / not — butun fikrni almashtirish

Fikr fe’llaridan keyin (think, hope, believe, suppose, expect, be afraid, guess) butun gap o‘rniga:

  • bo‘lishli javob — so;
  • inkor javob — not (yoki don’t ... so).
  • “Is she coming?” “I think so.”“U keladimi?” “Menimcha, ha.”
  • “Will it rain?” “I hope not.”“Yomg‘ir yog‘adimi?” “Umid qilamanki, yo‘q.”
  • “Is he right?” “I believe so.”“U haqmi?” “Shunday deb o‘ylayman.”
  • “Did we lose?” “I’m afraid so.”“Yutqazdikmi?” “Afsuski, ha.”
  • “Will you be late?” “I don’t think so.”“Kechikasizmi?” “Menimcha, yo‘q.”
Fe’l Bo‘lishli Inkor
think I think so I don’t think so
hope I hope so I hope not
believe I believe so I don’t believe so / I believe not
suppose I suppose so I suppose not / I don’t suppose so
be afraid I’m afraid so I’m afraid not
guess I guess so I guess not

hope va be afraid bilan inkor — faqat not: I hope not, I’m afraid not (I don’t hope so — xato).

Yana ko‘p uchraydigan shakllar

  • I suppose so. / I suppose not.Shunday bo‘lsa kerak. / Yo‘q bo‘lsa kerak.
  • He said he’d help, and so he did.U yordam berishini aytdi va rostdan ham yordam berdi.
  • If so, we’ll leave.Agar shunday bo‘lsa, ketamiz.
  • If not, we’ll stay.Agar yo‘q bo‘lsa, qolamiz.

Tushirish (ellipsis)

Yordamchi fe’l qoladi

Qisqa javob va qo‘shimchalarda asosiy fe’l tushadi, yordamchi qoladi.

  • She can swim, and I can too.U suza oladi, men ham.
  • — Have you finished? — Yes, I have.— Tugatdingizmi? — Ha.
  • — Will you come? — I might.— Kelasizmi? — Balki.
  • I haven’t seen the film, but my sister has.Men filmni ko‘rmaganman, lekin singlim ko‘rgan.
  • He isn’t ready, but I am.U tayyor emas, lekin men tayyorman.

to qoladi

to + fe’ldan keyin, fe’l tushadi, lekin to qoladi.

  • Do you want to go? — I’d love to.Borishni xohlaysizmi? — Juda xohlardim.
  • I didn’t want to, but I had to.Xohlamagandim, lekin majbur edim.
  • “Are you coming?” “I’d like to.”“Kelasizmi?” “Kelishni xohlardim.”
  • Sorry, I didn’t mean to.Kechirasiz, atayin qilmadim.
  • You can stay if you want to.Xohlasangiz, qolishingiz mumkin.

I’d like (to siz) yoki I’d love — xato bu holatlarda. to qolishi shart.

Qisqa javoblar

  • “Have you finished?” “Not yet.”“Tugatdingizmi?” “Hali yo‘q.”
  • “Who wants tea?” “Me!”“Kim choy xohlaydi?” “Men!”
  • “Where are you going?” “To the bank.”“Qayerga ketyapsiz?” “Bankka.”

Bog‘lovchidan keyin

and, but, or dan keyin ikkinchi gapda ega va yordamchi tushishi mumkin — agar ular birinchisi bilan bir xil bo‘lsa.

  • She came in and (she) sat down.U kirib, o‘tirdi.
  • I can read but (I) can’t write.O‘qiy olaman, ammo yoza olmayman.
  • He has been to Paris and (he has) visited the Louvre.U Parijda bo‘lgan va Luvrga borgan.
  • We could stay at home or (we could) go out.Uyda qolishimiz yoki chiqishimiz mumkin.

Taqqoslashda

  • She works harder than I.U mendan ko‘proq ishlaydi. (rasmiy)
  • She works harder than I do.U mendan ko‘proq ishlaydi. (neytral)
  • She works harder than me.U mendan ko‘proq ishlaydi. (so‘zlashuv)

So‘zlashuvda gap boshi tushadi

Norasmiy so‘zlashuvda gap boshi (ega va yordamchi) ko‘pincha tushadi:

  • (Are you) Coming?Kelyapsanmi?
  • (I) Don’t know.Bilmayman.
  • (Have you) Seen Ali?Alini ko‘rdingmi?
  • (Do you) Want some tea?Choy xohlaysizmi?
  • (It) Sounds good!Yaxshi eshitilyapti!
  • (I’ll) See you later.Keyinroq ko‘rishamiz.

Bu faqat og‘zaki, norasmiy uslub. Yozuvda — to‘liq gap.

Rasmiy matnda: the former, the latter

Rasmiy yozuvda ikki narsani takrorlamaslik uchun:

  • the former — birinchisi (oldin aytilgan);
  • the latter — ikkinchisi (keyin aytilgan).
  • Tashkent and Samarkand are both beautiful, but the latter is older.Toshkent ham, Samarqand ham chiroyli, lekin ikkinchisi qadimiyroq.
  • Students can choose between English and French. The former is more popular.Talabalar ingliz va fransuz tillari orasidan tanlashlari mumkin. Birinchisi ommaboproq.

Bosqichma-bosqich

Takrorni topib, uni qisqartiring:

  1. Takrorlangan otmi? → one / ones: I lost my pen, so I bought a new one.
  2. Takrorlangan fe’l qismimi? → do / does / did: He sings better than I do.
  3. Butun fikrmi? → so / not: Is it true? I think so.
  4. Yordamchi yetadimi? Qolganini tushiring: Can you swim? Yes, I can.
  5. to + fe’lmi? Fe’lni tushiring, to qoldiring: I’d love to.

Misol

— Are you going to the party? — I want to go to the party, but I can’t go to the party.

  1. to go to the party → to.
  2. go to the party (ikkinchi) → tushadi, yordamchi can’t qoladi.
Natija— Are you going to the party? — I want to, but I can’t.

Ko‘p uchraydigan xatolar

Ko‘p uchraydigan xatolar

✗ I think yes.

✓ I think so.

think dan keyin so.

✗ I don’t hope so.

✓ I hope not.

Inkor hope da emas, not da.

✗ I’d like.

✓ I’d like to.

Fe’l tushirilsa ham to qoladi.

✗ I don’t think. (javob sifatida)

✓ I don’t think so.

so qo‘shiladi.

✗ I need a new pen. I’ll buy one new.

✓ I’ll buy a new one.

Sifat + one.

✗ I like red wine more than white one.

✓ ... more than white.

Sanalmaydigan — one yo‘q.

✗ She sings better than I sing.

✓ She sings better than I do.

do bilan almashtiring.

✗ I’m afraid yes.

✓ I’m afraid so.

afraid so.

✗ — Can you help? — Yes, I can help.

✓ — Yes, I can.

Takrorlamang.

✗ My car is faster than his one.

✓ My car is faster than his.

Egalik — one yo‘q.

Eslab qoling: ot — one / ones, fe’l — do / does / did, fikr — so / not. Fe’l tushsa, yordamchi va to qoladi.

Hayotiy vaziyatlarda

Do‘stlar suhbati

  • — Are you coming to the concert tonight?— Bugun kechqurun konsertga borasanmi?
  • — I’d love to, but I can’t. I have to work.— Juda xohlardim, lekin borolmayman. Ishlashim kerak.
  • — Oh no! Is Bobur coming?— Voy! Bobur boradimi?
  • — I think so. He bought two tickets.— Menimcha, ha. U ikkita chipta oldi.
  • — Two? Is he taking his girlfriend?— Ikkita? Qiz do‘stini olib boradimi?
  • — I hope so! He’s been talking about her all week.— Umid qilaman! U butun hafta u haqida gapirdi.

Do‘konda

  • — Can I help you?— Yordam bera olamanmi?
  • — Yes, I’m looking for a jacket. This one is too small.— Ha, kurtka qidiryapman. Bunisi juda kichik.
  • — Would you like to try a bigger one?— Kattarog‘ini kiyib ko‘rmoqchimisiz?
  • — Yes, please. Do you have any black ones?— Ha, iltimos. Qoralari bormi?
  • — I’m afraid not. Only brown ones.— Afsuski, yo‘q. Faqat jigarranglari bor.

O‘zingizni tekshiring

  1. — Is it going to rain? — I hope ___. → not
  2. — Will she pass? — I think ___. → so
  3. My phone is broken. I need a new ___. → one
  4. — Do you want to come? — I’d love ___. → to
  5. U mendan yaxshiroq kuylaydi. → She sings better than I do.
  6. — Kechikamizmi? — Menimcha, yo‘q. → — Will we be late? — I don’t think so.
  7. Men suza olmayman, lekin akam suza oladi. → I can’t swim, but my brother can.
  8. Xatoni toping: — Is he here? — I don’t hope so. → — I hope not.

Qisqa xulosa

  • Almashtirish: ot — one / ones, fe’l — do / does / did / do so, fikr — so / not.
  • think / believe / suppose so — bo‘lishli; I don’t think so — inkor.
  • hope / be afraid bilan inkor — faqat not: I hope not.
  • Tushirish: asosiy fe’l tushadi, yordamchi qoladi: Yes, I can.
  • to qoladi: I’d love to. I had to.
  • Bog‘lovchidan keyin ega va yordamchi tushishi mumkin.
  • So‘zlashuvda gap boshi tushadi: (Are you) Coming?
  • Rasmiy matnda: the former (birinchisi), the latter (ikkinchisi).
Barcha darslar
A1 Boshlang‘ich 20 ta dars
  1. 1 Sentence StructureIngliz tilida gap tuzilishi
  2. 2 Plural NounsOtlarning ko‘plik shakli
  3. 3 Articles: a / anNoaniq artikl
  4. 4 The Article: theAniq artikl
  5. 5 Personal PronounsKishilik olmoshlari
  6. 6 PossessivesEgalik: my, mine va ’s
  7. 7 The Verb “to be”“To be” fe’li: am, is, are
  8. 8 This, That, These, ThoseKo‘rsatish olmoshlari
  9. 9 There is / There areBiror narsaning borligini aytish
  10. 10 Have / Have got“Bor” ma’nosida have
  11. 11 Present SimpleHozirgi oddiy zamon
  12. 12 Present ContinuousHozirgi davomli zamon
  13. 13 Question WordsSo‘roq so‘zlari
  14. 14 CanQila olish: can
  15. 15 ImperativesBuyruq gaplar
  16. 16 Prepositions of PlaceJoy predloglari
  17. 17 Prepositions of TimeVaqt predloglari
  18. 18 AdjectivesSifatlar
  19. 19 Countable Nouns, Some and AnySanaladigan otlar, some va any
  20. 20 Numbers and DatesSonlar va sanalar
A2 Oddiy 17 ta dars
  1. 21 Past of “to be”: was / were“To be” ning o‘tgan zamoni
  2. 22 Past SimpleO‘tgan oddiy zamon
  3. 23 Irregular VerbsNoto‘g‘ri fe’llar
  4. 24 Past ContinuousO‘tgan davomli zamon
  5. 25 Present PerfectHozirgi tugallangan zamon
  6. 26 Present Perfect or Past Simple?Present Perfect va Past Simple farqi
  7. 27 Future: willKelasi zamon: will
  8. 28 Future: be going toReja: be going to
  9. 29 Comparative AdjectivesSifatlarning qiyosiy darajasi
  10. 30 Superlative AdjectivesSifatlarning orttirma darajasi
  11. 31 Adverbs of MannerTarz ravishlari
  12. 32 Adverbs of FrequencyTakror ravishlari
  13. 33 QuantifiersMiqdor so‘zlari
  14. 34 Must and Have toMajburiyat: must va have to
  15. 35 ShouldMaslahat: should
  16. 36 Like doing, Want to doFe’ldan keyin fe’l
  17. 37 ConjunctionsBog‘lovchilar
B1 O‘rta 17 ta dars
  1. 38 Present Perfect ContinuousHozirgi tugallangan davomli zamon
  2. 39 Past PerfectO‘tgan tugallangan zamon
  3. 40 Future ContinuousKelasi davomli zamon
  4. 41 Used toO‘tmishdagi odatlar
  5. 42 Zero and First ConditionalShart gaplar: 0 va 1-tur
  6. 43 Second ConditionalShart gaplar: 2-tur
  7. 44 Passive VoiceMajhul nisbat
  8. 45 Reported SpeechKo‘chirma gap
  9. 46 Relative ClausesAniqlovchi ergash gaplar
  10. 47 Gerunds and Infinitives-ing shakli va to + fe’l
  11. 48 May, Might, CouldEhtimollik
  12. 49 Phrasal VerbsFrazali fe’llar
  13. 50 Question TagsAjratma savollar
  14. 51 So, Such, Too, EnoughDaraja so‘zlari
  15. 52 Reflexive PronounsO‘zlik olmoshlari
  16. 53 Indefinite PronounsNoaniq olmoshlar
  17. 54 Both, Either, NeitherIkki narsa haqida
B2 Yuqori o‘rta 28 ta dars
  1. 55 All 12 TensesBarcha 12 ta zamon
  2. 56 Narrative TensesHikoya zamonlari
  3. 57 Past Perfect ContinuousO‘tgan tugallangan davomli zamon
  4. 58 Future PerfectKelasi tugallangan zamon
  5. 59 Future FormsKelasi zamonning barcha shakllari
  6. 60 Stative and Dynamic VerbsHolat va harakat fe’llari
  7. 61 Third ConditionalShart gaplar: 3-tur
  8. 62 Mixed ConditionalsAralash shart gaplar
  9. 63 Alternatives to IfIf o‘rnidagi so‘zlar
  10. 64 Wish and If onlyAfsus va xohish
  11. 65 As if, As though, SupposeXayoliy o‘xshatishlar
  12. 66 Advanced PassiveMurakkab majhul nisbat
  13. 67 Causative: have something doneIshni boshqaga qildirish
  14. 68 Reported Questions and CommandsKo‘chirma so‘roq va buyruq
  15. 69 Non-defining Relative ClausesQo‘shimcha ma’lumot beruvchi gaplar
  16. 70 Noun ClausesOt ergash gaplar
  17. 71 Modal + have + V3O‘tmish haqida modal fe’llar
  18. 72 Modal Verbs OverviewBarcha modal fe’llar
  19. 73 Would rather, Had better, It’s timeAfzallik va maslahat
  20. 74 Advanced Verb PatternsFe’l qoliplari
  21. 75 Dependent PrepositionsDoimiy predloglar
  22. 76 Linking WordsZidlik, sabab va natija bog‘lovchilari
  23. 77 Advanced ArticlesArtikllar: murakkab holatlar
  24. 78 Advanced QuantifiersMiqdor so‘zlari: murakkab holatlar
  25. 79 Subject-Verb AgreementEga va fe’l moslashuvi
  26. 80 Advanced ComparativesMurakkab taqqoslashlar
  27. 81 Gradable and Extreme AdjectivesDarajali va kuchli sifatlar
  28. 82 Participle ClausesSifatdosh oborotlar
C1 Ilg‘or 18 ta dars
  1. 83 InversionTeskari so‘z tartibi
  2. 84 Advanced ConditionalsMurakkab shart gaplar
  3. 85 Cleft SentencesAjratilgan gaplar
  4. 86 The SubjunctiveSubjunktiv (istak mayli)
  5. 87 Ellipsis and SubstitutionTakrorlashdan qochish
  6. 88 NominalisationOtlashtirish
  7. 89 Complex Noun PhrasesMurakkab ot birikmalari
  8. 90 Emphasis and HedgingKuchaytirish va yumshatish
  9. 91 Future in the PastO‘tmishdan qaraganda kelajak
  10. 92 Advanced Word OrderOldinga chiqarish va tartib
  11. 93 Advanced Modal UsesModal fe’llarning nozik ma’nolari
  12. 94 Perfect and Passive InfinitivesInfinitiv va gerundning murakkab shakllari
  13. 95 Nominal Relative ClausesWhatever, whoever va boshqalar
  14. 96 Distancing LanguageMasofa saqlash uslubi
  15. 97 Absolute ClausesMustaqil oborotlar
  16. 98 Discourse MarkersNutqni bog‘lovchi iboralar
  17. 99 Formal and Informal EnglishRasmiy va norasmiy uslub
  18. 100 PunctuationTinish belgilari