B1 52-dars 11 daqiqa

Reflexive Pronouns

O‘zlik olmoshlari

Bu darsda

Oddiy qilib aytganda

O‘zlik olmoshi — ish oynadagidek o‘ziga qaytganda ishlatiladi. Ya’ni ishni qiluvchi va ish qaratilgan odam — bir kishi.

O‘zbekchada bu o‘zim, o‘zimni, o‘zimga, o‘zing, o‘zini so‘zlariga to‘g‘ri keladi: “O‘zimni kesib oldim”, “U o‘ziga qaradi”. Inglizchada esa olmoshga -self (birlik) yoki -selves (ko‘plik) qo‘shiladi: myself, herself, themselves.

  • I cut myself.O‘zimni kesib oldim. (men kesdim — men kesildim)
  • She looked at herself in the mirror.U oynada o‘ziga qaradi.

Bu olmosh ikkinchi vazifani ham bajaradi — urg‘u: I did it myself — “Buni aynan o‘zim qildim, hech kim yordam bermadi.”

Olmosh O‘zlik shakli Tarjimasi
I myself o‘zim
you (birlik) yourself o‘zing, o‘zingiz
you (ko‘plik) yourselves o‘zingiz, o‘zlaringiz
he himself o‘zi (erkak)
she herself o‘zi (ayol)
it itself o‘zi (narsa)
we ourselves o‘zimiz
they themselves o‘zlari

Bu darsda siz quyidagilarni o‘rganasiz:

  1. O‘zlik olmoshlari va ularning shakllari.
  2. Birinchi vazifa: ish o‘ziga qaytganda.
  3. Ikkinchi vazifa: urg‘u berish.
  4. by myself — yolg‘iz, yordamsiz.
  5. each other — bir-birini.
  6. Qachon o‘zlik olmoshi kerak emas va eng ko‘p xatolar.

Shakllar haqida

  • Birlikda -self: myself, yourself, himself, herself, itself;
  • Ko‘plikda -selves: ourselves, yourselves, themselves.

you ikki shaklga ega: bitta odamga — yourself, ko‘p odamga — yourselves.

  • Did you hurt yourself, Ali?O‘zingizni og‘ritdingizmi, Ali? (bitta odam)
  • Children, enjoy yourselves!Bolalar, maza qilinglar! (ko‘p odam)

Imlo tuzog‘i: hisself, theirselves, ourself — bunday so‘zlar yo‘q. To‘g‘ri: himself, themselves, ourselves.

1-vazifa: ish o‘ziga qaytadi

Ish qiluvchi ishni o‘ziga qaratadi — ega va to‘ldiruvchi bir kishi.

  • I cut myself.O‘zimni kesib oldim.
  • She taught herself English.U ingliz tilini o‘zi o‘rgandi.
  • He looked at himself in the mirror.U oynada o‘ziga qaradi.
  • We introduced ourselves.Biz o‘zimizni tanishtirdik.
  • They blamed themselves for the accident.Ular avariya uchun o‘zlarini aybladilar.
  • The cat is washing itself.Mushuk o‘zini yuvyapti.
  • Be careful! Don’t burn yourself.Ehtiyot bo‘ling! O‘zingizni kuydirmang.

Oddiy olmosh yoki o‘zlik olmoshi?

Bu muhim farq. Ma’no butunlay o‘zgaradi.

  • He looked at himself.U o‘ziga qaradi. (bir kishi)
  • He looked at him.U unga qaradi. (boshqa odamga)
  • She hurt herself.U o‘zini og‘ritdi.
  • She hurt her.U uni (boshqa ayolni) og‘ritdi.

2-vazifa: urg‘u

O‘zlik olmoshi “aynan o‘zi, boshqa hech kim emas” degan ma’noni berish uchun ham ishlatiladi. Bu holda u tushib qolsa ham gap to‘g‘ri bo‘ladi — faqat urg‘u yo‘qoladi.

  • I fixed the car myself.Mashinani o‘zim tuzatdim. (ustaga bermadim)
  • She made this cake herself.Bu tortni u o‘zi pishirdi. (do‘kondan olmadi)
  • The president himself came to the opening.Ochilishga prezidentning o‘zi keldi.
  • I myself don’t believe it.Men o‘zim bunga ishonmayman.
  • The town itself is small, but it’s famous.Shaharning o‘zi kichik, lekin u mashhur.

Urg‘u uchun o‘zlik olmoshi gap oxirida yoki urg‘u berilayotgan so‘zdan keyin keladi.

by + o‘zlik olmoshi

by myself, by yourself, by himself — “yolg‘iz” yoki “hech kimning yordamisiz”.

  • I live by myself.Men yolg‘iz yashayman.
  • She went to the cinema by herself.U kinoga yolg‘iz bordi.
  • Can you do it by yourself?Buni o‘zingiz (yordamsiz) qila olasizmi?
  • The child walked by himself for the first time.Bola birinchi marta o‘zi yurdi.

by myself = on my own = alone.

  • I did it myself.Buni o‘zim qildim. (urg‘u)
  • I did it by myself.Buni yolg‘iz o‘zim qildim. (hech kim yordam bermadi)

each other — bir-birini

each other (yoki one another) — “bir-birini, bir-biriga”. Bu o‘zlik olmoshi emas, lekin ko‘pincha u bilan chalkashtiriladi.

themselveshar biri o‘zini: They looked at themselves.
each otherhar biri boshqasini: They looked at each other.
  • They love each other.Ular bir-birini sevadi.
  • We help each other.Biz bir-birimizga yordam beramiz.
  • They looked at themselves in the mirror.Ular oynada o‘zlariga qarashdi. (har biri o‘ziga)
  • They looked at each other.Ular bir-birlariga qarashdi. (biri ikkinchisiga)
  • Do you know each other?Bir-biringizni taniysizmi?

Foydali iboralar

O‘zlik olmoshlari bilan ko‘p tayyor iboralar bor. Ular kundalik nutqda juda ko‘p ishlatiladi.

  • Help yourself to some tea.Choydan oling, marhamat.
  • Behave yourself!O‘zingizni tuting! / Odob bilan o‘tir!
  • Make yourself at home.O‘z uyingizdek bemalol bo‘ling.
  • Enjoy yourself!Maza qiling! / Yaxshi dam oling!
  • Take care of yourself.O‘zingizni ehtiyot qiling.
  • Did you enjoy yourselves?Yaxshi vaqt o‘tkazdingizmi?
  • I said to myself, “Don’t give up.”O‘zimga dedim: “Taslim bo‘lma.”

Help yourself! — mehmonga “Oling, marhamat!” deyishning eng tabiiy usuli.

Qachon kerak emas?

O‘zbekchada “o‘zini” deymiz, lekin inglizchada ba’zi fe’llar bilan o‘zlik olmoshi qo‘shilmaydi. Bu juda keng tarqalgan xato.

Fe’l O‘zbekcha Inglizcha
feel o‘zimni yaxshi his qilyapman I feel good.
relax o‘zingizni bo‘sh tuting Relax!
concentrate diqqatimni jamlay olmayapman I can’t concentrate.
meet biz tanishdik We met last year.
wash yuvindim I washed. / I washed my face.
dress kiyindim I got dressed.
shave soqol oldim He shaved.
hurry shoshildim I hurried.
worry xavotirlanmang Don’t worry.
  • I feel good.O‘zimni yaxshi his qilyapman. (I feel myself good emas)
  • Relax!O‘zingizni bo‘sh tuting!
  • I got up, washed and got dressed.Turdim, yuvindim va kiyindim.
  • We met at university.Biz universitetda tanishdik.

wash, dress, shave bilan o‘zlik olmoshi faqat alohida urg‘u kerak bo‘lsa ishlatiladi — masalan, bola birinchi marta o‘zi kiyinganida: My son can dress himself now!

Predlogdan keyin

Joy predloglaridan keyin ko‘pincha oddiy olmosh ishlatiladi, o‘zlik olmoshi emas:

  • I put my bag next to me.Sumkamni yonimga qo‘ydim. (next to myself emas)
  • She looked around her.U atrofiga qaradi.
  • Close the door behind you.Orqangizdan eshikni yoping.

Bosqichma-bosqich

Kerak yoki kerakmasligini tekshiring:

  1. Ish qiluvchi va ish qaratilgan odam bir kishimi? Ha bo‘lsa — -self kerak: She hurt herself.
  2. Boshqa odammi? — oddiy olmosh: She hurt him.
  3. Urg‘u kerakmi (“aynan o‘zi”)? — -self: I did it myself.
  4. feel, relax, meet, wash kabi fe’lmi? — odatda olmosh kerak emas.
  • He looked at himself.U o‘ziga qaradi.
  • He looked at him.U unga (boshqa odamga) qaradi.

Misol: “U (qiz) oshxonada o‘zini kuydirib oldi.”

  1. Ega (u) va to‘ldiruvchi (o‘zini) — bir kishi → herself.
  2. Fe’l: burn → burnt.
NatijaShe burnt herself in the kitchen.

Misol: “Biz uyni o‘zimiz bo‘yadik.”

  1. Urg‘u — boshqalar emas, aynan biz → ourselves.
NatijaWe painted the house ourselves.

Ko‘p uchraydigan xatolar

Ko‘p uchraydigan xatolar

✗ I washed me.

✓ I washed.

wash, dress, shave odatda olmoshsiz ishlatiladi.

✗ He hurt hisself.

✓ He hurt himself.

hisself degan so‘z yo‘q.

✗ They enjoyed theirselves.

✓ They enjoyed themselves.

themselves.

✗ I feel myself tired.

✓ I feel tired.

feel bilan olmosh yo‘q.

✗ She looked at her in the mirror. (o‘ziga)

✓ She looked at herself in the mirror.

O‘ziga — herself.

✗ They love themselves. (bir-birini)

✓ They love each other.

Bir-birini — each other.

✗ Children, help yourself!

✓ Children, help yourselves!

Ko‘plik — yourselves.

✗ I live by me.

✓ I live by myself.

by + o‘zlik olmoshi.

✗ We met ourselves at a party.

✓ We met at a party.

meet bilan olmosh yo‘q.

✗ I did it by my own.

✓ I did it on my own / by myself.

on my own yoki by myself.

Eslab qoling: ish o‘ziga qaytsa — -self / -selves. Bir-birini — each other. feel, relax, meet bilan — olmosh yo‘q.

Hayotiy vaziyatlarda

Mehmonda

  • — Welcome! Please come in and make yourselves at home.— Xush kelibsiz! Kiring, o‘z uyingizdek bemalol bo‘ling.
  • — Thank you! What a beautiful house.— Rahmat! Qanday chiroyli uy.
  • — Help yourselves to some fruit and tea.— Meva va choydan olinglar, marhamat.
  • — Did you make this cake yourself?— Bu tortni o‘zingiz pishirdingizmi?
  • — Yes, I made it myself. My daughter decorated it by herself!— Ha, o‘zim pishirdim. Qizim uni yolg‘iz o‘zi bezatdi!

Kichik matn

My grandfather is 80, but he still lives by himself. He cooks for himself, cleans the house himself and even repairs things himself. “I don’t need help. I can look after myself,” he always says. Last month he cut himself while he was working in the garden, but he didn’t tell anyone. My cousins and I visit him every Sunday. We always enjoy ourselves there. In our family we all help each other a lot.

O‘zingizni tekshiring

  1. I made this dress ___. → myself
  2. Be careful with the knife. Don’t cut ___. (Ali ga) → yourself
  3. The children enjoyed ___ at the party. → themselves
  4. Ali and Vali help ___ with homework. (bir-birini) → each other
  5. U yolg‘iz yashaydi. → She lives by herself.
  6. O‘zimni yaxshi his qilmayapman. → I don’t feel well. (myself yo‘q)
  7. Choydan oling, marhamat! → Help yourself to some tea!
  8. Xatoni toping: He taught hisself to play guitar. → He taught himself to play guitar.

Qisqa xulosa

  • myself, yourself, himself, herself, itself, ourselves, yourselves, themselves.
  • Ish o‘ziga qaytganda: I cut myself.
  • Urg‘u uchun: I did it myself. The president himself came.
  • by myself = yolg‘iz, yordamsiz.
  • each other = bir-birini (themselves — har biri o‘zini).
  • Iboralar: Help yourself! Make yourself at home! Enjoy yourself!
  • feel, relax, concentrate, meet, wash, dress bilan odatda olmosh yo‘q.
  • hisself, theirselves — xato.
Barcha darslar
A1 Boshlang‘ich 20 ta dars
  1. 1 Sentence StructureIngliz tilida gap tuzilishi
  2. 2 Plural NounsOtlarning ko‘plik shakli
  3. 3 Articles: a / anNoaniq artikl
  4. 4 The Article: theAniq artikl
  5. 5 Personal PronounsKishilik olmoshlari
  6. 6 PossessivesEgalik: my, mine va ’s
  7. 7 The Verb “to be”“To be” fe’li: am, is, are
  8. 8 This, That, These, ThoseKo‘rsatish olmoshlari
  9. 9 There is / There areBiror narsaning borligini aytish
  10. 10 Have / Have got“Bor” ma’nosida have
  11. 11 Present SimpleHozirgi oddiy zamon
  12. 12 Present ContinuousHozirgi davomli zamon
  13. 13 Question WordsSo‘roq so‘zlari
  14. 14 CanQila olish: can
  15. 15 ImperativesBuyruq gaplar
  16. 16 Prepositions of PlaceJoy predloglari
  17. 17 Prepositions of TimeVaqt predloglari
  18. 18 AdjectivesSifatlar
  19. 19 Countable Nouns, Some and AnySanaladigan otlar, some va any
  20. 20 Numbers and DatesSonlar va sanalar
A2 Oddiy 17 ta dars
  1. 21 Past of “to be”: was / were“To be” ning o‘tgan zamoni
  2. 22 Past SimpleO‘tgan oddiy zamon
  3. 23 Irregular VerbsNoto‘g‘ri fe’llar
  4. 24 Past ContinuousO‘tgan davomli zamon
  5. 25 Present PerfectHozirgi tugallangan zamon
  6. 26 Present Perfect or Past Simple?Present Perfect va Past Simple farqi
  7. 27 Future: willKelasi zamon: will
  8. 28 Future: be going toReja: be going to
  9. 29 Comparative AdjectivesSifatlarning qiyosiy darajasi
  10. 30 Superlative AdjectivesSifatlarning orttirma darajasi
  11. 31 Adverbs of MannerTarz ravishlari
  12. 32 Adverbs of FrequencyTakror ravishlari
  13. 33 QuantifiersMiqdor so‘zlari
  14. 34 Must and Have toMajburiyat: must va have to
  15. 35 ShouldMaslahat: should
  16. 36 Like doing, Want to doFe’ldan keyin fe’l
  17. 37 ConjunctionsBog‘lovchilar
B1 O‘rta 17 ta dars
  1. 38 Present Perfect ContinuousHozirgi tugallangan davomli zamon
  2. 39 Past PerfectO‘tgan tugallangan zamon
  3. 40 Future ContinuousKelasi davomli zamon
  4. 41 Used toO‘tmishdagi odatlar
  5. 42 Zero and First ConditionalShart gaplar: 0 va 1-tur
  6. 43 Second ConditionalShart gaplar: 2-tur
  7. 44 Passive VoiceMajhul nisbat
  8. 45 Reported SpeechKo‘chirma gap
  9. 46 Relative ClausesAniqlovchi ergash gaplar
  10. 47 Gerunds and Infinitives-ing shakli va to + fe’l
  11. 48 May, Might, CouldEhtimollik
  12. 49 Phrasal VerbsFrazali fe’llar
  13. 50 Question TagsAjratma savollar
  14. 51 So, Such, Too, EnoughDaraja so‘zlari
  15. 52 Reflexive PronounsO‘zlik olmoshlari
  16. 53 Indefinite PronounsNoaniq olmoshlar
  17. 54 Both, Either, NeitherIkki narsa haqida
B2 Yuqori o‘rta 28 ta dars
  1. 55 All 12 TensesBarcha 12 ta zamon
  2. 56 Narrative TensesHikoya zamonlari
  3. 57 Past Perfect ContinuousO‘tgan tugallangan davomli zamon
  4. 58 Future PerfectKelasi tugallangan zamon
  5. 59 Future FormsKelasi zamonning barcha shakllari
  6. 60 Stative and Dynamic VerbsHolat va harakat fe’llari
  7. 61 Third ConditionalShart gaplar: 3-tur
  8. 62 Mixed ConditionalsAralash shart gaplar
  9. 63 Alternatives to IfIf o‘rnidagi so‘zlar
  10. 64 Wish and If onlyAfsus va xohish
  11. 65 As if, As though, SupposeXayoliy o‘xshatishlar
  12. 66 Advanced PassiveMurakkab majhul nisbat
  13. 67 Causative: have something doneIshni boshqaga qildirish
  14. 68 Reported Questions and CommandsKo‘chirma so‘roq va buyruq
  15. 69 Non-defining Relative ClausesQo‘shimcha ma’lumot beruvchi gaplar
  16. 70 Noun ClausesOt ergash gaplar
  17. 71 Modal + have + V3O‘tmish haqida modal fe’llar
  18. 72 Modal Verbs OverviewBarcha modal fe’llar
  19. 73 Would rather, Had better, It’s timeAfzallik va maslahat
  20. 74 Advanced Verb PatternsFe’l qoliplari
  21. 75 Dependent PrepositionsDoimiy predloglar
  22. 76 Linking WordsZidlik, sabab va natija bog‘lovchilari
  23. 77 Advanced ArticlesArtikllar: murakkab holatlar
  24. 78 Advanced QuantifiersMiqdor so‘zlari: murakkab holatlar
  25. 79 Subject-Verb AgreementEga va fe’l moslashuvi
  26. 80 Advanced ComparativesMurakkab taqqoslashlar
  27. 81 Gradable and Extreme AdjectivesDarajali va kuchli sifatlar
  28. 82 Participle ClausesSifatdosh oborotlar
C1 Ilg‘or 18 ta dars
  1. 83 InversionTeskari so‘z tartibi
  2. 84 Advanced ConditionalsMurakkab shart gaplar
  3. 85 Cleft SentencesAjratilgan gaplar
  4. 86 The SubjunctiveSubjunktiv (istak mayli)
  5. 87 Ellipsis and SubstitutionTakrorlashdan qochish
  6. 88 NominalisationOtlashtirish
  7. 89 Complex Noun PhrasesMurakkab ot birikmalari
  8. 90 Emphasis and HedgingKuchaytirish va yumshatish
  9. 91 Future in the PastO‘tmishdan qaraganda kelajak
  10. 92 Advanced Word OrderOldinga chiqarish va tartib
  11. 93 Advanced Modal UsesModal fe’llarning nozik ma’nolari
  12. 94 Perfect and Passive InfinitivesInfinitiv va gerundning murakkab shakllari
  13. 95 Nominal Relative ClausesWhatever, whoever va boshqalar
  14. 96 Distancing LanguageMasofa saqlash uslubi
  15. 97 Absolute ClausesMustaqil oborotlar
  16. 98 Discourse MarkersNutqni bog‘lovchi iboralar
  17. 99 Formal and Informal EnglishRasmiy va norasmiy uslub
  18. 100 PunctuationTinish belgilari