Should
Maslahat: should
Bu darsda
Oddiy qilib aytganda
Should — do‘stingizning maslahati. Must buyruq kabi kuchli, should esa “mening fikrimcha, shunday qilgan ma’qul” degani. Tinglovchi maslahatni rad etishi mumkin — majburiyat yo‘q.
O‘zbekchada bu -sang yaxshi bo‘lardi, -ishing kerak, -gan ma’qul shakllariga to‘g‘ri keladi:
- You should see a doctor.Shifokorga borsangiz yaxshi bo‘lardi.
- You should sleep more.Ko‘proq uxlashingiz kerak.
- You shouldn’t eat so much sugar.Bunchalik ko‘p shakar yemaganingiz ma’qul.
Should — modal fe’l. U ham can, must, will kabi ishlaydi: hamma shaxsda bir xil, undan keyin to yo‘q, fe’l asosiy shaklda.
Bu darsda siz quyidagilarni o‘rganasiz:
- should ning tuzilishi va ma’nosi.
- Maslahat berish va maslahat so‘rash.
- I think you should... — fikrni yumshatish.
- should va must farqi, maslahatning boshqa shakllari.
- should — kutilgan natija ma’nosida.
- should have + V3 — o‘tmishdagi afsus.
Tuzilishi
| Ega | Bo‘lishli | Inkor |
|---|---|---|
| I | I should go | I shouldn’t go |
| you | you should go | you shouldn’t go |
| he / she / it | he should go | he shouldn’t go |
| we | we should go | we shouldn’t go |
| they | they should go | they shouldn’t go |
- You should see a doctor.Shifokorga borishingiz kerak.
- You shouldn’t eat so much sugar.Bunchalik ko‘p shakar yemasligingiz kerak.
- Should I call her?Unga qo‘ng‘iroq qilsam bo‘ladimi?
- I think you should rest.Menimcha, dam olishingiz kerak.
Talaffuz: should — “shud” (l aytilmaydi), shouldn’t — “shudnt”.
Qachon ishlatiladi?
1. Maslahat berish
Eng asosiy vazifa — kimgadir maslahat berish, nima qilish to‘g‘ri yoki yaxshi ekanini aytish.
- You look tired. You should go to bed early.Charchagan ko‘rinasiz. Erta yotishingiz kerak.
- You should drink more water.Ko‘proq suv ichishingiz kerak.
- You shouldn’t work so hard.Bunchalik qattiq ishlamasligingiz kerak.
- Children should eat vegetables.Bolalar sabzavot yeyishi kerak.
- You should visit Bukhara. It’s beautiful.Buxoroga borishingiz kerak. U juda chiroyli.
2. To‘g‘ri va noto‘g‘ri haqida fikr
Nima to‘g‘ri, nima noto‘g‘ri ekanligi haqida umumiy fikr.
- People should be kind to animals.Odamlar hayvonlarga mehribon bo‘lishi kerak.
- The government should build more schools.Hukumat ko‘proq maktab qurishi kerak.
- You shouldn’t speak to your mother like that.Onangizga bunday gapirmasligingiz kerak.
- We should protect nature.Biz tabiatni asrashimiz kerak.
3. Maslahat so‘rash
Should bilan savol — boshqalardan maslahat yoki fikr so‘rash.
- What should I do?Nima qilishim kerak?
- Should I tell her?Unga aytsam maylimi?
- Where should we go?Qayerga borganimiz ma’qul?
- What should I wear to the wedding?To‘yga nima kiysam bo‘ladi?
- Should I buy this phone or that one?Bu telefonni olsammi yoki anavisinimi?
Fikrni yumshatish
Inglizlar maslahat berganda juda ehtiyotkor. Ular ko‘pincha I think yoki maybe bilan boshlaydi — bu maslahatni yumshoqroq qiladi.
- I think you should talk to him.Menimcha, u bilan gaplashishingiz kerak.
- Maybe you should take a break.Balki tanaffus qilganingiz ma’qul.
- Perhaps we should leave now.Ehtimol, hozir ketganimiz ma’qul.
Inkor fikr
Inkor maslahatda inkor odatda think ga o‘tadi:
- I don’t think you should go.Menimcha, borganingiz ma’qul emas.
- I don’t think we should buy it.Menimcha, uni sotib olmasligimiz kerak.
I think you shouldn’t go — xato emas, lekin I don’t think you should go tabiiyroq va muloyimroq.
should va must
Ikkalasi ham “kerak”, lekin kuchi farq qiladi.
| should | must |
|---|---|
| Maslahat, fikr | Majburiyat, qoida |
| You should stop smoking. (maslahatim) | You must stop smoking. (shifokor buyrug‘i) |
| Tinglovchi rad etishi mumkin | Rad etish qiyin |
| Yumshoq | Qattiq |
- You should wear a coat. It’s cold.Palto kiyganingiz ma’qul. Sovuq. (maslahat)
- You must wear a helmet on a motorbike.Mototsiklda dubulg‘a kiyish shart. (qoida)
Kuchi bo‘yicha taqqoslang
Maslahat berishning bir nechta usuli bor — eng yumshog‘idan eng kuchlisigacha.
ought to
ought to — should bilan deyarli bir xil ma’no, lekin biroz rasmiyroq va kamroq ishlatiladi. to bilan keladi.
- You ought to rest.Dam olishingiz lozim.
- We ought to call the police.Politsiyaga qo‘ng‘iroq qilishimiz kerak.
had better
had better (qisqasi: ’d better) — kuchli maslahat, ko‘pincha ogohlantirish: “aks holda yomon bo‘ladi”.
- You’d better hurry, or you’ll miss the bus.Shoshilganingiz ma’qul, aks holda avtobusdan qolasiz.
- We’d better not be late.Kechikmaganimiz ma’qul.
had better — o‘tgan zamon emas! U hozir yoki kelajak haqida. Inkori: ’d better not.
If I were you...
“Sizning o‘rningizda bo‘lganimda...” — maslahat berishning yana bir mashhur usuli.
- If I were you, I would rest.Sizning o‘rningizda bo‘lganimda, dam olardim.
- If I were you, I wouldn’t buy that car.Sizning o‘rningizda bo‘lsam, u mashinani olmasdim.
Why don’t you...?
Do‘stona maslahat yoki taklif:
- Why don’t you ask your teacher?Nega o‘qituvchingizdan so‘ramaysiz?
- Why don’t you take a taxi?Taksi olsangiz-chi?
Kutilgan natija
Should faqat maslahat emas. U “kutilganidek bo‘lishi kerak, normal holatda shunday” degan ma’noni ham beradi.
- He should be home by now.U hozirgacha uyda bo‘lishi kerak.
- The film should be good.Film yaxshi bo‘lsa kerak.
- The bus should arrive in five minutes.Avtobus besh daqiqada kelishi kerak.
- It shouldn’t take long.Bu uzoq vaqt olmasligi kerak.
- You should get the letter tomorrow.Xatni ertaga olishingiz kerak.
Bu yerda should — taxmin, lekin must dan kuchsizroq: “normal holatda shunday bo‘lishi kerak”.
O‘tmish: should have + V3
O‘tmishda qilinmagan to‘g‘ri ish uchun afsus yoki tanqid: “...ishim kerak edi (lekin qilmadim)”.
- I should have studied more.Ko‘proq o‘qishim kerak edi. (o‘qimadim)
- You should have told me.Menga aytishingiz kerak edi. (aytmadingiz)
- We should have left earlier.Ertaroq chiqishimiz kerak edi.
- I shouldn’t have eaten so much.Bunchalik ko‘p yemasligim kerak edi. (yedim)
- She shouldn’t have said that.U buni aytmasligi kerak edi.
So‘zlashuvda: should have — “shud-ov” yoki “shudda”. Yozuvda should of — xato.
Bosqichma-bosqich
Maslahat berish uchun oddiy reja:
- Muammoni eshiting: I have a headache.
- Maslahat toping: dam olish.
- should + fe’l: You should rest.
Misol: “Siz ko‘proq sabzavot yeyishingiz kerak.”
- Maslahat → should.
- Ega: you. Fe’l: eat (asosiy shakl).
- Qolgani: more vegetables.
Misol: “Unga aytsam maylimi?”
- Maslahat so‘rash → Should gap boshida.
- Ega: I. Fe’l: tell + her.
Misol: “Sizga qo‘ng‘iroq qilishim kerak edi.”
- O‘tmishdagi afsus → should have + V3.
- call → called.
Ko‘p uchraydigan xatolar
Ko‘p uchraydigan xatolar
✗ You should to go.
✓ You should go.
should dan keyin to kerak emas.
✗ She shoulds study.
✓ She should study.
should -s olmaydi.
✗ You should went.
✓ You should go.
should dan keyin fe’lning asosiy shakli.
✗ Do I should go?
✓ Should I go?
should bilan do ishlatilmaydi.
✗ I should have went.
✓ I should have gone.
should have + 3-shakl.
✗ I should of called you.
✓ I should have called you.
of emas, have.
✗ You don’t should smoke.
✓ You shouldn’t smoke.
Inkor — shouldn’t.
✗ I think you shouldn’t go.
✓ I don’t think you should go.
Inkor think ga o‘tadi (tabiiyroq).
✗ You had better to go.
✓ You’d better go.
had better + fe’l, to yo‘q.
✗ You ought go.
✓ You ought to go.
ought dan keyin to kerak.
Eslab qoling: should + fe’lning asosiy shakli. To yo‘q, -s yo‘q, do yo‘q.
Hayotiy vaziyatlarda
Do‘stga maslahat
- — I can’t sleep at night. What should I do?— Kechasi uxlay olmayapman. Nima qilsam bo‘ladi?
- — You shouldn’t drink coffee in the evening.— Kechqurun qahva ichmasligingiz kerak.
- — OK. What else?— Mayli. Yana nima?
- — I think you should turn off your phone an hour before bed.— Menimcha, uxlashdan bir soat oldin telefoningizni o‘chirishingiz kerak.
- — Should I take sleeping pills?— Uyqu dorisi ichsammi?
- — I don’t think you should. Maybe you should see a doctor first.— Menimcha, kerak emas. Balki avval shifokorga borganingiz ma’qul.
Sayyohga maslahatlar
If you visit Uzbekistan, you should try plov — it’s our national dish. You should visit Samarkand, Bukhara and Khiva. You shouldn’t wear shorts in mosques. You should always bargain at the bazaar — it’s part of the culture! And you should learn a few words in Uzbek. People will love it.
O‘zingizni tekshiring
- You look ill. You ___ see a doctor. → should
- You ___ eat so much fast food. → shouldn’t
- ___ I take an umbrella? → Should
- The train ___ arrive at 6. (kutilgan) → should
- Menimcha, siz unga aytishingiz kerak. → I think you should tell him.
- Nima kiyishim kerak? → What should I wear?
- Ertaroq turishim kerak edi. → I should have got up earlier.
- Xatoni toping: She should to study more. → She should study more.
Qisqa xulosa
- should + fe’lning asosiy shakli; to yo‘q, -s yo‘q.
- Maslahat berish: You should see a doctor.
- Maslahat so‘rash: What should I do? Should I...?
- Yumshatish: I think you should... / I don’t think you should...
- should — maslahat, must — majburiyat.
- Boshqa shakllar: ought to, had better, If I were you, Why don’t you...?
- Kutilgan natija: He should be home by now.
- O‘tmishdagi afsus: should have + V3.