Future in the Past
O‘tmishdan qaraganda kelajak
Bu darsda
- Oddiy qilib aytganda
- would — o‘tmishdan qaralgan bashorat
- was going to — reja
- was about to — arafasida edi
- was to — taqdir va rasmiy reja
- Kutilgan, ammo bo‘lmagan voqea
- Bosqichma-bosqich
- Bahona va tushuntirish
- O‘tmishdagi kelajakning boshqa shakllari
- Ko‘p uchraydigan xatolar
- Hayotiy vaziyatlarda
- O‘zingizni tekshiring
- Qisqa xulosa
Oddiy qilib aytganda
Hikoya o‘tmishda bo‘lmoqda, lekin unda qahramon kelajakni rejalashtiradi yoki kelajak haqida o‘ylaydi. Biz esa hozir, hikoyani aytib berayotganda, hammasi qanday tugaganini bilamiz.
- In 1990, she didn’t know that she would become a famous writer.1990-yilda u mashhur yozuvchi bo‘lishini bilmas edi.
1990-yildan qaraganda “yozuvchi bo‘lish” — kelajak edi. Bizdan (hozirdan) qaraganda — o‘tmish. Mana shu “o‘tmishdagi kelajak” (future in the past).
O‘zbekchada bu -ar edi, -moqchi edi, -ishi kerak edi shakllariga to‘g‘ri keladi: bo‘lishini bilmas edi, qo‘ng‘iroq qilmoqchi edim, kelishi kerak edi.
Qoida oson — xuddi ko‘chirma gapdagidek, kelajak shakllari bir pog‘ona orqaga suriladi:
Bu darsda siz quyidagilarni o‘rganasiz:
- would — o‘tmishdan qaralgan bashorat.
- was going to — reja (ko‘pincha bajarilmagan).
- was about to — arafasida edi.
- was to — taqdir va rasmiy reja.
- was supposed to, was due to — kutilgan, lekin bo‘lmagan.
- Adabiy uslub, bahona va eng ko‘p xatolar.
would — o‘tmishdan qaralgan bashorat
would — o‘tmishdagi paytdan qaralganda kelajak haqidagi fikr, bashorat yoki ishonch.
- I knew she would succeed.U muvaffaqiyatga erishishini bilardim.
- I thought it would rain, so I took an umbrella.Yomg‘ir yog‘adi deb o‘yladim, shuning uchun soyabon oldim.
- He promised he would call me.U menga qo‘ng‘iroq qilishga va’da berdi.
- Nobody expected that the war would last so long.Hech kim urush bunchalik uzoq davom etishini kutmagan edi.
- She told me she would be late.U menga kechikishini aytdi.
would — adabiy uslubda
Hikoyalarda muallif kelajakni oldindan aytib qo‘yishi mumkin — would yoki was to bilan:
- She would later become a minister.U keyinchalik vazir bo‘ldi.
- He didn’t know it then, but he would never see her again.O‘shanda bilmas edi, lekin uni boshqa hech qachon ko‘rmaydigan edi.
- Ten years later, they would meet again in Paris.O‘n yildan keyin ular yana Parijda uchrashadigan edi.
was going to — reja
was / were going to — o‘tmishda reja yoki niyat bor edi. Ko‘pincha bu reja amalga oshmagan.
- I was going to call you, but I forgot.Sizga qo‘ng‘iroq qilmoqchi edim, lekin unutibman.
- We were going to buy a house, but prices went up.Uy olmoqchi edik, lekin narxlar oshib ketdi.
- I was going to study, but I fell asleep.O‘qimoqchi edim, lekin uxlab qoldim.
- She was going to be a doctor, but she became a teacher.U shifokor bo‘lmoqchi edi, lekin o‘qituvchi bo‘ldi.
was going to ko‘pincha but bilan keladi — reja bajarilmaganini tushuntirish uchun.
O‘tmishdagi dalilga asoslangan bashorat
- The sky was dark. It was going to rain.Osmon qorong‘i edi. Yomg‘ir yog‘moqchi edi.
- I could see that he was going to fall.Uning yiqilishini ko‘rib turgan edim.
was about to — arafasida edi
was / were about to + fe’l — o‘tmishda biror ish endi, bir zumda bo‘lish arafasida edi. Ko‘pincha when bilan — boshqa voqea uni bo‘ldi.
- We were about to leave when it started raining.Ketmoqchi bo‘lib turganimizda yomg‘ir boshlandi.
- I was about to call you when you rang.Siz qo‘ng‘iroq qilganingizda men endi sizga qo‘ng‘iroq qilmoqchi edim.
- The film was about to start, so we ran in.Film endi boshlanmoqchi edi, shuning uchun yugurib kirdik.
- She was just about to give up when she found the answer.U endi taslim bo‘lmoqchi edi, shunda javobni topdi.
just qo‘shilsa — “aynan endi” ma’nosi kuchayadi: I was just about to...
was to — taqdir va rasmiy reja
was / were to + fe’l — ikki ma’no:
- Taqdir — keyin haqiqatda sodir bo‘lgan (adabiy uslub);
- Rasmiy reja — kelishilgan yoki belgilangan edi.
- He was to become a famous writer.U keyinchalik mashhur yozuvchi bo‘ldi. (taqdir)
- It was to be their last meeting.Bu ularning oxirgi uchrashuvi bo‘lishi kerak edi. (taqdir)
- The president was to visit the factory on Monday.Prezident dushanba kuni zavodga tashrif buyurishi kerak edi. (rasmiy reja)
was to have + V3 — bajarilmagan reja
was / were to have + V3 — reja bor edi, lekin u amalga oshmadi.
- We were to have met at 8, but he didn’t come.Soat 8 da uchrashishimiz kerak edi, lekin u kelmadi.
- The wedding was to have taken place in June.To‘y iyunda bo‘lishi kerak edi. (bo‘lmadi)
Kutilgan, ammo bo‘lmagan voqea
| Ibora | Ma’nosi | Misol |
|---|---|---|
| was supposed to | ...ishi kerak edi | She was supposed to arrive at noon. |
| was due to | belgilangan edi | The plane was due to land at 8. |
| was hoping to | umid qilgan edi | I was hoping to see you. |
| was meant to | ...ishi kerak edi | This was meant to be a surprise. |
| was planning to | rejalashtirgan edi | We were planning to travel. |
- She was supposed to arrive at noon.U tushda yetib kelishi kerak edi.
- The plane was due to land at 8, but it was late.Samolyot soat 8 da qo‘nishi kerak edi, lekin kechikdi.
- I was hoping to see you at the party.Sizni bazmda ko‘raman deb umid qilgandim.
- This was meant to be a surprise!Bu syurpriz bo‘lishi kerak edi!
Bosqichma-bosqich
Hozirgi rejani o‘tmishga o‘tkazamiz:
Misol: “Men unga aytmoqchi edim, lekin vaqtim bo‘lmadi.”
- O‘tmishdagi reja, bajarilmagan → was going to.
- but + sabab.
Misol: “U kelishini bilardim.”
- O‘tmishdan qaralgan bashorat → would.
Misol: “Biz uxlamoqchi bo‘lib turganimizda telefon jiringladi.”
- Arafasida + boshqa voqea bo‘ldi → were about to + when.
Bahona va tushuntirish
was going to va was about to kundalik nutqda bahona yoki tushuntirish uchun ko‘p ishlatiladi:
- I was going to tell you!Aytmoqchi edim-ku!
- I was just about to call you.Endi qo‘ng‘iroq qilmoqchi edim.
- I was going to do it tomorrow, honestly!Rostdan, ertaga qilmoqchi edim!
- — Why didn’t you buy milk? — I was going to, but the shop was closed.— Nega sut olmadingiz? — Olmoqchi edim, lekin do‘kon yopiq edi.
O‘tmishdagi kelajakning boshqa shakllari
Kelajakning barcha shakllari o‘tmishga o‘tishi mumkin:
| Hozirgi kelajak | O‘tmishdagi kelajak |
|---|---|
| will + fe’l | would + fe’l |
| will be + -ing | would be + -ing |
| will have + V3 | would have + V3 |
| am going to | was going to |
| am meeting (Present Continuous) | was meeting (Past Continuous) |
- I knew I would be working late that night.O‘sha kechasi kechgacha ishlashimni bilardim.
- I thought I would have finished by 6.Soat 6 gacha tugatib bo‘laman deb o‘ylagandim.
- I couldn’t come because I was meeting a client.Kela olmadim, chunki mijoz bilan uchrashuvim bor edi.
Ko‘p uchraydigan xatolar
Ko‘p uchraydigan xatolar
✗ I was going to called.
✓ I was going to call.
to dan keyin asosiy shakl.
✗ I knew she will come.
✓ I knew she would come.
O‘tmishdan qaralganda would.
✗ I was about to leaving.
✓ I was about to leave.
about to + asosiy shakl.
✗ He was to became a writer.
✓ He was to become a writer.
was to + asosiy shakl.
✗ We were supposed to met at 8.
✓ We were supposed to meet at 8.
to + asosiy shakl.
✗ I thought it is going to rain.
✓ I thought it was going to rain.
O‘tmish — was going to.
✗ She said she will call.
✓ She said she would call.
Ko‘chirma gap — would.
✗ I was going to call you but I have forgotten.
✓ I was going to call you, but I forgot.
Past Simple.
Eslab qoling: o‘tmishdan qaralgan kelajak: will → would, going to → was going to, about to → was about to. was going to — ko‘pincha bajarilmagan reja.
Hayotiy vaziyatlarda
Hayot hikoyasi
When I was eighteen, I was going to study medicine. My parents believed I would be a great doctor. But in my first year I discovered photography, and I knew my life would change. I was about to leave university when a professor offered me a job as his assistant. At that moment I didn’t know that this job was to change everything. Ten years later, I would open my own studio in Tashkent.
Kechikish haqida
- — You were supposed to be here at 7!— Siz bu yerda soat 7 da bo‘lishingiz kerak edi!
- — I know, I’m sorry. I was going to take the metro, but it was closed.— Bilaman, kechirasiz. Metroda kelmoqchi edim, lekin u yopiq edi.
- — Why didn’t you call?— Nega qo‘ng‘iroq qilmadingiz?
- — I was just about to call you when my phone died!— Endi sizga qo‘ng‘iroq qilmoqchi edim, shunda telefonim o‘chib qoldi!
- — Well, I thought you would forget again.— Mayli, yana unutasiz deb o‘ylagandim.
O‘zingizni tekshiring
- I ___ (go) to the party, but I felt ill. (reja) → was going to go
- She said she ___ (help) me tomorrow. → would help
- We ___ (leave) when the guests arrived. (arafasida) → were about to leave
- Nobody knew that he ___ (become) president. (taqdir) → would become / was to become
- Sizga yozmoqchi edim, lekin manzilingizni yo‘qotdim. → I was going to write to you, but I lost your address.
- U ertaga kelishini aytdi. → She said she would come the next day.
- Poyezd soat 5 da jo‘nashi kerak edi. → The train was due to leave at 5.
- Xatoni toping: I thought you will like it. → I thought you would like it.
Qisqa xulosa
- O‘tmishdagi kelajak — o‘tmishdagi paytdan qaralgan kelajak.
- will → would: I knew she would succeed.
- going to → was going to: reja, ko‘pincha bajarilmagan (+ but).
- about to → was about to: arafasida edi (+ when).
- was to — taqdir yoki rasmiy reja; was to have + V3 — bajarilmagan reja.
- was supposed to, was due to, was hoping to — kutilgan, lekin bo‘lmagan.
- Bahona: I was going to tell you! I was just about to call you.