A2 37-dars 13 daqiqa

Conjunctions

Bog‘lovchilar

Bu darsda

Oddiy qilib aytganda

Bog‘lovchi — ikki gapni ulovchi “yopishqoq lenta”. Ularsiz nutq qisqa, uzuq-yuluq bo‘laklardan iborat bo‘ladi: “Men charchadim. Uyga bordim. Uxladim.” Bog‘lovchilar bilan esa fikr ravon va tushunarli bo‘ladi: “Men charchadim, shuning uchun uyga bordim va uxladim.”

Har bir bog‘lovchining o‘z vazifasi bor:

  • and — qo‘shadi (va);
  • but — qarshi qo‘yadi (lekin);
  • or — tanlatadi (yoki);
  • because — sababni aytadi (chunki);
  • so — natijani aytadi (shuning uchun).
So‘z Ma’nosi Vazifasi
and va qo‘shadi
but lekin zidlik
or yoki tanlov
so shuning uchun natija
because chunki sabab
when ...ganda vaqt
if agar shart
before / after oldin / keyin vaqt
while ...ayotganda bir vaqtda
although garchi zidlik
  • I like tea and coffee.Men choy va qahvani yoqtiraman.
  • It was cold, but we went out.Sovuq edi, lekin tashqariga chiqdik.
  • Do you want tea or coffee?Choy xohlaysizmi yoki qahvami?
  • It was raining, so I took a taxi.Yomg‘ir yog‘ayotgan edi, shuning uchun taksiga o‘tirdim.
  • I stayed home because I was ill.Kasal bo‘lganim uchun uyda qoldim.
  • When I got home, I had dinner.Uyga kelganimda, kechki ovqat qildim.

Bu darsda siz quyidagilarni o‘rganasiz:

  1. Asosiy beshta bog‘lovchi: and, but, or, so, because.
  2. because va so — sabab va natija.
  3. Vaqt bog‘lovchilari: when, while, before, after, until, as soon as.
  4. if — shart bilan birinchi tanishuv.
  5. although va but — zidlik.
  6. Vergul qoidalari va eng ko‘p uchraydigan xatolar.

and — va

and ikki so‘zni, ikki iborani yoki ikki gapni qo‘shadi.

  • I have a brother and a sister.Mening akam va opam bor.
  • She is smart and kind.U aqlli va mehribon.
  • I got up, had breakfast and went to work.Turdim, nonushta qildim va ishga bordim.
  • My father is a doctor and my mother is a teacher.Otam shifokor, onam esa o‘qituvchi.

Ro‘yxatda and faqat oxirgi element oldidan qo‘yiladi: apples, oranges and bananas. O‘zbekchada ham shunday: olma, apelsin va banan.

but — lekin

but — zidlik, kutilmagan yoki qarama-qarshi ma’lumot.

  • It was cold, but we went out.Sovuq edi, lekin tashqariga chiqdik.
  • I like tea, but I don’t like coffee.Choyni yoqtiraman, lekin qahvani yoqtirmayman.
  • The hotel was expensive but comfortable.Mehmonxona qimmat, lekin qulay edi.
  • I called him, but he didn’t answer.Unga qo‘ng‘iroq qildim, lekin javob bermadi.

or — yoki

or — tanlov. Savolda ham, darak gapda ham ishlatiladi.

  • Do you want tea or coffee?Choy xohlaysizmi yoki qahvami?
  • We can go by bus or by taxi.Avtobusda yoki taksida borishimiz mumkin.
  • Is it Monday or Tuesday today?Bugun dushanbami yoki seshanbami?

Inkor gapda or — “ham ... ham emas”: I don’t like tea or coffee. — Men na choyni, na qahvani yoqtiraman.

or “aks holda” ma’nosida ham keladi: Hurry up, or you’ll be late! — Shoshiling, aks holda kechikasiz!

because va so — bir tanganing ikki tomoni

Bu ikki bog‘lovchi bir xil fikrni turli tartibda aytadi.

becausesabab oldidan: I’m tired because I worked a lot.
sonatija oldidan: I worked a lot, so I’m tired.
  • I stayed home because it was raining.Yomg‘ir yog‘ayotgani uchun uyda qoldim.
  • It was raining, so I stayed home.Yomg‘ir yog‘ayotgan edi, shuning uchun uyda qoldim.
  • She is happy because she passed the exam.U imtihondan o‘tgani uchun xursand.
  • She passed the exam, so she is happy.U imtihondan o‘tdi, shuning uchun xursand.

O‘zbek tilidan farqi

O‘zbekchada ko‘pincha ikkalasini birga ishlatamiz: “Chunki kasal edim, shuning uchun uyda qoldim.” Inglizchada esa because va so bitta gapda birga kelmaydi — bittasi yetarli.

  • Because I was ill, I stayed at home.Kasal bo‘lganim uchun uyda qoldim. (to‘g‘ri)
  • I was ill, so I stayed at home.Kasal edim, shuning uchun uyda qoldim. (to‘g‘ri)

Because I was ill, so I stayed — xato.

because of

because dan keyin to‘liq gap (ega + fe’l) keladi. Agar faqat ot bo‘lsa — because of.

  • We stayed home because it was raining.Yomg‘ir yog‘ayotgani uchun uyda qoldik. (gap)
  • We stayed home because of the rain.Yomg‘ir sababli uyda qoldik. (ot)

Why...? — Because...

Why savoliga javob ko‘pincha Because bilan boshlanadi:

  • — Why are you late? — Because I missed the bus.— Nega kechikdingiz? — Chunki avtobusdan qoldim.

Vaqt bog‘lovchilari

Bog‘lovchi Ma’nosi Misol
when ...ganda When I arrived, she left.
while ...ayotganda While she slept, I worked.
before ...dan oldin Before you leave, close the door.
after ...dan keyin After we ate, we walked.
until ...gacha Wait until I come back.
as soon as ...ishi bilan Call me as soon as you arrive.
  • When I finish, I’ll call you.Tugatganimda qo‘ng‘iroq qilaman.
  • Before you leave, close the door.Ketishdan oldin eshikni yoping.
  • After we ate, we walked.Ovqatlangach, sayr qildik.
  • While she slept, I worked.U uxlayotganda men ishladim.
  • I’ll wait until you come back.Qaytib kelguningizcha kutaman.
  • As soon as I got home, I went to bed.Uyga kelishim bilan yotdim.

Diqqat: kelajak haqida gapirganda, when, before, after, until, as soon as dan keyin will ishlatilmaydi — hozirgi zamon:

  • I’ll call you when I arrive.Yetib borganimda qo‘ng‘iroq qilaman. (when I will arrive emas)

if — agar

if — shart. Agar biror narsa bo‘lsa, natija qanday bo‘ladi.

  • If it rains, we’ll stay at home.Agar yomg‘ir yog‘sa, uyda qolamiz.
  • If you’re hungry, eat something.Agar qorningiz och bo‘lsa, biror narsa yeng.
  • I’ll help you if you want.Agar xohlasangiz, yordam beraman.

Shart gaplarni B1 darajasida batafsil o‘rganamiz.

although va but — zidlik

although (garchi) va but (lekin) — ikkalasi ham zidlik, lekin ular gapning turli qismida turadi.

butikkinchi gap oldidan: It was cold, but we went out.
althoughbirinchi gap oldidan: Although it was cold, we went out.
  • Although it was cold, we went out.Garchi sovuq bo‘lsa ham, tashqariga chiqdik.
  • It was cold, but we went out.Sovuq edi, lekin tashqariga chiqdik.
  • Although he is rich, he isn’t happy.Garchi boy bo‘lsa ham, u baxtli emas.

O‘zbekchadagidek, although va but bitta gapda birga kelmaydi: Although it was cold, but we went — xato.

even though — although ning kuchliroq shakli: Even though I was tired, I finished the work.

Bosqichma-bosqich

Ikki gapni bog‘lash uchun avval ularning aloqasini aniqlang.

Qo‘shimchaI like tea and I like coffee.
ZidlikI like tea but I don’t like coffee.
TanlovTea or coffee?
SababI’m tired because I worked a lot.
NatijaI worked a lot, so I’m tired.

Misol: “Men och edim, shuning uchun sendvich yedim.”

  1. Aloqa: birinchi gap — sabab, ikkinchisi — natija.
  2. Natija oldidan → so.
NatijaI was hungry, so I ate a sandwich.

Misol: “U kelmadi, chunki kasal edi.”

  1. Aloqa: ikkinchi gap — sabab.
  2. Sabab oldidan → because.
NatijaHe didn’t come because he was ill.

Misol: “Garchi qimmat bo‘lsa ham, men uni sotib oldim.”

  1. Aloqa: zidlik, birinchi gap oldidan → although.
NatijaAlthough it was expensive, I bought it.

Vergul

Qoida Misol
so va but oldidan odatda vergul It was late, so we left.
Ergash gap boshda kelsa, undan keyin vergul When I arrived, she left.
Ergash gap oxirda kelsa, vergul yo‘q She left when I arrived.
because oldidan odatda vergul yo‘q I left because I was tired.
Ikki qisqa gap and bilan — vergul shart emas I sat down and I waited.
  • When I arrived, she left.Men kelganimda, u ketdi. (vergul bor)
  • She left when I arrived.U men kelganimda ketdi. (vergul yo‘q)
  • If you need help, call me.Yordam kerak bo‘lsa, qo‘ng‘iroq qiling.
  • Call me if you need help.Yordam kerak bo‘lsa, qo‘ng‘iroq qiling.

Gap boshida

Rasmiy yozuvda (insho, xat, imtihon) gapni And yoki But bilan boshlamaslikka harakat qiling. Ularning o‘rniga:

  • And o‘rniga — Also, In addition, Moreover;
  • But o‘rniga — However.
  • The hotel was nice. However, the food was bad.Mehmonxona yaxshi edi. Biroq ovqat yomon edi.

However dan keyin vergul qo‘yiladi. Kundalik nutqda va norasmiy yozuvda esa And / But bilan boshlash odatiy hol.

Ko‘p uchraydigan xatolar

Ko‘p uchraydigan xatolar

✗ Because I was ill, so I stayed.

✓ Because I was ill, I stayed.

Bittasi yetarli.

✗ Although it was cold, but we went.

✓ Although it was cold, we went.

although va but birga ishlatilmaydi.

✗ I stayed home because the rain.

✓ I stayed home because of the rain.

Ot oldidan because of.

✗ I’ll call you when I will arrive.

✓ I’ll call you when I arrive.

when dan keyin will yo‘q.

✗ I like apples, oranges, and, bananas.

✓ I like apples, oranges and bananas.

and faqat oxirgi element oldidan.

✗ I don’t like tea and coffee.

✓ I don’t like tea or coffee.

Inkorda or.

✗ It was late so, we left.

✓ It was late, so we left.

Vergul so dan oldin.

✗ However the food was bad.

✓ However, the food was bad.

However dan keyin vergul.

✗ I was tired, because I worked.

✓ I was tired because I worked.

because oldidan vergul shart emas.

Eslab qoling: because — sabab, so — natija. although va but — zidlik. Bir gapda ikkalasi birga kelmaydi.

Hayotiy vaziyatlarda

Kechikish sababi

  • — Why were you late this morning?— Bugun ertalab nega kechikdingiz?
  • — I woke up late because my alarm didn’t ring.— Kech uyg‘ondim, chunki budilnigim jiringlamadi.
  • — Did you take a taxi?— Taksi oldingizmi?
  • — I wanted to, but there weren’t any. So I took the bus.— Olmoqchi edim, lekin birorta ham yo‘q edi. Shuning uchun avtobusga chiqdim.
  • — Next time call me before you leave if there’s a problem.— Keyingi safar muammo bo‘lsa, chiqishdan oldin menga qo‘ng‘iroq qiling.

Kichik matn

Last weekend I wanted to go to the mountains, but the weather was terrible. It was raining and it was very windy, so I stayed at home. Although I was a bit sad, I had a nice day. I read a book and watched a film. When the rain stopped in the evening, I went for a walk. If the weather is good next weekend, I’ll try again.

O‘zingizni tekshiring

  1. I like football ___ basketball. (qo‘shish) → and
  2. She is rich, ___ she isn’t happy. (zidlik) → but
  3. Do you want juice ___ water? (tanlov) → or
  4. I was tired, ___ I went to bed early. (natija) → so
  5. I went to bed early ___ I was tired. (sabab) → because
  6. Garchi kasal bo‘lsa ham, u ishga bordi. → Although he was ill, he went to work.
  7. Uyga kelishim bilan sizga qo‘ng‘iroq qilaman. → I’ll call you as soon as I get home.
  8. Xatoni toping: Because it was late, so we took a taxi. → Because it was late, we took a taxi.

Qisqa xulosa

  • and — qo‘shadi, but — zidlik, or — tanlov.
  • because — sabab, so — natija; bir gapda birga kelmaydi.
  • because + gap, because of + ot.
  • Vaqt: when, while, before, after, until, as soon as; ulardan keyin will yo‘q.
  • if — shart: If it rains, we’ll stay home.
  • although + gap, but bilan birga kelmaydi.
  • Ergash gap boshda bo‘lsa — vergul; so va but oldidan — vergul.
  • Rasmiy yozuvda gap boshida But o‘rniga However,.
Barcha darslar
A1 Boshlang‘ich 20 ta dars
  1. 1 Sentence StructureIngliz tilida gap tuzilishi
  2. 2 Plural NounsOtlarning ko‘plik shakli
  3. 3 Articles: a / anNoaniq artikl
  4. 4 The Article: theAniq artikl
  5. 5 Personal PronounsKishilik olmoshlari
  6. 6 PossessivesEgalik: my, mine va ’s
  7. 7 The Verb “to be”“To be” fe’li: am, is, are
  8. 8 This, That, These, ThoseKo‘rsatish olmoshlari
  9. 9 There is / There areBiror narsaning borligini aytish
  10. 10 Have / Have got“Bor” ma’nosida have
  11. 11 Present SimpleHozirgi oddiy zamon
  12. 12 Present ContinuousHozirgi davomli zamon
  13. 13 Question WordsSo‘roq so‘zlari
  14. 14 CanQila olish: can
  15. 15 ImperativesBuyruq gaplar
  16. 16 Prepositions of PlaceJoy predloglari
  17. 17 Prepositions of TimeVaqt predloglari
  18. 18 AdjectivesSifatlar
  19. 19 Countable Nouns, Some and AnySanaladigan otlar, some va any
  20. 20 Numbers and DatesSonlar va sanalar
A2 Oddiy 17 ta dars
  1. 21 Past of “to be”: was / were“To be” ning o‘tgan zamoni
  2. 22 Past SimpleO‘tgan oddiy zamon
  3. 23 Irregular VerbsNoto‘g‘ri fe’llar
  4. 24 Past ContinuousO‘tgan davomli zamon
  5. 25 Present PerfectHozirgi tugallangan zamon
  6. 26 Present Perfect or Past Simple?Present Perfect va Past Simple farqi
  7. 27 Future: willKelasi zamon: will
  8. 28 Future: be going toReja: be going to
  9. 29 Comparative AdjectivesSifatlarning qiyosiy darajasi
  10. 30 Superlative AdjectivesSifatlarning orttirma darajasi
  11. 31 Adverbs of MannerTarz ravishlari
  12. 32 Adverbs of FrequencyTakror ravishlari
  13. 33 QuantifiersMiqdor so‘zlari
  14. 34 Must and Have toMajburiyat: must va have to
  15. 35 ShouldMaslahat: should
  16. 36 Like doing, Want to doFe’ldan keyin fe’l
  17. 37 ConjunctionsBog‘lovchilar
B1 O‘rta 17 ta dars
  1. 38 Present Perfect ContinuousHozirgi tugallangan davomli zamon
  2. 39 Past PerfectO‘tgan tugallangan zamon
  3. 40 Future ContinuousKelasi davomli zamon
  4. 41 Used toO‘tmishdagi odatlar
  5. 42 Zero and First ConditionalShart gaplar: 0 va 1-tur
  6. 43 Second ConditionalShart gaplar: 2-tur
  7. 44 Passive VoiceMajhul nisbat
  8. 45 Reported SpeechKo‘chirma gap
  9. 46 Relative ClausesAniqlovchi ergash gaplar
  10. 47 Gerunds and Infinitives-ing shakli va to + fe’l
  11. 48 May, Might, CouldEhtimollik
  12. 49 Phrasal VerbsFrazali fe’llar
  13. 50 Question TagsAjratma savollar
  14. 51 So, Such, Too, EnoughDaraja so‘zlari
  15. 52 Reflexive PronounsO‘zlik olmoshlari
  16. 53 Indefinite PronounsNoaniq olmoshlar
  17. 54 Both, Either, NeitherIkki narsa haqida
B2 Yuqori o‘rta 28 ta dars
  1. 55 All 12 TensesBarcha 12 ta zamon
  2. 56 Narrative TensesHikoya zamonlari
  3. 57 Past Perfect ContinuousO‘tgan tugallangan davomli zamon
  4. 58 Future PerfectKelasi tugallangan zamon
  5. 59 Future FormsKelasi zamonning barcha shakllari
  6. 60 Stative and Dynamic VerbsHolat va harakat fe’llari
  7. 61 Third ConditionalShart gaplar: 3-tur
  8. 62 Mixed ConditionalsAralash shart gaplar
  9. 63 Alternatives to IfIf o‘rnidagi so‘zlar
  10. 64 Wish and If onlyAfsus va xohish
  11. 65 As if, As though, SupposeXayoliy o‘xshatishlar
  12. 66 Advanced PassiveMurakkab majhul nisbat
  13. 67 Causative: have something doneIshni boshqaga qildirish
  14. 68 Reported Questions and CommandsKo‘chirma so‘roq va buyruq
  15. 69 Non-defining Relative ClausesQo‘shimcha ma’lumot beruvchi gaplar
  16. 70 Noun ClausesOt ergash gaplar
  17. 71 Modal + have + V3O‘tmish haqida modal fe’llar
  18. 72 Modal Verbs OverviewBarcha modal fe’llar
  19. 73 Would rather, Had better, It’s timeAfzallik va maslahat
  20. 74 Advanced Verb PatternsFe’l qoliplari
  21. 75 Dependent PrepositionsDoimiy predloglar
  22. 76 Linking WordsZidlik, sabab va natija bog‘lovchilari
  23. 77 Advanced ArticlesArtikllar: murakkab holatlar
  24. 78 Advanced QuantifiersMiqdor so‘zlari: murakkab holatlar
  25. 79 Subject-Verb AgreementEga va fe’l moslashuvi
  26. 80 Advanced ComparativesMurakkab taqqoslashlar
  27. 81 Gradable and Extreme AdjectivesDarajali va kuchli sifatlar
  28. 82 Participle ClausesSifatdosh oborotlar
C1 Ilg‘or 18 ta dars
  1. 83 InversionTeskari so‘z tartibi
  2. 84 Advanced ConditionalsMurakkab shart gaplar
  3. 85 Cleft SentencesAjratilgan gaplar
  4. 86 The SubjunctiveSubjunktiv (istak mayli)
  5. 87 Ellipsis and SubstitutionTakrorlashdan qochish
  6. 88 NominalisationOtlashtirish
  7. 89 Complex Noun PhrasesMurakkab ot birikmalari
  8. 90 Emphasis and HedgingKuchaytirish va yumshatish
  9. 91 Future in the PastO‘tmishdan qaraganda kelajak
  10. 92 Advanced Word OrderOldinga chiqarish va tartib
  11. 93 Advanced Modal UsesModal fe’llarning nozik ma’nolari
  12. 94 Perfect and Passive InfinitivesInfinitiv va gerundning murakkab shakllari
  13. 95 Nominal Relative ClausesWhatever, whoever va boshqalar
  14. 96 Distancing LanguageMasofa saqlash uslubi
  15. 97 Absolute ClausesMustaqil oborotlar
  16. 98 Discourse MarkersNutqni bog‘lovchi iboralar
  17. 99 Formal and Informal EnglishRasmiy va norasmiy uslub
  18. 100 PunctuationTinish belgilari