A2 74-dars 10 daqiqa

Bored or Boring?

-ed va -ing sifatlari

Bu darsda

Oddiy qilib aytganda

Ko‘p sifatlarning ikki shakli bor: -ed va -ing. Ular bir xil fe’ldan yasaladi, lekin ma’nosi farq qiladi:

  • -ed — odam nimani his qiladi: I’m bored. (Men zerikdim.)
  • -ing — narsa yoki odam qanday ta’sir qiladi: The film is boring. (Film zerikarli.)
-ed: his-tuyg‘uI’m interested in history. — Tarixga qiziqaman.
-ing: sabab, xususiyatHistory is interesting. — Tarix qiziqarli.
  • I was tired after work.Ishdan keyin charchagan edim.
  • It was a tiring day.Charchatadigan kun bo‘ldi.
  • She’s excited about the trip.U safardan hayajonda.
  • The match was very exciting.O‘yin juda hayajonli edi.

Bu darsda siz quyidagilarni o‘rganasiz:

  1. -ed va -ing ning farqi.
  2. Eng ko‘p ishlatiladigan juftliklar.
  3. Odamlar haqida -ing — xususiyati.
  4. -ed sifatlardan keyingi predloglar.
  5. Ko‘p uchraydigan xatolar: I’m boring!

Asosiy farq

Ikki savol bilan tekshiring:

Savol Shakl
Kim nimani his qiladi? -ed: I’m bored.
Nima bu hisni keltirib chiqaradi? -ing: The lesson is boring.
  • The lesson was boring, so the students were bored.Dars zerikarli edi, shuning uchun talabalar zerikdi.
  • The news was shocking. Everyone was shocked.Yangilik dahshatli edi. Hamma hayratda qoldi.

Asosiy juftliklar

-ed (his) -ing (sabab) O‘zbekcha
bored boring zerikkan / zerikarli
interested interesting qiziqqan / qiziqarli
tired tiring charchagan / charchatadigan
excited exciting hayajonlangan / hayajonli
surprised surprising hayron / hayratlanarli
frightened frightening qo‘rqqan / qo‘rqinchli
confused confusing chalkashgan / chalkash
disappointed disappointing ko‘ngli qolgan / ko‘ngilni qoldiradigan
embarrassed embarrassing uyalgan / uyatli
relaxed relaxing bo‘shashgan / tinchlantiruvchi
worried worrying xavotirdagi / tashvishli
amazed amazing hayratda / ajoyib

Odamlar haqida -ing

-ing odam haqida ham ishlatiladi, lekin u odamning xususiyatini bildiradi — u boshqalarga qanday ta’sir qiladi:

He’s bored.U zerikdi. (hozirgi his)
He’s boring.U zerikarli odam. (boshqalarni zeriktiradi!)
  • My teacher is very interesting.O‘qituvchim juda qiziqarli odam.
  • I’m interested in his lessons.Men uning darslariga qiziqaman.

Diqqat: I’m boring desangiz — “Men zerikarli odamman” degan bo‘lasiz! “Zerikdim” — I’m bored.

-ed sifatlar va predloglar

Ko‘p -ed sifatlar ma’lum predlog bilan keladi:

interested inI’m interested in music.
bored with / ofI’m bored with this game.
tired ofI’m tired of waiting. (...dan charchadim, joniga tegdi)
excited aboutShe’s excited about the party.
worried aboutI’m worried about my exam.
surprised at / byWe were surprised at the news.
frightened ofHe’s frightened of dogs.

Ko‘p uchraydigan juftliklar — kengaytirilgan ro‘yxat

-ed (his-tuyg‘u) -ing (sabab) Ma’nosi
amazed amazing hayratda / hayratlanarli
annoyed annoying asabiylashgan / asabga tegadigan
confused confusing chalkashgan / chalkash
depressed depressing tushkun / tushkunlikka soladigan
disappointed disappointing hafsalasi pir / hafsalani pir qiladigan
embarrassed embarrassing uyalgan / uyaltiradigan
exhausted exhausting holdan toygan / holdan toydiradigan
frightened frightening qo‘rqqan / qo‘rqinchli
relaxed relaxing xotirjam / tinchlantiruvchi
satisfied satisfying mamnun / mamnun qiladigan
shocked shocking dahshatga tushgan / dahshatli
terrified terrifying qattiq qo‘rqqan / juda qo‘rqinchli
  • I was embarrassed when I fell in front of everyone.Hammaning oldida yiqilganimda uyaldim.
  • That was an embarrassing moment.Bu uyatli lahza edi.
  • The instructions are confusing. I’m confused.Ko‘rsatmalar chalkash. Men chalkashib qoldim.
  • A long walk in the park is very relaxing.Parkda uzoq sayr qilish juda tinchlantiradi.

Kuchaytiruvchi so‘zlar bilan

-ed / -ing sifatlar oldidan ko‘pincha very, really, so, quite, a bit, extremely keladi:

  • I’m really excited about the trip!Sayohatdan juda hayajondaman!
  • The film was a bit boring.Film biroz zerikarli edi.
  • She was extremely disappointed.U juda qattiq hafsalasi pir bo‘ldi.
  • It’s so annoying when people are late!Odamlar kechikkanda shunaqangi asabga tegadi!

Diqqat: “mutlaq” sifatlar (amazing, exhausted, terrified) bilan very emas, absolutely / completely yaxshiroq: absolutely amazing, completely exhausted.

-ed sifat yoki o‘tgan zamon fe’li?

-ed shakli ikki xil vazifada keladi — kontekstga qarang:

  • I bored everyone with my long story.Uzun hikoyam bilan hammani zeriktirdim. (fe’l — o‘tgan zamon)
  • I was bored at the lecture.Ma’ruzada zerikdim. (sifat — to be + -ed)
  • The news shocked us.Yangilik bizni dahshatga soldi. (fe’l)
  • We were shocked by the news.Biz yangilikdan dahshatga tushdik. (sifat / majhul)

Bosqichma-bosqich

  1. Gap odamning hissi haqidami? → -ed.
  2. Gap his-tuyg‘u sababi (narsa, voqea, odam xususiyati) haqidami? → -ing.
  3. -ed bo‘lsa — kerakli predlogni qo‘shing.

Misol: “Men bu kitobga qiziqyapman. U juda qiziqarli.”

  1. Mening hissim → interested in.
  2. Kitobning xususiyati → interesting.
NatijaI’m interested in this book. It’s very interesting.

Misol: “Sayohat charchatadigan bo‘ldi.”

NatijaThe journey was tiring.

Ko‘p uchraydigan xatolar

Ko‘p uchraydigan xatolar

✗ I’m boring. (zerikdim)

✓ I’m bored.

His — -ed.

✗ The film was bored.

✓ The film was boring.

Sabab — -ing.

✗ I’m interesting in music.

✓ I’m interested in music.

His — -ed + in.

✗ She was very exciting about the trip.

✓ She was very excited about the trip.

His — -ed.

✗ It was a tired day.

✓ It was a tiring day.

Sabab — -ing.

✗ I’m interested about history.

✓ I’m interested in history.

interested in.

✗ The news was surprised.

✓ The news was surprising.

Sabab — -ing.

✗ I was very embarrassing. (uyaldim ma’nosida)

✓ I was very embarrassed.

His-tuyg‘u — -ed.

✗ The instructions are confused.

✓ The instructions are confusing.

Narsa — -ing.

✗ It was a very relaxed holiday. (tinchlantiradigan)

✓ It was a very relaxing holiday.

Narsaning ta’siri — -ing.

✗ I’m very exhausted.

✓ I’m absolutely / completely exhausted.

Mutlaq sifat.

✗ She was disappointing with the result.

✓ She was disappointed with the result.

His-tuyg‘u — -ed.

Eslab qoling: -ed — men his qilaman (bored). -ing — u menda his uyg‘otadi (boring).

Hayotiy vaziyatlarda

Kinodan keyin

  • — How was the film?— Film qanday ekan?
  • — Honestly, I was disappointed. It was really boring.— Rostini aytsam, hafsalam pir bo‘ldi. Juda zerikarli edi.
  • — Really? My brother said it was exciting.— Rostdanmi? Akam hayajonli degandi.
  • — Well, the beginning was interesting, but then it was confusing.— Boshi qiziq edi, keyin chalkash bo‘lib ketdi.
  • — Were you tired?— Charchagandingmi?
  • — A bit. I fell asleep. How embarrassing!— Biroz. Uxlab qolibman. Qanday uyat!

Imtihon natijalaridan keyin

  • — How did you do in the exam?— Imtihonni qanday topshirding?
  • — Not well. I’m really disappointed.— Yaxshi emas. Juda hafsalam pir bo‘ldi.
  • — Oh no. Was it difficult?— Voy. Qiyinmidi?
  • — Yes, the questions were so confusing! I was confused from the start.— Ha, savollar juda chalkash edi! Boshidan chalkashib qoldim.
  • — Don’t be depressed. You can take it again next month.— Tushkunlikka tushma. Kelasi oy qayta topshirishing mumkin.
  • — I know. But it’s frustrating — I studied so hard!— Bilaman. Lekin juda alamli — shunchalik qattiq o‘qigandim!

Kichik matn: “Birinchi parvoz”

Last month I flew for the first time. I was excited but also a bit frightened. At the airport everything was confusing — there were so many signs! On the plane I was nervous, but the flight attendants were very kind. When we took off, the view was amazing. I was amazed by the clouds below us. The flight was long and tiring, and when we landed I was completely exhausted. But I wasn’t disappointed — it was a fascinating experience!

Matndagi barcha -ed va -ing sifatlarni toping. Qaysilari his-tuyg‘uni, qaysilari sababni bildiradi?

O‘zingizni tekshiring

  1. I’m ___ (bore). Let’s do something. → bored
  2. This book is really ___ (interest). → interesting
  3. We were ___ (surprise) to see him. → surprised
  4. The result was ___ (disappoint). → disappointing
  5. She’s ___ (frighten) of spiders. → frightened
  6. Tuzating: I’m very interesting in sport. → I’m very interested in sport.
  7. Hammaning oldida yiqilganimda uyaldim. → I was embarrassed when I fell.
  8. Ko‘rsatmalar chalkash. → The instructions are confusing.
  9. Bu juda tinchlantiruvchi ta’til edi. → It was a very relaxing holiday.
  10. Men holdan toydim. → I’m completely exhausted.

Qisqa xulosa

  • -ed — odam his qiladi: I’m bored, tired, interested.
  • -ing — narsa/voqea his uyg‘otadi: boring, tiring, interesting.
  • Odam haqida -ing — uning xususiyati: He’s boring (zerikarli odam).
  • I’m bored ≠ I’m boring!
  • Predloglar: interested in, excited about, tired of, frightened of, worried about.
Asosiy
Barcha darslar