Bored or Boring?
-ed va -ing sifatlari
Bu darsda
- Oddiy qilib aytganda
- Asosiy farq
- Asosiy juftliklar
- Odamlar haqida -ing
- -ed sifatlar va predloglar
- Ko‘p uchraydigan juftliklar — kengaytirilgan ro‘yxat
- Kuchaytiruvchi so‘zlar bilan
- -ed sifat yoki o‘tgan zamon fe’li?
- Bosqichma-bosqich
- Ko‘p uchraydigan xatolar
- Hayotiy vaziyatlarda
- O‘zingizni tekshiring
- Qisqa xulosa
Oddiy qilib aytganda
Ko‘p sifatlarning ikki shakli bor: -ed va -ing. Ular bir xil fe’ldan yasaladi, lekin ma’nosi farq qiladi:
- -ed — odam nimani his qiladi: I’m bored. (Men zerikdim.)
- -ing — narsa yoki odam qanday ta’sir qiladi: The film is boring. (Film zerikarli.)
- I was tired after work.Ishdan keyin charchagan edim.
- It was a tiring day.Charchatadigan kun bo‘ldi.
- She’s excited about the trip.U safardan hayajonda.
- The match was very exciting.O‘yin juda hayajonli edi.
Bu darsda siz quyidagilarni o‘rganasiz:
- -ed va -ing ning farqi.
- Eng ko‘p ishlatiladigan juftliklar.
- Odamlar haqida -ing — xususiyati.
- -ed sifatlardan keyingi predloglar.
- Ko‘p uchraydigan xatolar: I’m boring!
Asosiy farq
Ikki savol bilan tekshiring:
| Savol | Shakl |
|---|---|
| Kim nimani his qiladi? | -ed: I’m bored. |
| Nima bu hisni keltirib chiqaradi? | -ing: The lesson is boring. |
- The lesson was boring, so the students were bored.Dars zerikarli edi, shuning uchun talabalar zerikdi.
- The news was shocking. Everyone was shocked.Yangilik dahshatli edi. Hamma hayratda qoldi.
Asosiy juftliklar
| -ed (his) | -ing (sabab) | O‘zbekcha |
|---|---|---|
| bored | boring | zerikkan / zerikarli |
| interested | interesting | qiziqqan / qiziqarli |
| tired | tiring | charchagan / charchatadigan |
| excited | exciting | hayajonlangan / hayajonli |
| surprised | surprising | hayron / hayratlanarli |
| frightened | frightening | qo‘rqqan / qo‘rqinchli |
| confused | confusing | chalkashgan / chalkash |
| disappointed | disappointing | ko‘ngli qolgan / ko‘ngilni qoldiradigan |
| embarrassed | embarrassing | uyalgan / uyatli |
| relaxed | relaxing | bo‘shashgan / tinchlantiruvchi |
| worried | worrying | xavotirdagi / tashvishli |
| amazed | amazing | hayratda / ajoyib |
Odamlar haqida -ing
-ing odam haqida ham ishlatiladi, lekin u odamning xususiyatini bildiradi — u boshqalarga qanday ta’sir qiladi:
- My teacher is very interesting.O‘qituvchim juda qiziqarli odam.
- I’m interested in his lessons.Men uning darslariga qiziqaman.
Diqqat: I’m boring desangiz — “Men zerikarli odamman” degan bo‘lasiz! “Zerikdim” — I’m bored.
-ed sifatlar va predloglar
Ko‘p -ed sifatlar ma’lum predlog bilan keladi:
Ko‘p uchraydigan juftliklar — kengaytirilgan ro‘yxat
| -ed (his-tuyg‘u) | -ing (sabab) | Ma’nosi |
|---|---|---|
| amazed | amazing | hayratda / hayratlanarli |
| annoyed | annoying | asabiylashgan / asabga tegadigan |
| confused | confusing | chalkashgan / chalkash |
| depressed | depressing | tushkun / tushkunlikka soladigan |
| disappointed | disappointing | hafsalasi pir / hafsalani pir qiladigan |
| embarrassed | embarrassing | uyalgan / uyaltiradigan |
| exhausted | exhausting | holdan toygan / holdan toydiradigan |
| frightened | frightening | qo‘rqqan / qo‘rqinchli |
| relaxed | relaxing | xotirjam / tinchlantiruvchi |
| satisfied | satisfying | mamnun / mamnun qiladigan |
| shocked | shocking | dahshatga tushgan / dahshatli |
| terrified | terrifying | qattiq qo‘rqqan / juda qo‘rqinchli |
- I was embarrassed when I fell in front of everyone.Hammaning oldida yiqilganimda uyaldim.
- That was an embarrassing moment.Bu uyatli lahza edi.
- The instructions are confusing. I’m confused.Ko‘rsatmalar chalkash. Men chalkashib qoldim.
- A long walk in the park is very relaxing.Parkda uzoq sayr qilish juda tinchlantiradi.
Kuchaytiruvchi so‘zlar bilan
-ed / -ing sifatlar oldidan ko‘pincha very, really, so, quite, a bit, extremely keladi:
- I’m really excited about the trip!Sayohatdan juda hayajondaman!
- The film was a bit boring.Film biroz zerikarli edi.
- She was extremely disappointed.U juda qattiq hafsalasi pir bo‘ldi.
- It’s so annoying when people are late!Odamlar kechikkanda shunaqangi asabga tegadi!
Diqqat: “mutlaq” sifatlar (amazing, exhausted, terrified) bilan very emas, absolutely / completely yaxshiroq: absolutely amazing, completely exhausted.
-ed sifat yoki o‘tgan zamon fe’li?
-ed shakli ikki xil vazifada keladi — kontekstga qarang:
- I bored everyone with my long story.Uzun hikoyam bilan hammani zeriktirdim. (fe’l — o‘tgan zamon)
- I was bored at the lecture.Ma’ruzada zerikdim. (sifat — to be + -ed)
- The news shocked us.Yangilik bizni dahshatga soldi. (fe’l)
- We were shocked by the news.Biz yangilikdan dahshatga tushdik. (sifat / majhul)
Bosqichma-bosqich
- Gap odamning hissi haqidami? → -ed.
- Gap his-tuyg‘u sababi (narsa, voqea, odam xususiyati) haqidami? → -ing.
- -ed bo‘lsa — kerakli predlogni qo‘shing.
Misol: “Men bu kitobga qiziqyapman. U juda qiziqarli.”
- Mening hissim → interested in.
- Kitobning xususiyati → interesting.
Misol: “Sayohat charchatadigan bo‘ldi.”
Ko‘p uchraydigan xatolar
Ko‘p uchraydigan xatolar
✗ I’m boring. (zerikdim)
✓ I’m bored.
His — -ed.
✗ The film was bored.
✓ The film was boring.
Sabab — -ing.
✗ I’m interesting in music.
✓ I’m interested in music.
His — -ed + in.
✗ She was very exciting about the trip.
✓ She was very excited about the trip.
His — -ed.
✗ It was a tired day.
✓ It was a tiring day.
Sabab — -ing.
✗ I’m interested about history.
✓ I’m interested in history.
interested in.
✗ The news was surprised.
✓ The news was surprising.
Sabab — -ing.
✗ I was very embarrassing. (uyaldim ma’nosida)
✓ I was very embarrassed.
His-tuyg‘u — -ed.
✗ The instructions are confused.
✓ The instructions are confusing.
Narsa — -ing.
✗ It was a very relaxed holiday. (tinchlantiradigan)
✓ It was a very relaxing holiday.
Narsaning ta’siri — -ing.
✗ I’m very exhausted.
✓ I’m absolutely / completely exhausted.
Mutlaq sifat.
✗ She was disappointing with the result.
✓ She was disappointed with the result.
His-tuyg‘u — -ed.
Eslab qoling: -ed — men his qilaman (bored). -ing — u menda his uyg‘otadi (boring).
Hayotiy vaziyatlarda
Kinodan keyin
- — How was the film?— Film qanday ekan?
- — Honestly, I was disappointed. It was really boring.— Rostini aytsam, hafsalam pir bo‘ldi. Juda zerikarli edi.
- — Really? My brother said it was exciting.— Rostdanmi? Akam hayajonli degandi.
- — Well, the beginning was interesting, but then it was confusing.— Boshi qiziq edi, keyin chalkash bo‘lib ketdi.
- — Were you tired?— Charchagandingmi?
- — A bit. I fell asleep. How embarrassing!— Biroz. Uxlab qolibman. Qanday uyat!
Imtihon natijalaridan keyin
- — How did you do in the exam?— Imtihonni qanday topshirding?
- — Not well. I’m really disappointed.— Yaxshi emas. Juda hafsalam pir bo‘ldi.
- — Oh no. Was it difficult?— Voy. Qiyinmidi?
- — Yes, the questions were so confusing! I was confused from the start.— Ha, savollar juda chalkash edi! Boshidan chalkashib qoldim.
- — Don’t be depressed. You can take it again next month.— Tushkunlikka tushma. Kelasi oy qayta topshirishing mumkin.
- — I know. But it’s frustrating — I studied so hard!— Bilaman. Lekin juda alamli — shunchalik qattiq o‘qigandim!
Kichik matn: “Birinchi parvoz”
Last month I flew for the first time. I was excited but also a bit frightened. At the airport everything was confusing — there were so many signs! On the plane I was nervous, but the flight attendants were very kind. When we took off, the view was amazing. I was amazed by the clouds below us. The flight was long and tiring, and when we landed I was completely exhausted. But I wasn’t disappointed — it was a fascinating experience!
Matndagi barcha -ed va -ing sifatlarni toping. Qaysilari his-tuyg‘uni, qaysilari sababni bildiradi?
O‘zingizni tekshiring
- I’m ___ (bore). Let’s do something. → bored
- This book is really ___ (interest). → interesting
- We were ___ (surprise) to see him. → surprised
- The result was ___ (disappoint). → disappointing
- She’s ___ (frighten) of spiders. → frightened
- Tuzating: I’m very interesting in sport. → I’m very interested in sport.
- Hammaning oldida yiqilganimda uyaldim. → I was embarrassed when I fell.
- Ko‘rsatmalar chalkash. → The instructions are confusing.
- Bu juda tinchlantiruvchi ta’til edi. → It was a very relaxing holiday.
- Men holdan toydim. → I’m completely exhausted.
Qisqa xulosa
- -ed — odam his qiladi: I’m bored, tired, interested.
- -ing — narsa/voqea his uyg‘otadi: boring, tiring, interesting.
- Odam haqida -ing — uning xususiyati: He’s boring (zerikarli odam).
- I’m bored ≠ I’m boring!
- Predloglar: interested in, excited about, tired of, frightened of, worried about.