A2 68-dars 10 daqiqa

Present Continuous for the Future

Kelajak rejalari: Present Continuous

Bu darsda

Oddiy qilib aytganda

Present Continuous (am/is/are + -ing) faqat “hozir” uchun emas. U kelajakdagi aniq rejalar uchun ham ishlatiladi — ayniqsa vaqti va joyi belgilangan, kelishib qo‘yilgan ishlar uchun.

Buni kundalikka yozilgan reja deb o‘ylang: “Ertaga soat 3 da shifokorga boraman” — bu allaqachon kelishilgan.

Tuzilishiam / is / are + V-ing + kelajak vaqti
MisolI’m meeting Ali tomorrow.
SavolWhat are you doing this weekend?
  • I’m seeing the doctor at 3 tomorrow.Ertaga soat 3 da shifokorga boraman.
  • We’re flying to Istanbul on Friday.Juma kuni Istanbulga uchamiz.
  • She’s getting married next month.U kelasi oy turmushga chiqyapti.
  • What are you doing tonight?Bugun kechqurun nima qilyapsiz?

Bu darsda siz quyidagilarni o‘rganasiz:

  1. Present Continuous — kelishilgan rejalar.
  2. Kelajak vaqtini ko‘rsatish shartligi.
  3. What are you doing...? savoli.
  4. going to bilan farqi.
  5. Present Simple — jadvallar uchun.

Kelishilgan rejalar

Bu shakl odatda boshqa odamlar bilan kelishilgan, chipta olingan, uchrashuv belgilangan ishlar uchun:

  • I’m having lunch with my boss on Monday.Dushanba kuni boshlig‘im bilan tushlik qilaman.
  • They’re coming to dinner on Saturday.Ular shanba kuni kechki ovqatga kelishadi.
  • I’m starting a new job next week.Kelasi hafta yangi ishni boshlayman.
  • We’re moving to a new flat in June.Iyunda yangi kvartiraga ko‘chamiz.

Vaqtni ko‘rsating

Vaqt so‘zi bo‘lmasa, gap hozir haqida tushuniladi:

Hozir Kelajak
I’m playing football. (hozir o‘ynayapman) I’m playing football tomorrow. (ertaga o‘ynayman)
She’s working. She’s working on Sunday.

Kelajak so‘zlari: tonight, tomorrow, this weekend, next week, on Friday, at 5 o’clock, in July.

Savol berish

Kimningdir rejasini so‘rashning eng tabiiy usuli:

  • What are you doing this weekend?Dam olish kunlari nima qilasiz?
  • Are you coming to the party?Ziyofatga kelasizmi?
  • When is she leaving?U qachon ketyapti?
  • Where are you staying in Samarkand?Samarqandda qayerda turasiz?

going to bilan farqi

Ikkalasi ham reja, lekin:

Present Continuous be going to
kelishilgan, aniq tashkillashtirilgan niyat, qaror (hali tashkil qilinmagan bo‘lishi mumkin)
I’m meeting Ali at 6. (kelishdik) I’m going to call Ali. (niyatim)
We’re flying to Rome on May 5th. (chipta bor) We’re going to visit Rome one day. (orzu, reja)

Ko‘p hollarda ikkalasi ham to‘g‘ri bo‘ladi. Lekin aniq vaqt va joy bo‘lsa — Present Continuous tabiiyroq.

Present Simple — jadvallar

Rasmiy jadval (poyezd, samolyot, dars, kino seansi) uchun Present Simple:

  • The train leaves at 7:15.Poyezd 7:15 da jo‘naydi.
  • The film starts at 8.Film soat 8 da boshlanadi.
  • Our flight arrives at noon.Reysimiz tushda yetib keladi.
Shaxsiy reja Jadval
I’m leaving tomorrow. My train leaves at 6.

Kelajakdagi vaqt so‘zlari

Present Continuous kelajak ma’nosida bo‘lishi uchun gapda odatda vaqt ko‘rsatkichi bo‘ladi. Aks holda gap hozirgi harakat deb tushuniladi:

Hozir (vaqt so‘zisiz) Kelajak (vaqt so‘zi bilan)
I’m working. — Hozir ishlayapman. I’m working tomorrow. — Ertaga ishlayman.
She’s meeting Aziz. — U hozir Aziz bilan uchrashyapti. She’s meeting Aziz on Friday. — U juma kuni Aziz bilan uchrashadi.

Ko‘p ishlatiladigan vaqt so‘zlari: tonight, tomorrow, this weekend, next week, on Monday, at 6 o’clock, in July, soon.

  • What are you doing tonight?Bugun kechqurun nima qilyapsan?
  • We’re flying to Dubai next Monday.Kelasi dushanba Dubayga uchamiz.
  • I’m seeing the doctor at four.Soat to‘rtda shifokorga boraman.
  • They’re getting married in June.Ular iyunda turmush qurishadi.

Rad etish va bahona

Present Continuous taklifni rad etish uchun juda qulay — chunki u oldindan kelishilgan rejani ko‘rsatadi:

  • — Do you want to come to the cinema tonight? — Sorry, I can’t. I’m having dinner with my parents.— Bugun kechqurun kinoga borasanmi? — Kechirasan, bora olmayman. Ota-onam bilan kechki ovqat qilaman.
  • — Can you work on Saturday? — I’m afraid not. I’m going to a wedding.— Shanba kuni ishlay olasizmi? — Afsuski, yo‘q. To‘yga boraman.

Present Continuous bo‘lmaydigan holatlar

Ob-havo, bashorat va nazorat qilib bo‘lmaydigan voqealar uchun Present Continuous ishlatilmaydi — chunki ular reja emas:

XatoIt’s raining tomorrow.
To‘g‘riIt will rain / It’s going to rain tomorrow.
XatoI’m being 30 next year.
To‘g‘riI’ll be 30 next year.

Shuningdek, holat fe’llari (know, like, want) bilan ham ishlatilmaydi.

Reja qanchalik aniq?

Shakl Aniqlik Misol
Present Continuous kelishilgan, aniq I’m meeting him at 6.
going to niyat, qaror I’m going to call him.
might / may ehtimol I might call him.
will hozirgi qaror / bashorat I’ll call him later.

Bosqichma-bosqich

  1. Reja kelishilganmi, vaqti belgilanganmi? → Present Continuous.
  2. Kelajak vaqti so‘zini qo‘shing.
  3. Rasmiy jadvalmi? → Present Simple.

Misol: “Ertaga ertalab Samarqandga ketyapman.”

  1. Kelishilgan reja, vaqt bor.
NatijaI’m going to Samarkand tomorrow morning.

Misol: “Poyezd soat 8 da jo‘naydi.”

  1. Jadval → Present Simple.
NatijaThe train leaves at 8.

Ko‘p uchraydigan xatolar

Ko‘p uchraydigan xatolar

✗ I meet Ali tomorrow.

✓ I’m meeting Ali tomorrow.

Shaxsiy reja — Continuous.

✗ What do you do this weekend?

✓ What are you doing this weekend?

Reja so‘rash — Continuous.

✗ I’m playing tennis. (ertangi reja, vaqtsiz)

✓ I’m playing tennis tomorrow.

Vaqtni ko‘rsating.

✗ The train is leaving at 7:15. (jadval)

✓ The train leaves at 7:15.

Jadval — Present Simple.

✗ I’m go to London on Monday.

✓ I’m going to London on Monday.

-ing kerak.

✗ She coming tomorrow.

✓ She’s coming tomorrow.

is tushib qolmasin.

✗ Are you come to the party?

✓ Are you coming to the party?

-ing kerak.

✗ It’s raining tomorrow.

✓ It will rain / It’s going to rain tomorrow.

Ob-havo — reja emas.

✗ I’m being 20 next month.

✓ I’ll be 20 next month.

Yosh — will.

✗ I meet my friend tonight. (kelishilgan)

✓ I’m meeting my friend tonight.

Reja — Continuous.

✗ What do you do this weekend?

✓ What are you doing this weekend?

Reja so‘rash — Continuous.

✗ I’m knowing the answer tomorrow.

✓ I’ll know the answer tomorrow.

Holat fe’li — will.

Eslab qoling: kelishilgan reja + vaqt → I’m meeting... Jadval → The train leaves...

Hayotiy vaziyatlarda

Hafta rejasi haqida

  • — Are you doing anything on Saturday?— Shanba kuni biror ishing bormi?
  • — Yes, I’m helping my brother. He’s moving house.— Ha, akamga yordam beryapman. U uy ko‘chyapti.
  • — And on Sunday?— Yakshanba-chi?
  • — Nothing special. Why?— Hech narsa. Nega?
  • — We’re having a barbecue. Are you coming?— Biz kabob qilyapmiz. Kelasanmi?
  • — I’d love to! What time does it start?— Juda xohlayman! Soat nechada boshlanadi?
  • — At two. Akmal is bringing the meat.— Ikkida. Akmal go‘sht olib kelyapti.

Hamkasblar orasida

  • — Are you doing anything on Friday evening?— Juma kuni kechqurun biror ishing bormi?
  • — Yes, I’m going to my cousin’s birthday party. Why?— Ha, amakivachchamning tug‘ilgan kuniga boraman. Nega?
  • — We’re having a small dinner at my place.— Menikida kichik kechki ovqat uyushtiryapmiz.
  • — Oh, what a pity! What about Saturday?— Voy, afsus! Shanba-chi?
  • — Sorry, on Saturday I’m flying to Samarkand.— Kechirasan, shanba kuni Samarqandga uchaman.
  • — Next weekend then!— Unda kelasi dam olish kunlari!

Kichik matn: “Band hafta”

Next week is going to be very busy. On Monday I’m starting a new project at work. On Tuesday evening I’m having dinner with my old school friends. On Wednesday my parents are arriving from Fergana, and I’m meeting them at the station at seven. On Thursday we’re visiting my grandmother. On Friday my best friend is getting married! And at the weekend? I’m not doing anything — I’m staying at home and sleeping!

Matndagi rejalarni toping. Har bir rejada qaysi vaqt ko‘rsatkichi bor?

O‘zingizni tekshiring

  1. I ___ (meet) my friends tonight. → ’m meeting
  2. What ___ you ___ (do) on Friday? → are / doing
  3. She ___ (fly) to Dubai next week. → ’s flying
  4. The bus ___ (leave) at 9:30. (jadval) → leaves
  5. Tuzating: I see the dentist tomorrow. → I’m seeing the dentist tomorrow.
  6. Bugun kechqurun nima qilyapsan? → What are you doing tonight?
  7. Kelasi dushanba Dubayga uchamiz. → We’re flying to Dubai next Monday.
  8. Ertaga yomg‘ir yog‘adi. → It will rain / It’s going to rain tomorrow.
  9. Ular iyunda turmush qurishadi. → They’re getting married in June.

Qisqa xulosa

  • Present Continuous — kelishilgan, aniq kelajak rejalari.
  • Kelajak vaqtini ko‘rsating: tomorrow, next week, on Friday.
  • Reja so‘rash: What are you doing...?
  • going to — niyat; Present Continuous — kelishilgan reja.
  • Present Simple — rasmiy jadvallar: The train leaves at 6.
Asosiy
Barcha darslar