Zero Article
Artiklsiz holatlar
Bu darsda
- Oddiy qilib aytganda
- Umumiy ma’no
- Ismlar va joy nomlari
- Tillar, fanlar, sport, ovqatlar
- Vaqt so‘zlari
- Artiklsiz iboralar
- Joylar: go to school yoki go to the school?
- Transport va aloqa: by bus, by phone
- Ovqatlar va ichimliklar: have breakfast
- Bosqichma-bosqich
- Ko‘p uchraydigan xatolar
- Hayotiy vaziyatlarda
- O‘zingizni tekshiring
- Qisqa xulosa
Oddiy qilib aytganda
Siz a / an va the artikllarini o‘rgandingiz. Lekin ko‘p hollarda otdan oldin hech qanday artikl qo‘yilmaydi. Bu zero article (nol artikl) deyiladi.
Asosiy qoida: biror narsa haqida umuman, umumiy ma’noda gapirsak — ko‘plik va sanalmaydigan otlar artiklsiz keladi.
- I love music.Men musiqani yaxshi ko‘raman.
- Dogs are friendly animals.Itlar do‘stona hayvonlar.
- She drinks coffee every morning.U har tong qahva ichadi.
- We go to school by bus.Biz maktabga avtobusda boramiz.
Bu darsda siz quyidagilarni o‘rganasiz:
- Umumiy ma’nodagi ko‘plik va sanalmaydigan otlar.
- Ismlar, shaharlar, davlatlar, tillar.
- Ovqatlar, sport, fanlar.
- Kunlar, oylar, yillar.
- Artiklsiz iboralar: at home, go to bed, by car.
- Umumiy va aniq ma’no farqi: music / the music.
Umumiy ma’no
| Umumiy (artiklsiz) | Aniq (the bilan) |
|---|---|
| I like cats. (hamma mushuklar) | The cats in our street are noisy. |
| Milk is good for you. | The milk in the fridge is old. |
| People are kind here. | The people at the party were kind. |
| I love music. | I love the music in this film. |
- Children need love.Bolalarga mehr kerak.
- Money isn’t everything.Pul hamma narsa emas.
- I don’t like horror films.Men qo‘rqinchli filmlarni yoqtirmayman.
- Books are expensive here.Bu yerda kitoblar qimmat.
Diqqat: birlikdagi sanaladigan ot artiklsiz qolmaydi: I like cat — xato. Umumiy ma’noda ko‘plik ishlatiladi: I like cats.
Ismlar va joy nomlari
Ko‘pchilik ismlar, shaharlar, davlatlar, qit’alar, ko‘chalar artiklsiz:
- Malika is my friend.Malika mening do‘stim.
- I live in Samarkand.Men Samarqandda yashayman.
- Uzbekistan is in Central Asia.O‘zbekiston Markaziy Osiyoda.
- Our office is on Navoi Street.Ofisimiz Navoiy ko‘chasida.
Tillar, fanlar, sport, ovqatlar
Diqqat: the English — inglizlar (xalq) degani. Til nomi artiklsiz.
Vaqt so‘zlari
- on Mondaydushanba kuni
- in Maymayda
- in 20242024-yilda
- at nightkechasi
- next week / last yearkelasi hafta / o‘tgan yil
next, last, this, every dan oldin artikl qo‘yilmaydi: next week (the next week emas).
Artiklsiz iboralar
Ba’zi joylar o‘z vazifasi bilan ishlatilganda artiklsiz keladi:
| Ibora | Ma’nosi |
|---|---|
| at home / go home | uyda / uyga borish |
| at work / go to work | ishda / ishga borish |
| at school / go to school | maktabda (o‘qish uchun) |
| at university | universitetda (o‘qib) |
| in bed / go to bed | to‘shakda / uxlashga yotish |
| in hospital | kasalxonada (bemor sifatida) |
| by bus / car / train / plane | avtobusda / mashinada... |
Diqqat: home bilan to kerak emas: go home (go to home — xato).
- I’m tired. I’m going home.Charchadim. Uyga ketyapman.
- She’s at work now.U hozir ishda.
- I go to bed at eleven.Soat o‘n birda yotaman.
- We travelled by train.Biz poyezdda sayohat qildik.
Agar binoning o‘zi haqida gapirsak, the kerak: My mum went to the school to talk to my teacher. (o‘qish uchun emas).
Joylar: go to school yoki go to the school?
Ba’zi joylar bilan artikl ma’noga qarab qo‘yiladi yoki qo‘yilmaydi. Agar biz joyning asosiy vazifasi uchun borsak — artikl yo‘q. Agar binoning o‘ziga boshqa sabab bilan borsak — the kerak:
| Artiklsiz (asosiy vazifa) | the bilan (bino sifatida) |
|---|---|
| go to school — o‘qishga | go to the school — maktab binosiga (masalan, ota-ona majlisiga) |
| go to hospital — davolanishga | go to the hospital — kasalxonaga (birovni ko‘rgani) |
| go to church / mosque — ibodatga | go to the mosque — masjid binosiga (sayohat) |
| go to prison — qamoqqa | go to the prison — qamoqxonaga (ishlash, ziyorat) |
| go to university — o‘qishga | go to the university — universitet binosiga |
| go to bed — uxlashga | go to the bed — karavotning oldiga |
- My son goes to school at eight.O‘g‘lim soat sakkizda maktabga boradi. (o‘qishga)
- I went to the school to talk to his teacher.O‘qituvchisi bilan gaplashish uchun maktabga bordim. (bino)
- She’s in hospital with a broken leg.U oyog‘i singani uchun kasalxonada yotibdi.
- We visited her in the hospital.Biz uni kasalxonada ko‘rgani bordik.
- It’s late. Go to bed!Kech bo‘ldi. Bor, yot!
Diqqat: Amerika inglizchasida in the hospital ko‘proq ishlatiladi. Britaniyada — in hospital.
Transport va aloqa: by bus, by phone
by + transport yoki aloqa vositasi — artiklsiz:
- I go to work by bus.Ishga avtobusda boraman.
- We travelled by train.Poyezdda sayohat qildik.
- Send it by email.Uni elektron pochta orqali yuboring.
- Can I pay by card?Karta orqali to‘lasam bo‘ladimi?
Lekin aniq transport haqida — artikl bilan: I took the 7 o’clock bus. Piyoda esa: on foot (by foot emas).
Ovqatlar va ichimliklar: have breakfast
Kundalik ovqatlanish nomlari — artiklsiz:
- I have breakfast at seven.Soat yettida nonushta qilaman.
- What’s for dinner?Kechki ovqatga nima bor?
- Let’s meet after lunch.Tushlikdan keyin uchrashaylik.
Lekin sifat bilan yoki maxsus ovqat haqida — a / the:
- We had a wonderful dinner at the restaurant.Restoranda ajoyib kechki ovqat qildik.
- The lunch was delicious.Tushlik juda mazali edi. (aniq o‘sha tushlik)
Bosqichma-bosqich
Artikl kerakmi?
- Ism, shahar, davlat, til? → artiklsiz.
- Umuman gapiryapsizmi (ko‘plik yoki sanalmaydigan)? → artiklsiz.
- Aniq, ma’lum narsa? → the.
- Birlikdagi, birinchi marta tilga olingan narsa? → a / an.
Misol: “Men olmani yaxshi ko‘raman.”
- Umuman olmalar haqida → ko‘plik, artiklsiz.
Misol: “Stoldagi olmalar mazali.”
- Aniq olmalar → the.
Ko‘p uchraydigan xatolar
Ko‘p uchraydigan xatolar
✗ I like the music. (umuman)
✓ I like music.
Umumiy ma’noda artikl yo‘q.
✗ I go to home.
✓ I go home.
home bilan to kerak emas.
✗ She speaks the English.
✓ She speaks English.
Tillar artiklsiz.
✗ I like cat.
✓ I like cats.
Umumiy ma’noda ko‘plik.
✗ I live in the Tashkent.
✓ I live in Tashkent.
Shahar nomlari artiklsiz.
✗ He plays the football.
✓ He plays football.
Sport turlari artiklsiz.
✗ See you the next week.
✓ See you next week.
next dan oldin artikl yo‘q.
✗ I go to work by the bus.
✓ I go to work by bus.
by + transport artiklsiz.
✗ I go to the school every day. (o‘quvchi)
✓ I go to school every day.
O‘qishga — artiklsiz.
✗ She went to the bed at ten.
✓ She went to bed at ten.
go to bed.
✗ I came by the bus.
✓ I came by bus.
by + transport — artiklsiz.
✗ I go to work by foot.
✓ I go to work on foot.
on foot.
✗ We had the breakfast at seven.
✓ We had breakfast at seven.
Ovqatlanish nomlari — artiklsiz.
Eslab qoling: umuman gapirsangiz — artikl yo‘q. Aniq narsa haqida — the.
Hayotiy vaziyatlarda
O‘zim haqimda
My name is Javohir. I live in Andijan. I’m a student at university. I study economics. I go to university by bus. I love sport, especially football. In the evening I’m usually at home. I like tea, but I don’t like coffee. I go to bed at about midnight.
Ota-ona va o‘qituvchi
- — Does your son go to school by bus?— O‘g‘lingiz maktabga avtobusda boradimi?
- — No, he walks. It’s only ten minutes on foot.— Yo‘q, piyoda boradi. Piyoda atigi o‘n daqiqa.
- — Can you come to the school tomorrow? We have a parents’ meeting.— Ertaga maktabga kela olasizmi? Ota-onalar majlisi bor.
- — Of course. After lunch?— Albatta. Tushlikdan keyinmi?
- — Yes, at three.— Ha, soat uchda.
Kichik matn: “Mening kunim”
I get up at six and have breakfast with my family. Then I go to work by bus. I work at a bank in the city centre. At one o’clock I have lunch with my colleagues. I finish work at six and go home on foot — it’s good exercise. In the evening I watch TV or read. I usually go to bed at eleven. On Fridays I go to mosque, and on Sundays I visit my grandmother. Last month she was in hospital, and I visited her in the hospital every day.
Matnda artiklsiz iboralarni toping. Oxirgi gapda nima uchun bir marta in hospital, bir marta in the hospital deyilgan?
O‘zingizni tekshiring
- I love ___ chocolate. (umuman) → (artiklsiz)
- Let’s go ___ home. → (artiklsiz) — go home
- She’s from ___ Turkey. → (artiklsiz)
- ___ milk in this bottle is old. → The
- Tuzating: I play the tennis on the Sundays. → I play tennis on Sundays.
- We go to work ___ car. → by
- Men avtobusda ishga boraman. → I go to work by bus.
- U har kuni soat o‘nda yotadi. → She goes to bed at ten every day.
- Men dadamni kasalxonada ko‘rgani bordim. → I visited my dad in the hospital.
- Biz soat sakkizda kechki ovqat qilamiz. → We have dinner at eight.
Qisqa xulosa
- Umumiy ma’nodagi ko‘plik va sanalmaydigan otlar — artiklsiz: I like cats. Water is life.
- Ismlar, shaharlar, davlatlar, ko‘chalar — artiklsiz.
- Tillar, fanlar, sport, taomlar (breakfast, lunch) — artiklsiz.
- Kunlar, oylar, yillar; next / last / every dan oldin — artiklsiz.
- Iboralar: at home, go home, at work, go to bed, by bus.
- Aniq narsa — the: the music in this film.